Zbiorowe prawo zatrudnienia. Komentarz

Zbiorowe prawo zatrudnienia reguluje relacje normatywne zachodzące pomiędzy reprezentującymi zatrudnionych związkami zawodowymi i organami partycypacyjnymi a pracodawcami i skupiającymi ich organizacjami oraz pomiędzy tymi podmiotami a organami władzy i administracji publicznej. Komentarz zawiera analizę najważniejszych zagadnień związanych ze stosowaniem aktów prawnych składających się na zbiorowe prawo zatrudnienia, takich jak: ustawa o związkach zawodowych, ustawa o organizacjach pracodawców, ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, Kodeks pracy, w zakresie przepisów dotyczących układów zbiorowych pracy, ustawa o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji, ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Szczególną uwagę poświęcono uchwalonym w ostatnich latach regulacjom normatywnym. Przewidziane tam mechanizmy wpływają bezpośrednio bądź pośrednio na funkcjonowanie stosunków pracy w sferze kolektywnej. Autorzy, komentując poszczególne akty prawne, uwzględnili także bogaty dorobek judykatury i nauki prawa pracy w zakresie zbiorowego prawa zatrudnienia. Publikacja jest przeznaczona dla działaczy związkowych, mediatorów, menedżerów, pracowników HR i członków organów przedstawicielskich. Zainteresuje również radców prawnych, adwokatów oraz sędziów orzekających w sprawach z zakresu prawa pracy, a także przedstawicieli nauki prawa pracy.

Spis treści

O Autorach  | str. 5 Wykaz skrótów  | str. 15 Wprowadzenie  | str. 21 Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych Rozdział 1. Przepisy ogólne | str. 23 Art. 1. [Charakterystyka statusu związków zawodowych] | str. 23 Art. 11. [Definicje legalne] | str. 32 Art. 2. [Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych]  | str. 37 Art. 3. [Zakaz nierównego traktowania w zatrudnieniu z powodu  przynależności do związku zawodowego  lub pozostawania poza nim] | str. 41 Art. 4. [Zadania związków zawodowych] | str. 46 Art. 5. [Status związków na forum międzynarodowym] | str. 48 Art. 6. [Szczegółowe cele działania związków zawodowych] | str. 49 Art. 7. [Reprezentacja praw i interesów pracowniczych] | str. 50 Art. 8. [Kontrola przestrzegania prawa] | str. 53 Art. 9. [Struktury organizacyjne związków zawodowych] | str. 54 Art. 10. [Statuty związkowe] | str. 57 Art. 11. [Ogólnokrajowe i międzynarodowe organizacje pracowników] | str. 59 Art. 111. [Dofinansowanie z budżetu państwa składek członkowskich  wnoszonych do międzynarodowych organizacji związkowych] | str. 61 Rozdział 2. Tworzenie związków zawodowych | str. 63 Art. 12. [Uchwała o utworzeniu związku zawodowego]  | str. 63 Art. 13. [Statut związku zawodowego] | str. 65 Art. 14. [Rejestracja w KRS] | str. 72 Art. 15. [Osobowość prawna] | str. 79 Art. 16. [Zawiadomienie sądu o zmianie statutu] | str. 80 Art. 17. [Skreślenie związku zawodowego z rejestru] | str. 83 Art. 18. (uchylony) | str. 91 Rozdział 3. Uprawnienia związków zawodowych | str. 92 Art. 19. [Uprawnienia reprezentatywnej organizacji związkowej] | str. 92 Art. 191. [Uprawnienia reprezentatywnej organizacji związkowej] | str. 99 Art. 20. [Wnioski o wydanie lub zmianę aktu prawnego]  | str. 101 Art. 21. [Rokowania zbiorowe i układy zbiorowe pracy] | str. 102 Art. 22. (uchylony) | str. 105 Art. 23. [Kontrola nad przestrzeganiem prawa] | str. 105 Art. 24. [Działalność gospodarcza i zwolnienia podatkowe] | str. 109 Art. 25. [Urlopy bezpłatne członków związku i zwolnienie  od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia] | str. 111 Art. 251. [Zakładowa organizacja związkowa] | str. 117 Rozdział 3a. Reprezentatywna organizacja związkowa | str. 123 Art. 252. [Status reprezentatywnej ponadzakładowej organizacji związkowej] 123 Art. 253. [Status reprezentatywnej zakładowej organizacji związkowej] | str. 129 Rozdział 4. Zakładowa organizacja związkowa | str. 140 Art. 26. [Zakres działania zakładowej organizacji związkowej]  | str. 140 Art. 261. [Przejście zakładu pracy na innego pracodawcę] | str. 149 Art. 27. [Zasady wykorzystania zakładowego funduszu  świadczeń socjalnych]  | str. 152 Art. 28. [Pozyskiwanie informacji od pracodawcy] | str. 155 Art. 29. [Uprawnienia związkowe w zakresie badania  bezpieczeństwa pracy] | str. 161 Art. 30. [Reprezentacja związków zawodowych] | str. 163 Art. 31. [Zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy przez członka  zarządu zakładowej organizacji] | str. 180 Art. 32. [Ochrona stosunku zatrudnienia działaczy związkowych] | str. 188 Art. 33. [Pomieszczenia i urządzenia potrzebne zakładowej  organizacji związkowej] | str. 204 Art. 331. [Pobieranie składek związkowych] | str. 206 Art. 34. [Międzyzakładowa organizacja związkowa]  | str. 208 Art. 341. [Uprawnienia ochronne działaczy organizacji międzyzakładowych] | str. 210 Art. 342. [Ochrona trwałości stosunku zatrudnienia działaczy  organizacji międzyzakładowych] | str. 213 Rozdział 5. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy | str. 216 Art. 35. [Naruszanie wolności związkowej] | str. 216 Art. 36. [Działalność związku zawodowego niezgodna z prawem] | str. 221 Rozdział 6. Przepisy szczególne | str. 225 Art. 37. [Spór między pracodawcą a organizacją związkową] | str. 225 Art. 38. [Odpowiednie stosowanie] | str. 226 Art. 39. (uchylony) | str. 227 Rozdział 7. Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe  | str. 227 Art. 40.             [Zmiana – ustawa o powszechnym obowiązku obrony PRL] | str. 227 Art. 41.             [Zmiana – ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych] | str. 228 Art. 42.             [Zmiana – ustawa o pracownikach urzędów państwowych] | str. 228 Art. 43.             [Zmiana – Prawo o ustroju sądów powszechnych]  | str. 228 Art. 44.             [Zmiana – ustawa o prokuraturze] | str. 228 Art. 45. [Nieruchomości Zrzeszenia Związków Zawodowych] | str. 228 Art. 46. [Rejestracja przed wejściem w życie ustawy] | str. 229 Art. 47. [Przedłużenie okresu zwolnienia od pracy] | str. 229 Art. 48. [Przepis derogacyjny] | str. 229 Art. 49. [Wejście w życie ustawy] | str. 229 Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1. Przepisy ogólne | str. 231 Art. 1. [Wolność zrzeszania] | str. 231 Art. 2. [Federacje i konfederacje] | str. 257 Art. 21. [Dofinansowanie z budżetu państwa składek członkowskich  wnoszonych do międzynarodowych organizacji pracodawców] | str. 261 Art. 22. [Dofinansowanie z budżetu państwa kosztów uczestnictwa  organizacji pracodawców zrzeszających pracodawców w GEOPA]. | str. 263 Art. 3. [Samorządność i niezależność]  | str. 263 Art. 4. [Zakaz ingerencji w działalność związków zawodowych] | str. 266 Art. 5. [Zadania organizacji pracodawców] | str. 268 Art. 6. [Majątek organizacji pracodawców] | str. 276 Rozdział 2. Tworzenie związków pracodawców | str. 278 Art. 7. [Powstanie związku pracodawców]  | str. 278 Art. 8. [Statut związku pracodawców] | str. 280 Art. 9. [Rejestracja w KRS] | str. 284 Art. 10. [Osobowość prawna] | str. 290 Art. 11. [Zmiana statutu] | str. 291 Art. 12. [Skreślenie związku pracodawców z rejestru] | str. 294 Art. 13. [Postępowanie w zakresie rejestracji] | str. 295 Art. 14. [Stosowanie przepisów do federacji i konfederacji]  | str. 298 Rozdział 3. Uprawnienia organizacji pracodawców | str. 300 Art. 15. [Podstawowe prawa organizacji pracodawców] | str. 300 Art. 16. [Opiniowanie założeń i projektów aktów prawnych] | str. 304 Art. 161. [Opiniowanie dokumentów konsultacyjnych UE] | str. 310 Art. 162. [Wnioski o wydanie lub zmianę aktu prawnego]  | str. 312 Art. 17. [Rokowania zbiorowe i układy zbiorowe pracy]  | str. 318 Art. 18. [Działalność gospodarcza i zwolnienia podatkowe] | str. 340 Rozdział 4. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów prawa | str. 343 Art. 19. [Działalność związku pracodawców niezgodna z prawem] | str. 343 Art. 191. [Przeznaczenie dochodu z działalności gospodarczej prowadzonej  przez związek pracodawców, federację lub konfederację na cele  niesłużące realizacji ich zadań statutowych lub dzielenie  go pomiędzy członków] | str. 348 Rozdział 5. Przepisy przejściowe i końcowe | str. 349 Art. 20. [Rejestracja przed wejściem w życie ustawy]  | str. 349 Art. 21. [Wejście w życie ustawy] | str. 349 Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych Rozdział 1. Przepisy ogólne | str. 351 Art. 1. [Przedmiot sporu zbiorowego] | str. 351 Art. 2. [Reprezentanci praw i interesów pracowników i pracodawców] | str. 355 Art. 3. [Reprezentatywny związek zawodowy] | str. 356 Art. 4. [Subsydiarność sporu zbiorowego] | str. 359 Art. 5. [Pracodawca] | str. 361 Art. 6. [Odpowiednie stosowanie przepisów do niektórych  grup zawodowych] | str. 363 Rozdział 2. Rokowania | str. 364 Art. 7. [Zgłoszenie sporu] | str. 364 Art. 8. [Podjęcie rokowań]  | str. 368 Art. 9. [Zakończenie rokowań] | str. 372 Rozdział 3. Mediacja i arbitraż | str. 381 Art. 10. [Mediator] | str. 381 Art. 11. [Wybór mediatora]  | str. 384 Art. 111. [Zwolnienie od pracy i wynagrodzenie mediatora] | str. 387 Art. 12. [Strajk ostrzegawczy] | str. 390 Art. 13. [Zadania mediatora]  | str. 392 Art. 14. [Porozumienie lub protokół rozbieżności] | str. 394 Art. 15. [Akcja strajkowa] | str. 395 Art. 16. [Kolegium arbitrażu społecznego] | str. 397 Rozdział 4. Strajk | str. 405 Art. 17. [Podjęcie strajku i legalność jego organizacji]  | str. 405 Art. 18. [Dobrowolność udziału w strajku] | str. 408 Art. 19. [Niedopuszczalność strajku] | str. 409 Art. 20. [Referendum przedstrajkowe i ogłoszenie strajku] | str. 415 Art. 21. [Status pracodawcy w czasie strajku] | str. 420 Art. 22. [Strajk solidarnościowy] | str. 422 Art. 23. [Status pracownika biorącego udział w strajku] | str. 423 Art. 24. [Fundusze strajkowe] | str. 429 Art. 25. [Inne niż strajk formy akcji protestacyjnej] | str. 430 Rozdział 5. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy | str. 436 Art. 26. [Kara grzywny lub kara ograniczenia wolności]  | str. 436 Rozdział 6. Przepisy przejściowe i końcowe | str. 445 Art. 27. [Zmiana – Kodeks pracy] | str. 445 Art. 28. [Spory wszczęte przed wejściem w życie ustawy] | str. 446 Art. 29. [Wejście w życie ustawy] | str. 446 Ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji Art. 1. [Zakres regulacji; pracodawcy objęci ustawą]  | str. 447 Art. 2. [Definicje legalne] | str. 459 Art. 3. [Liczba osób w radzie pracowników] | str. 462 Art. 4. [Powoływanie rady] | str. 464 Art. 5. [Porozumienie pracodawcy z radą pracowników] | str. 466 Art. 6. [Ponoszenie kosztów związanych z wyborem  i działalnością rady pracowników] | str. 471 Art. 7. [Ustalenie liczby zatrudnionych u pracodawcy pracowników] | str. 473 Art. 8. [Zorganizowanie wyborów członków rady pracowników] | str. 476 Art. 9. [Czynne i bierne prawo wyborcze] | str. 478 Art. 10. [Komisja wyborcza; przebieg wyborów; ustalenie  wyników wyborów] | str. 481 Art. 11. [Organizacja funkcjonowania rady pracowników] | str. 485 Art. 12. [Ustanie członkostwa w radzie pracowników] | str. 488 Art. 13. [Prawo do informacji] | str. 492 Art. 14. [Konsultacje z radą pracowników] | str. 497 Art. 15. [Eksperci rady pracowników] | str. 500 Art. 16. [Ograniczenie prawa do informacji] | str. 501 Art. 17. [Ochrona stosunku pracy członka rady pracowników] | str. 510 Art. 18. [Informacje przekazywane ministrowi po wyborze  członków rady pracowników] | str. 516 Art. 19. [Naruszenia przepisów będące wykroczeniami] | str. 517 Art. 20. [Zmiana – ustawa o samorządzie załogi  przedsiębiorstwa państwowego] | str. 521 Art. 21. [Zmiana – ustawa o przedsiębiorstwach mieszanych] | str. 521 Art. 22. [Zmiana – ustawa o przedsiębiorstwie państwowym  „Porty Lotnicze”] | str. 521 Art. 23. [Zmiana – ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania  z pracownikami stosunków pracy z przyczyn  niedotyczących pracowników] | str. 522 Art. 24. [Wyłączenie stosowania] | str. 522 Art. 25. [Terminy] | str. 523 Art. 26. [Reguła intertemporalna] | str. 524 Art. 27. [Przepis intertemporalny] | str. 524 Art. 28. [Wejście w życie] | str. 524 Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników Art. 1. [Zakres regulacji] | str. 527 Art. 2. [Konsultacje dotyczące grupowego zwolnienia] | str. 539 Art. 3. [Porozumienie w sprawie grupowego zwolnienia] | str. 548 Art. 4. [Zawiadomienie powiatowego urzędu pracy o ustaleniach  dotyczących grupowego zwolnienia] | str. 557 Art. 5. [Wypowiadanie stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia] 559 Art. 6. [Termin wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy  w ramach grupowego zwolnienia] | str. 566 Art. 7. [Grupowe zwolnienie z powodu ogłoszenia upadłości  lub likwidacji pracodawcy] | str. 568 Art. 8. [Odprawa pieniężna z tytułu rozwiązania stosunku pracy  w ramach grupowego zwolnienia] | str. 570 Art. 9. [Ponowne zatrudnienie pracownika zwolnionego w ramach  grupowego zwolnienia] | str. 578 Art. 10. [Zwolnienia indywidualne z przyczyn niedotyczących  pracowników] | str. 583 Art. 11. [Wyłączenie stosowania przepisów ustawy] | str. 589 Art. 12. [Stosowanie przepisów Kodeksu pracy] | str. 590 Art. 13–27. (pominięte) | str. 594 Art. 28. [Przepis przejściowy] | str. 594 Art. 29. [Przepis derogacyjny] | str. 594 Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych  Rozdział 1. Przepisy ogólne | str. 595 Art. 1. [Przedmiot ustawy; zakładowy fundusz świadczeń socjalnych  dla pracowników jednostek sfery budżetowej] | str. 595 Art. 2. [Definicje] | str. 603 Rozdział 2. Tworzenie Funduszu | str. 624 Art. 3. [Obowiązek tworzenia ZFŚS] | str. 624 Art. 4. [Dowolność tworzenia ZFŚS i kształtowania wysokości  odpisu na ZFŚS] | str. 634 Art. 5. [Coroczny odpis podstawowy]  | str. 640 Art. 5a. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2012 r.] | str. 653 Art. 5b. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2013 r.] | str. 653 Art. 5c. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2014 r.] | str. 653 Art. 5d. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2015 r.] | str. 653 Art. 5e. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2016 r.] | str. 653 Art. 5f. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2017 r.] | str. 653 Art. 5g. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2018 r.] | str. 654 Art. 5h. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2019 r.] | str. 654 Art. 5i. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2020 r.] | str. 654 Art. 5j. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2021 r.] | str. 654 Art. 5k. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2022 r.] | str. 654 Art. 5l. [Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej  w 2023 r.] | str. 654 Art. 6. [Odpisy i zwiększenia] | str. 655 Art. 6a. [Pracodawca rozpoczynający działalność  w roku kalendarzowym a ZFŚS] | str. 663 Art. 7. [Zwiększenia środków ZFŚS] | str. 665 Art. 8. [Kryteria przyznawania ulg i świadczeń oraz ustalania wysokości  dopłat; zasady przetwarzania przez pracodawcę danych  osobowych osób uprawnionych do korzystania z funduszu] | str. 678 Art. 9. [Wspólna działalność socjalna pracodawców] | str. 701 Art. 10. [Administrowanie środkami ZFŚS] | str. 705 Art. 11. [Środki ZFŚS niewykorzystane w danym roku] | str. 709 Art. 12. [Odrębny rachunek bankowy dla środków ZFŚS] | str. 711 Art. 12a. [Odpowiedzialność za niewykonywanie przepisów ustawy] | str. 715 Rozdział 3. Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe 724 Art. 13–19. (pominięte)  | str. 724 Art. 20. [Zakładowy fundusz socjalny, zakładowy fundusz mieszkaniowy] | str. 724 Art. 21. [Niewykorzystane środki zakładowego funduszu socjalnego  i zakładowego funduszu mieszkaniowego] | str. 724 Art. 21a. [Stosowanie przepisów ustawy do członków spółdzielni rolniczych] 724 Art. 22. [Przepis derogacyjny] | str. 725 Art. 23. [Wejście w życie] | str. 725 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wyciąg) Dział jedenasty. Układy zbiorowe pracy | str. 727 Rozdział I. Przepisy ogólne | str. 727 Art. 238. [Organizacje związkowe – definicje] | str. 727 Art. 239. [Zakres podmiotowy układu zbiorowego] | str. 736 Art. 240. [Treść układu zbiorowego] | str. 743 Art. 241. (uchylony) | str. 749 Art. 2411. [Zakres zobowiązań] | str. 749 Art. 2412. [Rokowania] | str. 751 Art. 2413. [Zasady prowadzenia rokowań] | str. 755 Art. 2414. [Informacja o sytuacji ekonomicznej pracodawcy] | str. 758 Art. 2415. [Zasady i forma zawarcia układu] | str. 761 Art. 2416. [Wykładnia postanowień układu] | str. 763 Art. 2417. [Zasady rozwiązywania i wypowiadania układu] | str. 765 Art. 2418. [Stosowanie postanowień układu po przejściu zakładu pracy  na innego pracodawcę] | str. 769 Art. 2419. [Protokoły dodatkowe do układów] | str. 774 Art. 24110. [Porozumienie o stosowaniu układu] | str. 777 Art. 24111. [Obowiązek wpisu układu do rejestru] | str. 779 Art. 24112. [Termin wejścia układu w życie] | str. 784 Art. 24113. [Stosowanie postanowień układu] | str. 785 Rozdział II. Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy | str. 791 Art. 24114. [Ponadzakładowy układ zbiorowy – strony] | str. 791 Art. 24114a. [Rokowania i zawarcie ponadzakładowego układu] | str. 793 Art. 24115. [Inicjatywa zawarcia ponadzakładowego układu] | str. 796 Art. 24116. [Wspólna reprezentacja pracowników] | str. 798 Art. 24117. (uchylony) | str. 804 Art. 24118. [Rozszerzenie stosowania ponadzakładowego układu] | str. 805 Art. 24119. [Przechodzenie praw i obowiązków organizacji związkowych] | str. 810 Art. 24120–24121. (uchylone) | str. 813 Rozdział III. Zakładowy układ zbiorowy pracy | str. 813 Art. 24122.  (uchylony) | str. 813 Art. 24123. [Zakres podmiotowy układu zakładowego] | str. 813 Art. 24124. [Inicjatywa zawarcia układu] | str. 816 Art. 24125. [Wspólna reprezentacja pracowników] | str. 817 Art. 24125a. (uchylony) | str. 820 Art. 24126. [Ograniczenia co do treści postanowień układu] | str. 821 Art. 24127. [Porozumienie o zawieszeniu stosowania układu zbiorowego pracy] | str. 825 Art. 24128. [Rokowania i zawarcie układu zakładowego] | str. 829 Art. 24129. [Skutki połączenia lub rozwiązania organizacji związkowych] | str. 832 Art. 24130. [Międzyzakładowa organizacja związkowa] | str. 834 Bibliografia  | str. 835 Indeks rzeczowy  | str. 863