Nowe ujęcie rachunku dźwigni ekonomicznych

W książce, stanowiącej kompendium wiedzy o rachunku związanym z tzw. efektem skali, w przystępny sposób zaprezentowano klasyczne i nowoczesne koncepcje dotyczące zjawiska dźwigni ekonomicznych. Na polskim rynku wydawniczym niewiele jest publikacji, które w tak wszechstronny sposób przedstawiałyby dźwignie: operacyjną, ?nansową oraz całkowitą, a więc książka ta może uzupełnić tę lukę. Rozważania teoretyczne oraz metodyczne zilustrowano licznymi przykładami liczbowymi w celu ukazania praktycznego zastosowania prezentowanych koncepcji rachunku dźwigni ekonomicznych. Publikacja ułatwia znalezienie odpowiedzi na następujące pytania: - W czym tkwi istota dźwigni ekonomicznych i co one faktycznie „dźwigają”? - Jakie korzyści można uzyskać wykorzystując dźwignie ekonomiczne? - Jaki jest wpływ systemu dźwigni na kreowaną przez ?rmę wartość dodaną? - Jak można wykorzystać rachunek dźwigni w warunkach zarządzania wartością przedsiębiorstwa? Książka dotyczy analizy CVP, a zatem również progu rentowności, dlatego ściśle wiąże się z wcześniejszym opracowaniem autora pt. Nowe podejście do analizy progu rentowności. Produkcja wieloasortymentowa (WN PWN, Warszawa 2015). Publikacja może być cenną pomocą dydaktyczną do wielu przedmiotów akademickich, zwłaszcza związanych z rachunkowością i ?nansami. Powinna także stanowić wartościową lekturę dla słuchaczy studiów podyplomowych oraz analityków ?nansowych, menedżerów i biegłych rewidentów. O autorze dr Adam Żwirbla jest profesorem Kujawskiej Szkoły Wyższej we Włocławku (dawniej WSHE we Włocławku), gdzie pracuje od 20 lat i pełnił wiele ważnych funkcji, w tym prodziekana Wydziału Ekonomii, a także kierownika Zakładu Finansów, Rachunkowości i Metod Ilościowych. W latach 2001-2004 był członkiem Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce ds. Analizy Ekonomicznej. Jest autorem wielu artykułów naukowych oraz kilku monogra?i poświęconych metodom ilościowym stosowanym w naukach ekonomicznych.

Spis treści

Wstęp 9 Część pierwsza 13 Tradycyjny rachunek dźwigni ekonomicznych 13 Rozdział 1. Podstawy teoretyczne rachunku dźwigni ekonomicznych 15 1.1. Koncepcja „3M” (model – metoda – metodyka) 15 1.1.1. Korelacja pojęć: metoda – technika 16 1.1.2. Pojęcie modelu 17 1.2. Analiza wrażliwości jako koncepcja badania modelu 20 1.2.1. Wprowadzenie 20 1.2.2. Zjawisko ekonomii skali – istota zmian proporcjonalnych i nieproporcjonalnych 22 1.3. Wartość bezwzględna jako narzędzie eliminacji mankamentów niektórych mierników ekonomicznych 27 1.3.1. Wyznaczanie struktury wektora o dowolnych składowych 27 1.3.2. Uogólnienie wskaźnika dynamiki i wskaźnika tempa zmian 32 1.3.3. Interpretacja ekonomiczna tempa zmiany badanej wielkości ekonomicznej 36 1.4. Elastyczność – pojęcie oraz rodzaje 43 1.5. Poglądy niektórych ekonomistów na temat elastyczności 47 1.6. Wybrane wskaźniki ekonomiczne oraz ich interpretacja 50 1.7. Pojęcie miar wrażliwości 53 1.8. Autorska koncepcja teorii dźwigni ekonomicznych w pierwotnym ujęciu 54 Rozdział 2. Pojęcie dźwigni operacyjnej w świetle literatury 57 2.1. Kilka uwag o wykorzystaniu pojęcia „dźwignia” 57 2.2. Dźwignia operacyjna – podejście klasyczne 58 2.3. Propozycja nowej miary wpływu dźwigni operacyjnej 68 Rozdział 3. Dźwignia finansowa oraz dźwignia całkowita w ujęciu klasycznym 71 3.1. Poglądy niektórych ekonomistów dotyczące dźwigni finansowej 71 3.2. Problematyka dźwigni finansowej w ujęciu klasycznym 77 3.2.1. Podstawowe pojęcia związane z dźwignią finansową 77 3.2.2. Analiza mierników związanych z dźwignią finansową i ich interpretacja 79 3.3. Dźwignia całkowita jako złożenie dwóch dźwigni 89 3.3.1. Uwagi wstępne 89 3.3.2. Podstawowe pojęcia związane z dźwignią całkowitą 90 3.3.3. Dźwignia całkowita według poglądów niektórych polskich ekonomistów 91 3.4. Kilka uwag dodatkowych do klasycznego ujęcia dźwigni ekonomicznych 97 Rozdział 4. Rozszerzona analiza istoty dźwigni ekonomicznych 99 4.1. Nowe podejście do analizy wrażliwości modeli finansowych 99 4.2. Stopień dźwigni ekonomicznej jako funkcja jednej zmiennej 102 4.3. Weryfikacja niektórych poglądów na temat dźwigni 108 4.4. Rachunek dźwigni w warunkach zarządzania wartością przedsiębiorstwa 111 4.5. Prosta ocena efektów dźwigni ekonomicznych - propozycja metodyczna 115 4.6. Przygotowanie rachunku wyników na potrzeby analizy CVP 118 Część druga 121 Zaawansowana analiza wrażliwości zysku 121 Rozdział 5. Dźwignie ekonomiczne w ujęciu wektorowym 123 5.1. Agregatowe dźwignie ekonomiczne 123 5.2. Stopień dźwigni - ujęcie agregatowe 124 5.3. Stopień dźwigni - ujęcie wektorowe 128 5.4. Parametr stopnia dźwigni – ujęcie skalarne 129 5.5. Parametr stopnia dźwigni – ujęcie wektorowe 131 5.6. Dekompozycja wskaźników dźwigni ekonomicznych 133 5.7. Uogólnione dźwignie ekonomiczne 135 5.8. Analiza cząstkowa wrażliwości zysku 140 5.9. Dźwignie ekonomiczne przy produkcji wieloasortymentowej a współczynniki bezpieczeństwa 142 5.10. Uwagi końcowe 143 Rozdział 6. Metodyka koncepcji mnożników zysku 147 6.1. Tradycyjna koncepcja wykorzystania mnożników zysku 147 6.2. Analiza scenariuszy na podstawie znanych modeli finansowych 152 6.3. Analiza scenariusza polityki gospodarczej firmy 154 6.4. Model „mieszany” (addytywno-multiplikatywny) zysku 157 6.4.1. Podstawy teoretyczne 157 6.4.2. Egzemplifikacja ogólnej formuły tempa zmiany zysku operacyjnego 159 6.5. Model agregatowy zysku i jego praktyczne wykorzystanie 167 6.6. Współzależność mnożników zysku i stopni dźwigni ekonomicznych 172 Rozdział 7. Wykorzystanie macierzy w rachunku dźwigni ekonomicznych 175 7.1. Zysk operacyjny w ujęciu macierzowym 175 7.2. Dźwignia operacyjna 178 7.2.1. Analiza horyzontalna i wertykalna modelu zysku operacyjnego 179 7.2.2. Macierz rozkładu agregatowego stopnia dźwigni operacyjnej 180 7.3. Dźwignia finansowa 182 7.4. Dźwignia całkowita 183 7.4.1. Analiza horyzontalna i wertykalna modelu zysku brutto 183 7.4.2. Macierz rozkładu agregatowego stopnia dźwigni całkowitej 184 7.5. Uogólnienie stopni dźwigni ekonomicznych 185 Część trzecia 201 Płaszczyzny i procedury współczesnego rachunku dźwigni 201 Rozdział 8. Nowe podejście do metodyki rachunku dźwigni ekonomicznych 203 8.1. Pojęcie diagnozy i diagnostyki ekonomicznej 203 8.2. Diagnozowanie dźwigni ekonomicznych – koncepcja autorska 204 8.2.1. Dźwignia operacyjna 205 8.2.2. Dźwignia finansowa 211 8.2.3. Dźwignia całkowita 215 8.3. Niektóre własności wskaźników udziału kosztów stałych w kosztach całkowitych 219 8.4. Punkty „krytyczne” dźwigni ekonomicznych – podwójna interpretacja 225 8.4.1. Punkty „krytyczne” a efekty dźwigni ekonomicznych 225 8.4.2. Wybrane zagadnienia związane z dźwignią finansową 239 8.5. Model Du Ponta a dźwignia finansowa 47 8.6. Analiza niektórych wielkości związanych z dźwigniami ekonomicznymi 252 Rozdział 9. Wielopłaszczyznowe ujęcie rachunku dźwigni ekonomicznych 263 9.1. Istota stopni dźwigni ekonomicznych - nowe spojrzenie 264 9.2. Zjawisko dźwigni ekonomicznej w ujęciu przekładni mechanicznej 269 9.2.1. Przekładnia dźwigni operacyjnej 271 9.2.2. Przekładnia dźwigni finansowej 274 9.2.3. Przekładnia dźwigni całkowitej 276 9.3. Dźwignie ekonomiczne według podejścia badań przyczynowych 281 9.4. Punkty krytyczne – podstawa analizy wariantów technologii produkcji 284 9.5. Kilka uwag dodatkowych związanych z pojęciem dźwigni ekonomicznych 292 9.6. Dźwignie ekonomiczne a doskonałość operacyjna 296 9.7. Stopień dźwigni ekonomicznej a wskaźnik pokrycia (opłacenia) 303 Rozdział 10. Nowe kierunki analizy zjawiska dźwigni ekonomicznych 309 10.1. Punkt podparcia dźwigni według niektórych autorów 309 10.2. Interpretacja dźwigni ekonomicznych – koncepcja autorska 313 10.3. Cechy „szczególne” rachunku dźwigni operacyjnej 325 10.3.1. Dopuszczalne wahania skali sprzedaży 325 10.3.2. Zmiana progu rentowności a tempo zmiany sprzedaży 328 10.3.3. Elastyczności cząstkowe stopnia dźwigni operacyjnej 330 10.3.4. Wpływ dynamiki zmiany progu rentowności na wskaźnik DOL 331 10.4. Niektóre relacje związane z dźwigniami ekonomicznymi 332 10.4.1. Koncepcja uogólnienia stopnia dźwigni operacyjnej 332 10.4.2. Orientacje firmy a dźwignia operacyjna 337 10.4.3. Współzależności stopni dźwigni ekonomicznych 339 10.4.4. Mierniki dynamiczne a mierniki statyczne dźwigni ekonomicznych 347 10.4.5. Próba nowego podejścia do problematyki dźwigni operacyjnej 352 10.5. Dźwignia finansowa w świetle różnych podejść metodycznych 358 10.6. Próba uogólnienia koncepcji zjawiska dźwigni ekonomicznych 364 Uwagi końcowe 371 Bibliografia 375