Współczesne konflikty zbrojne

„Współczesne konflikty zbrojne” to publikacja prof. nadz. dr hab. Roberta Łosia oraz dr Jacka Reginy- Zacharskiego. Została wydana tylko raz w 2010 roku.
Całość dzieli się w prosty sposób na dwie części.
Część I. Współczesne wojny i konflikty zbrojne- aspekty teorotycznoprawne to głębokie rozważania na tematy takie jak:
- wojna i konflikt zbrojny w teoriach stosunków międzynarodowych,
- problematyka definiowania istoty wojny i jej miejsca w stosunkach międzynarodowych,
- definicje wojny- wielość ujęć,
- charakterystyka wojen i konfliktów zbrojnych po roku 1991,
- wojna, konflikt zbrojny i użycie siły we współczesnym systemie międzynarodowym,
- problem autoryzacji użycia siły (wojny legalnej) w Organizacji Narodów Zjednoczonych po 1991.
Czyli nic innego jak czysta teoria lub jak kto woli „suche czytanie”. Przebrnięcie przez nią jest zazwyczaj czynnością nużącą, do tego autorzy poświęcili tej części ok. 100 stron. Jednak ułatwieniem jest zastosowanie w publikacji zrozumiałego językiem, jasne tłumaczenia problemów czy chociażby dodanie tabel oraz wykresów.
Autorzy powstrzymują się od nowatorskiego podejścia do tematów, ich celem jest uporządkowanie i podsumowanie wiedzy na temat wojen i konfliktów zbrojnych (z uwzględnieniem nacisku na odróżnianie wojny od konfliktu zbrojnego). Stąd mamy do czynienia z obszernym przekrojem filozoficznych rozważań, teorii w zakresie wojny i konfliktu od czasów starożytnych do lat 90. XX wieku.
W tej części możemy spotkać się z tak interesującymi zagadnieniami jak np. problem moralny asymetrii we współczesnych wojnach, podłoże religijne, etniczne, kulturowe, itd. jako okoliczność towarzysząca, a nie przyczyna konfliktu czy powrót epoki pojedynczego żołnierza (odchodzenie od „masowości”).
Mieszane uczucia wzbudzić może powracająca na stronach „Współczesnych…” koncepcja powstania ogólnopaństwowego tworu, który miałby zapewnić koniec anarchii, w której tkwi każde państwo, a co za tym idzie- końcem agresji.
Część II. Współczesne konflikty zbrojne- studia przypadków – mamy tu do czynienia z omówieniem wybranych przez autorów konfliktów zbrojnych na świecie. Połowa opisanych przypadków ma miejsce w Afryce (Somalia, Rwanda, Sierra Leone, Sudan- Czad, pogranicze Etiopia- Erytrea), która spośród wszystkich kontynentów otrzymała tytuł najbardziej niestabilnej. Przyczyniło się do tego m.in. ogromne zróżnicowanie etniczne, sztuczne granice, czynniki gospodarcze, słabość struktur państwowych.
Pozostałe przypadki to wojna w Zatoce Perskiej, Afganistanie, Bośni i Hercegowinie, Libanie, konflikt o Górski Karabach, konflikt w Gruzji, wojna domowa w Kolumbii oraz przykład Kosowa (interwencja humanitarna i jej konsekwencje).
Co może nam przeszkodzić w lekturze tej części to natłok skrótów, jednak i tutaj autorzy nie zostawiają czytelnika bez pomocy. Możemy posiłkować się umieszczonym na końcu książki wykazem skrótów.
W części tej, podobnie jak w pierwszej, umieszczono dodatkowo wykresy, tabele oraz mapy.
Robert Łoś i Jacek Regina- Zacharski wyposażyli publikację również w aneks, którym jest Karta Narodów Zjednoczonych. Co jest zabiegiem całkowicie zrozumiałym, biorąc chociażby pod uwagę ostatnie tematy w części I. Poza tym znajdziemy tu bibliografię, indeks nazwisk, nazw geograficznych i etnicznych oraz wcześniej już wymieniony wykaz skrótów.
Autorom książki nie udało się niestety uniknąć błędów i to dość poważnych, m.in..:
- fragment sugerujący zmianę miejsca Bośni i Hercegowiny na mapie świata: „Misja sił militarnych Unii Europejskiej (European Union Force- EUFOR) w Bośni i Hercegowinie jest największą misją UE w Afryce” (str. 230, 3. akapit),
- problemy natury matematycznej: „W pierwszych dwóch dekadach marca siły sprzymierzonych uderzyły na zgrupowanie 250 bojowników Al- Kaidy w dolinie Szah- e Kot. (…) Obszar działań został całkowicie oczyszczony z sił talibów i bojowników Al.- Kaidy. Straty wśród nich wynosiły od 100 do 1000 walczących, przy niskich stratach własnych.” (str. 280, koniec 2. akapitu)- 1000? Przecież było ich 250.
Dyskusyjną sprawą jest również schowanie działań zbrojnych (dokładniej zbrojnych napaści), dokonanych przez USA na terytorium Iraku czy Afganistanu, pod hasłem „interwencja”.
Jeśli chodzi o format książki to jest on jak najbardziej przystępny studentowi- łatwo zmieści się w każdy plecak/ torbę. Okładka, jak to bywa w publikacja naukowych, nie przyciąga niczym nadzwyczajnym. Pozycja z pewnością godna polecenia dla studentów stosunków międzynarodowych, bezpieczeństwa wewnętrznego czy wszelkiego rodzaju politologii.