Narracja i performatywność

Tematem książki jest późna twórczość jednego z najbardziej niezwykłych i kontrowersyjnych pisarzy polskich XX wieku – Leopolda Buczkowskiego, nazywanego często „polskim Beckettem”. Autor poddał szczegółowej analizie najtrudniejsze w odbiorze i najrzadziej komentowane przez badaczy późne dzieła Buczkowskiego, opublikowane po roku 1970: Uroda na czasie, Kąpiele w Lucca, Oficer na nieszporach i Kamień w pieluszkach. Twórczość ta łączyła literaturę polską z najważniejszymi nurtami awangardowej powieści zachodniej. Kluczowym problemem i motywem przewodnim książki jest kryzys opowiadania w prozie współczesnej oraz performatywność. Bogdan Owczarek należy niewątpliwie do grupy krytyków i badaczy trwale zafascynowanych zadaniem odszyfrowania autorskiego zamysłu, rozłamania „kodu”, zaproponowania czy wymyślenia takich lekturowych „ram” odbioru, które pozwolą znaleźć jakąś teoretyczną (?), estetyczną (?), egzystencjalno-światopoglądową (?) legitymizację dla pisarskiej strategii oraz literaturoznawczą (?), tematyczną (?), doświadczeniową (?) kwalifikację dla statusu tych tekstów, uchylających się skutecznie od odpowiedzi na fundamentalne pytanie: o czym one są? O co w nich chodzi? […] Odwołując się kompetentnie i rzeczowo do światowej literatury przedmiotu (zwłaszcza dotyczącej teorii prozy nienarracyjnej, niefabularnej, nie-arystotelesowskiej, nie-klasycznej etc., etc.) oraz polskiej literatury przedmiotu poświęconej twórczości Buczkowskiego, autor prowadzi konsekwentnie swą argumentację na rzecz nie: narracyjnego, lecz: dyskursywnego charakteru tej prozy oraz performatywnego statusu korelujących, zderzających się w niej zdarzeń tekstowych. Autor starannie dobiera argumenty i przykłady, wnikliwie analizuje konkretne rozwiązania budujące „inscenizacyjny” charakter dyskursu Buczkowskiego, wnosi też istotny wkład do rozwiązania niektórych zagadek znaczeniowych – tytułowego „kamienia w pieluszkach” oraz znaczącego kontekstu dla drugiego tytułu „oficera na nieszporach” – co bez wątpienia dokumentuje i potwierdza merytoryczne walory książki. (Z recenzji prof. dr. hab. Ryszarda Nycza) Narracja i performatywność to praca historyczno-literacka o mocnym zapleczu teoretycznym, proza Buczkowskiego jest przy tym rozważana w niej na tle przemian prozy światowej drugiej połowy XX wieku, przede wszystkim prozy nienarracyjnej, tzn. osłabiającej lub rezygnującej z głównej funkcji tradycyjnej narracji – opowiadania o przemianach losów bohatera. Dużą wartością pracy jest także uwzględnienie niektórych najnowszych koncepcji metodologicznych (jak tytułowa performatywność) oraz kontekst poetologiczny (uwaga poświęcona kompozycji poszczególnych utworów. […] Narracja i performatywność jest też świadectwem dobrej pamięci badawczej, by nie powiedzieć, wierności Bogdana Owczarka tej wyjątkowo trudnej i wymykającej się kolejnym konceptualizacjom twórczości. (Z recenzji dr. hab. Radosława Siomy, prof. UMK) ********* Narration and performativity. About the late prose of Leopold Buczkowski The subject of the book is the late work of one of the most unusual and controversial Polish writers of the 20th century - Leopold Buczkowski, often referred to as "the Polish Beckett". The author analyzes in detail the late works by Buczkowski, which are the most difficult to read and the least commented on by researchers, published after 1970: Uroda na czasie, Kąpiele w Lucca, Oficer na nieszporach i Kamień w pieluszkach. This work combined Polish literature with the most important strands of Western avant-garde novels. The key problem and leitmotif of the book is the crisis of storytelling in contemporary prose and performativity.

Spis treści

Wstęp 7 Rozdział pierwszy Dekonstrukcja opowiadania w prozie dwudziestego wieku 13 Rozdział drugi Narracyjność a problemy prozy Buczkowskiego 37 Rozdział trzeci Późna proza Buczkowskiego 53 Rozdział czwarty Literatura i performatywność 68 Rozdział piąty Konwersacje, wypadki wojenne, elementy seriokomiczne 84 Rozdział szósty Wariacje i paralelizmy 99 Rozdział siódmy Niepełne postaci. Transpozycje tematyczne (Kamień w pieluszkach) 113 Uwagi końcowe 129 Bibliografia 134 Indeks osób 140 Summary 143