Zmienne losy Afryki. Pięć tysięcy lat bogactwa, chciwości i pracy

Imponująca rozmachem, pasjonująca i pełna rzetelnej wiedzy panorama dziejów Afryki od starożytności po czasy współczesne. Ceniony historyk Martin Meredith odmalowuje 5000 lat wspólnoty dziejów tego niezwykłego kontynentu i jego mieszkańców. Śledzi powstanie i upadek starożytnych królestw i imperiów, rozprzestrzenianie się religii uniwersalistycznych – chrześcijaństwa i islamu, ukazuje znaczenie bogactw materialnych (ropy, złota, diamentów) oraz wpływ czynników zewnętrznych (odkrywców, misjonarzy, awanturników) na bieg wydarzeń politycznych, społecznych i gospodarczych. Szczególną uwagę poświęca kwestii niewolnictwa oraz konsekwencjom europejskiej kolonizacji, przy czym nie zawęża zjawiska niewolnictwa do handlu transatlantyckiego, lecz przywraca też pamięć o ofiarach – głównie pochodzenia azjatyckiego lub bałkańskiego – berberyjskich korsarzy. Podobnie, omawiając zjawisko kolonializmu, Meredith nie ogranicza się do działań mocarstw zachodnioeuropejskich, ale opisuje też rolę imperium osmańskiego w podboju Afryki. Mocną stroną książki jest galeria barwnych postaci, których sprawczość odbiła się na historii kontynentu; od św. Antoniego – najsławniejszego pustelnika pierwszych wieków chrześcijaństwa, poprzez mansę Musę – władcę średniowiecznego imperium Mali (być może najbogatszego człowieka epoki), po prominentnych polityków afrykańskich, takich jak Nelson Mandela, Kwame Nkrumah, Léopold Senghor czy Félix Houphouët-Boigny, którzy odegrali kluczową rolę w budowie Afryki postkolonialnej. Autor rzetelnie, często surowo, ocenia rolę współczesnych elit afrykańskich, upatrując w nich jedną z przyczyn obecnej sytuacji kontynentu, nie pomija jednak często fatalnych skutków decyzji europejskich kolonizatorów, które legły u podstaw wielu tragedii Afryki, jak choćby w Kongo czy w Rwandzie. Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.

Spis treści

SPIS TREśCI

Przedmowa...................................................................................................................... 11

Wstęp .............................................................................................................................. 16

Część I ......................................................................................................................... 19

1. Na ziemi faraonów ...................................................................................................... 21

2. W głębi kontynentu ..................................................................................................... 34

3. Starcie imperiów ......................................................................................................... 39

4. śmierć na Nilu ............................................................................................................ 44

5. Rzymskie intermezzo .................................................................................................. 53

Część II ....................................................................................................................... 59

6. święci i schizmatycy................................................................................................... 63

7. Inwazja Arabów ......................................................................................................... 74

8. Szlaki przez pustynię .................................................................................................. 80

9. zendż........................................................................................................................... 89

Część III ...................................................................................................................... 97

10. Łańcuch krzyży ....................................................................................................... 101

11. W kraju księdza Jana ............................................................................................... 113

12. środkowy etap ....................................................................................................... 120

13. Południowe pogranicze ........................................................................................... 131

Część Iv .................................................................................................................... 143

14. Mamelucy i Osmanowie ......................................................................................... 145

15. Czarna gwardia ....................................................................................................... 151

16. Miecz prawdy.......................................................................................................... 158

17. Kwestia wiary ......................................................................................................... 165

Część v...................................................................................................................... 175

18. Wrota Afryki ........................................................................................................... 177

19. Pasza ....................................................................................................................... 189

20. Pieds-noirs .............................................................................................................. 197

21. Biblie, pługi i pociski ............................................................................................. 203

Część vI .................................................................................................................... 211

22. Panowie i słudzy ..................................................................................................... 215

23. Lud niebios .............................................................................................................. 222

24. Republiki Wyżyny Weldów ................................................................................... 228

25. Misyjny szlak .......................................................................................................... 235

Część vII .................................................................................................................. 247

26. Melodie zanzibaru ................................................................................................. 249

27. Klucz do Kongo ..................................................................................................... 260

28. Perła Afryki ............................................................................................................. 266

29. Gra o tron ................................................................................................................ 273

Część vIII ................................................................................................................. 279

30. Kedyw ..................................................................................................................... 281

31. Ekwatoria ................................................................................................................ 286

32. Wysłannik ludu ....................................................................................................... 293

33. zbawiciel................................................................................................................. 299

Część Ix .................................................................................................................... 305

34. Diamentowa gorączka ............................................................................................. 307

35. Stowarzyszenie Afrykanerów ................................................................................. 314

36. Obmywanie włóczni .............................................................................................. 320

37. Naród wybrany........................................................................................................ 326

38. Najpotężniejsza firma na świecie ............................................................................ 332

Część x ..................................................................................................................... 339

39. Ten wspaniały tort .................................................................................................. 341

40. Strefy interesów ...................................................................................................... 346

41. Orzeł i lew ............................................................................................................... 352

42. ćwiartowanie Nigru ................................................................................................ 360

43. Prawem silniejszego................................................................................................ 368

Część xI .................................................................................................................... 375

44. Nowy kwiat ............................................................................................................. 377

45. Omdurman .............................................................................................................. 382

46. Pustynne bractwo .................................................................................................... 386

Część xII .................................................................................................................. 389

47. Bula Matari ............................................................................................................. 391

48. Królestwo kauczuku................................................................................................ 397

Część xIII ................................................................................................................. 401

49. Opowieść o dwóch miastach ................................................................................... 403

50. Droga do ofiru ......................................................................................................... 408

51. Marsz na Pretorię .................................................................................................... 414

52. Vernichtungsbefehl .................................................................................................. 420

Część xIv ................................................................................................................. 427

53. Interregnum ............................................................................................................. 429

54. zawoalowany protektorat ...................................................................................... 433

55. Wybraniec Boży ..................................................................................................... 437

56. Cel: supremacja....................................................................................................... 442

57. Wicher zmian .......................................................................................................... 451

Część xv .................................................................................................................. 457

58. Przed burzą.............................................................................................................. 459

59. Rewolucja nad Nilem.............................................................................................. 470

60. Nacjonalistyczne ciągoty ........................................................................................ 476

61. Przeminęło z wiatrem ............................................................................................. 482

62. „Honorowe wyjście” ............................................................................................... 488

63. zakład o wolne Kongo ............................................................................................ 493

64. W imię apartheidu ................................................................................................... 501

Część xvI ................................................................................................................. 511

65. Pierwszy taniec wolności ........................................................................................ 513

66. Przewroty i dyktatury.............................................................................................. 520

67. Stracone lata ............................................................................................................ 533

68. Wojny narodowowyzwoleńcze ............................................................................... 540

69. W poszukiwaniu demokracji ................................................................................... 550

70. Boży bojownicy ...................................................................................................... 560

71. Życie w platynie...................................................................................................... 576

Uwagi ............................................................................................................................ 585

Wykaz skrótów.............................................................................................................. 607

Wybrane źródła ............................................................................................................. 609

Spis map i ilustracji....................................................................................................... 625

Indeks osób i etnonimów .............................................................................................. 629

Indeks nazw geograficznych ......................................................................................... 643