Gomułka. Dyktatura ciemniaków

„Gomułka. Dyktatura ciemniaków” to rzetelnie i barwnie napisana biografia, która jednocześnie doskonale charakteryzuje dzieje Polski od początku XX wieku po lata siedemdziesiąte tego stulecia.<br/><br/>Piotra Gajdzińskiego znałam dotychczas z dziennikarskich publikacji zamieszczanych w prasie. Biografia Władysława Gomułki jest jego pierwszą książką, jaką miałam okazję przeczytać.<br/>Przyznam, że pochłonęłam całość jednym tchem (i omal kosztem przypalonego obiadu:)). Gulasz udało się jednak uratować, więc żadne czytelnicze wyrzuty sumienia nie popsuły mi lektury.<br/><br/>Autor podjął się wielkiego wyzwania, gdyż nie ograniczył się jedynie do życia i działalności politycznej tytułowego bohatera. Dzięki tytanicznej badawczej pracy dziennikarza poznajemy przeszłość rodziców Gomułki, tło historyczne i społeczne Rzeczpospolitej dwudziestolecia międzywojennego, okresu II wojny światowej i pozornej wolności po 1945 roku, gdy nazistowski totalitaryzm został zastąpiony stalinowskim i komunistycznym reżimem.<br/><br/>Mimo iż całość napisana jest z pozycji prawicowego reportera, książka jest obiektywna i doskonale udokumentowana – autor przywołuje wiele historycznych źródeł, wśród których są dzienniki i wspomnienia samego Gomułki oraz różnych przedstawicieli wierchuszki.<br/>Inne cenne teksty to liczne opracowania, monografie, wywiady, wygrzebane z archiwów akta, a także wypowiedzi osób, do których Piotr Gajdziński dotarł osobiście. Na pewno nie było to łatwe, gdyż – jak wiadomo – skompromitowani dziś politycy niechętnie mówią o swojej przeszłości, a ich wypowiedzi często trzeba przesiać przez gęste sito.<br/><br/>Kim jest Gomułka w ujęciu Gajdzińskiego? To na pewno postać pełna sprzeczności, tyleż tragiczna, co śmieszna i godna politowania.<br/>Jego polityczną karierę autor przedstawia szczegółowo. Wyłania się z tej opowieści człowiek ambitny, ale jednocześnie od początku podporządkowany Moskwie. To tzw. prawdziwy komunista, który wierzy, że partia zawsze ma rację (nawet jeśli jej nie ma).<br/>To człowiek pełen kompleksów, zwłaszcza wobec ludzi wykształconych, zamożnych, dobrze urodzonych. Pracowity, oddany komunistycznym ideałom, żyjący skromnie, a nawet ubogo, niewykorzystujący swojej pozycji dla osobistych korzyści materialnych.<br/><br/>W biografii Gomułki, który w 1956 roku objął funkcję I sekretarza PZPR i sprawował ją do roku 1970, uderza pierwszy rok jego rządów. Wówczas to bowiem cieszył się wielkim poparciem i sympatią Polaków, zwłaszcza po tym, jak niespodziewanie postawił się Moskwie, dosłownie wyrzucając z kraju znienawidzonego marszałka Konstantego Rokossowskiego i odprawiając do ZSRR goszczonego Nikitę Chruszczowa.<br/>Dzięki polityce Gomułki nie doszło w Polsce do kolektywizacji rolnictwa na miarę sowieckiego imperium. „Pierwszy” miał też odwagę, by domagać się od sowietów zaprzestania grabieży z tzw. Ziem Odzyskanych, skąd wywożono całe fabryki, setki tysięcy maszyn i wszelkich dóbr, które mogły przydać się za wschodnią granicą (a tam, jak wiadomo, przydawało się wszystko).<br/><br/>Niestety, wkrótce po pozytywnym starcie Gomułka zaczął dawać się poznawać jako wierny piesek Moskwy. Z czasem jego rządy stały się autorytarne, a ich apogeum to m.in. antysemickie nagonki w 1968 roku oraz krwawe stłumienie strajków robotniczych w grudniu 1970 roku, do których doszło po szokujących podwyżkach cen żywności. Kule wymierzone w strajkujących, ranni i śmiertelne ofiary to przerażające pokłosie reżimowej polityki, które na stałe zapisało się w historii Polski... (fragment) <br/>BEATA IGIELSKA <br/>