Diagnoza psychologiczna

Diagnozowanie i wydawanie opartych na diagnozach zaleceń jest – bodaj czy nie najważniejszym - elementem pracy psychologów wielu specjalności. Co jest przedmiotem diagnozowania psychologicznego? Jakie są relacje między pomiarem a testowaniem? Jakie są związki między diagnozowaniem a metodologią badań ilościowych i jakościowych? Jak życie weryfikuje diagnozy psychologiczne? Jaka jest relacja między diagnozowaniem a wyjaśnianiem i prognozowaniem? Czy i jakie istnieją związki między diagnozą a terapią? Na czym polega charakterystyczny dla psychologii rodzaj wyjaśniania - interpretacja? Jakie możliwości stają przed psychologiem, gdy podejmuje interwencję? Jakie diagnozowanie może sprawiać trudności emocjonalne i diagnoście, i osobie badanej? Jakie problemy etyczne wiążą się z diagnozowaniem? Czy i jak diagnozowania można się nauczyć?

Tym właśnie zagadnieniom poświęcona jest ta książka. Jest ona autorską propozycją uporządkowania różnych podejść, stanowisk i tradycji odnoszących się do diagnozowania ludzi. Struktura, przystępny język oraz prezentacja przykładów praktycznych czyni z książki atrakcyjny podręcznik. Jest to monografia adresowana głównie do psychologów i studentów psychologii, jednak powinna zainteresować także wszystkich tych, którzy praktycznie korzystają z diagnoz psychologicznych, także studentów socjologii i pedagogiki.

Spis treści

Wstęp. Jakim zagadnieniom poświęcona jest ta książka 9 Rozdział 1. Diagnozowanie jako umiejętność praktyczna i obszar zainteresowania nauki 13 1.1. Diagnozowanie jako umiejętność praktyczna 14 1.1.1. Badania podstawowe a badania stosowane 18 1.1.2. Metody ilościowe i jakościowe 20 Blok rozszerzający 1.1.1. 22 Modele współpracy psychologów i psychiatrów wg Obuchowskiego 22 Modele współpracy psychologów praktyków i teoretyków wg Brzezińskiej 22 Modele odpowiadania psychologów diagnostyków na wyzwania praktyki wg Kell'ego 22 1.2. Pojęcie i przedmiot diagnozowania 23 1.2.1. Diagnoza a wyjaśnianie 28 1.2.2. Diagnoza a prognozowanie 30 Blok rozszerzający 1.2.1. Miary nieinwazyjne 31 Blok rozszerzający 1.2.2. Asymetria relacji: badania naukowe i praktyka psychologiczna 32 Podstawowe pojęcia 36 Literatura zalecana 36 Rozdział 2. Pojęcie diagnozy w psychologii 37 2.1. Sposoby ujmowania procesu diagnozowania w psychologii 38 2.2. Diagnostyka tradycyjna a diagnostyka behawioralna 40 2.3. Personologiczna koncepcja diagnozowania i pojęcie cechy psychologicznej 43 2.3.1. Sposoby ujmowania dyspozycji 45 2.3.2. Koncepcja częstości aktów działania 47 2.3.3. Czy cechy osobowości istnieją? 49 2.4. Diagnoza a terapia 53 2.4.1. Związek diagnozy i terapii 55 2.5. Nowe wyzwanie - możliwości i konsekwencje wykorzystywania komputerów w diagnostyce psychologicznej 56 Podstawowe pojęcia 67 Literatura zalecana 68 Rozdział 3. Diagnozowanie - faza prediagnostyczna, badania i wstępnych decyzji 69 3.1. Faza prediagnostyczna 72 3.1.1. Testy psychologiczne 75 3.2. Faza badania i wstępnych decyzji 85 3.2.1. Osoba badana 85 3.2.2. Badający 89 3.2.3. Pojęcie normy 95 3.2.4. Badanie jako komunikacja 103 Blok rozszerzający 3.2.1. Wyodrębnianie zachowań testowych na przykładzie techniki Rorschacha 105 Blok rozszerzający 3.2.2. Klasyfikacja zachowań testowych na przykładzie techniki Roschacha 106 Blok rozszerzający 3.2.3. Klasyfikacja zachowań testowych na przykładzie kwestionariusza MMPI 108 Blok rozszerzający 3.2.4. 110 Norma statystyczna i jej konsekwencje 110 Próba normalizacyjna a pacjenci 111 Podstawowe pojęcia 112 Literatura zalecana 113 Rozdział 4. Diagnozowanie - opis i interpretacja 114 4.1. Ilościowy opis zachowań 114 4.2. Jakościowy opis zachowań 118 4.3. Opis a interpretacja zachowań testowych i pozatestowych 122 Blok rozszerzający 4.3.1. 125 Znaczenia interpretacyjne, skupione wokół skal MMPI 125 Znaczenia interpretacyjne wybranych skal klinicznych (6 i 9) w obszarze patologii 125 Znaczenia interpretacyjne wybranych skal klinicznych (4 i 0) w obszarze normy 127 Blok rozszerzający 4.3.2. 129 Przykład regół klasyfikowania profili MMPI wg systemu Gilberstadta i Dukera 129 Typ 2-7-4 (3) 129 Blok rozszerzający 4.3.3. Diagnozowanie w modelu aktuarialnym 130 4.4. Zachowania testowe i rzeczywiste (pozatestowe) jako przedmiot interpretacji 133 4.4.1. Zachowania testowe jako przedmiot interpretacji 134 4.4.2. Zachowania pozatestowe jako przedmiot interpretacji 140 4.5. Wyjaśnienie psychologiczne 143 4.6. Sposoby interpretacji 147 Blok rozszerzający 4.6.1. Schemat interpretacji wielowymiarowych inwentarzy osobowości na przykładzie MMPI 153 4.7. Trafność interpretacji 156 Podstawowe pojęcia 157 Literatura zalecana 157 Rozdział 5. Diagnozowanie - formułowanie zaleceń i interwencja 159 5.1. Etap formułowania zaleceń interwencyjnych i komunikatów (planu interwencji) 159 5.2. Interwencja i jej formy 164 5.2.1. Selekcja 165 5.2.2. Komunikowanie 169 5.2.3. Modyfikacja osób i jej specyfika 170 5.3. Iteracyjny charakter diagnozowania 179 Podstawowe pojęcia 181 Literatura zalecana 181 Rozdział 6. Kształtowanie i kształcenie diagnostów 182 6.1. Problemy etyczne związane z diagnozowaniem 182 6.2. Problemy związane z komercjalizacją diagnostyki psychologicznej 186 6.3. Problemy nauczania diagnozowania 189 Podstawowe pojęcia 192 Literatura zalecana 192 Literatura 193 Indeks nazwisk 224