Rada szkoły

Książka przedstawia funkcjonowanie rad szkół (wskaźnika szkolnej demokracji) w publicznych szkołach podstawowych. Jest to spojrzenie na rady szkoły z punktu widzenia wszystkich podmiotów biorących udział w życiu szkoły, a więc nie tylko dyrekcji i nauczycieli, ale także uczniów oraz rodziców – członków rady szkoły. Analizie poddano strukturę i funkcjonowanie rad szkół, jak również motywy ich powstania i perspektywy rozwoju.

Przez pryzmat działalności rady szkoły ukazano tym samym drogę do współpracy rodziców, uczniów i nauczycieli w publicznej szkole podstawowej. Zwieńczeniem pracy jest z kolei próba zarysowania optymalnego modelu rady szkoły i określenie warunków jego realizacji w praktyce.

Książka naświetla zagadnienie dotychczas pomijane w literaturze pedagogicznej. Może zatem wypełnić poważną lukę w naszej wiedzy o stanie demokratyzacji szkolnictwa publicznego.

Publikacja jest przeznaczona głównie dla nauczycieli, dyrektorów oraz rodziców i uczniów, ale także dla władz oświatowych i samorządowych. Może być również cenną pomocą na kierunkach studiów kształcących przyszłych pedagogów.

Spis treści

Wstęp 9 Rozdział 1. Demokracja a koncepcja demokratyzacji szkoły 13 Wprowadzenie 13 1.1. Współczesne koncepcje demokracji 13 1.2. Normatywne i empiryczne definiowanie demokracji 16 1.3. Niektóre bariery demokratyzacji państwa i szkoły 18 1.4. Demokratyzacja szkoły – uwarunkowania historyczne i prawne 22 1.5. Demokratyzacja a uspołecznienie szkoły 23 1.6. Demokracja i demokratyzacja szkoły – własne ujęcie terminów badawczych 24 Konkluzje 25 Rozdział 2. Demokratyzacja szkoły publicznej w kontekście przemian ustrojowych w Polsce 27 Wprowadzenie 27 2.1. Transformacja ustrojowa w Polsce a pojęcie demokracji 27 2.2. Szkoła publiczna a idea demokratyzacji szkoły 30 2.3. Argumenty za demokratyzacją szkoły według Bogusława Śliwerskiego (oraz autorów amerykańskich) 33 Konkluzje 36 Rozdział 3. Założenia a rzeczywistość istnienia i funkcjonowania rady szkoły (stan prawny przed 1 września 1999 r.) 39 Wprowadzenie 39 3.1. Moc sprawcza rady szkoły 41 3.2. Aspekty demokratyzacji życia szkoły w założeniach dotyczących funkcjonowania rady szkoły 42 3.3. Skład rady szkoły 44 3.4. Funkcjonowanie rad szkół przed 1 września 1999 r. 47 Konkluzje – różne ujęcia rady szkoły 49 Rozdział 4. Podstawy metodologiczne badań 53 4.1. Cele badań 53 4.2. Problemy badawcze 53 4.3. Metoda badań i techniki badawcze 55 4.4. Organizacja badań, charakterystyka terenu badań 59 Rozdział 5. Dyrektorzy szkół a rada szkoły 63 Wprowadzenie; charakterystyka dyrektorów, szkół i środowiska 63 5.1. Geneza rady szkoły; inicjatorzy, motywy, bariery 66 5.2. Skład rady szkoły oraz zadania (rola) jej członków 72 5.3. Działalność rady szkoły; współpraca z dyrektorem, zmiany w szkole wprowadzone przez radę 75 5.3.1. Finanse w radzie szkoły 76 5.3.2. Polityka kadrowa w szkole 77 5.3.3. Zmiana warunków do rozwoju uczniów 78 5.3.4. Przestrzeganie prawa w szkole 78 5.4. Osiągnięcia rady szkoły i ocena jej działalności 79 5.4.1. Współpraca szkoły z rodzicami 81 5.5. Funkcjonowanie rad szkół – argumenty za i przeciw; perspektywy przed radami szkoły 83 5.5.1. Zmiany (udoskonalenia) w działalności rad szkół 84 5.5.2. Zainteresowanie władz radami szkoły; rady szkoły w kontekście reformy oświaty 85 Wnioski 87 Rozdział 6. Nauczyciele a rada szkoły 89 Wprowadzenie; charakterystyka nauczycieli, szkół i środowiska 89 6.1. Geneza rady szkoły; inicjatorzy, motywy, bariery 91 6.2. Struktura rady szkoły; wybory, role, zadania, informacja 95 6.3. Współpraca rady szkoły z dyrektorem 100 6.4. Charakterystyka działalności rady szkoły; zmiany w szkole wprowadzone przez radę 101 6.4.1. Sposób podejmowania decyzji przez radę szkoły 102 6.4.2. Zmiany kadrowe w szkole 103 6.4.3. Przestrzeganie prawa w szkole 103 6.4.4. Zmiany wprowadzone w szkole przez radę a finanse rady 104 6.4.5. Rada szkoły a współpraca szkoły z rodzicami 105 6.5. Ocena działalności rady szkoły przez nauczycieli – jej członków 107 6.5.1. Stopień zadowolenia nauczycieli z udziału w radzie 108 6.5.2. Zmiany (udoskonalenia) w funkcjonowaniu rady szkoły 110 6.6. Zainteresowanie władz radami szkoły; rady szkoły w kontekście reformy oświaty 112 Wnioski 115 Rozdział 7. Uczniowie a rada szkoły 119 Wprowadzenie; charakterystyka uczniów 119 7.1. Geneza rady szkoły; inicjatorzy, motywy, bariery 120 7.2. Struktura rady szkoły; wybory, role, zadania, informacja 123 7.3. Charakterystyka działalności rady szkoły 129 7.3.1. Sposób podejmowania decyzji przez radę szkoły 130 7.3.2. Zmiany kadrowe w szkole 131 7.3.3. Przestrzeganie prawa w szkole 131 7.3.4. Zmiany w szkole wprowadzone przez radę 132 7.4. Ocena działalności rady szkoły i jej osiągnięcia 133 7.4.1. Stopień zadowolenia uczniów z udziału w radzie 135 7.4.2. Zmiany (udoskonalenia) w funkcjonowaniu rady 137 7.5. Zainteresowanie władz radami szkoły; rady szkoły w kontekście reformy oświaty 139 Wnioski 141 Rozdział 8. Rodzice a rada szkoły 143 Wprowadzenie; charakterystyka rodziców, szkół i środowiska 143 8.1. Geneza rady szkoły; inicjatorzy, motywy, bariery 145 8.2. Struktura rady szkoły; wybory, role, zadania, informacja 148 8.3. Charakterystyka działalności rady szkoły 153 8.3.1. Sposób podejmowania decyzji przez radę szkoły 155 8.3.2. Zmiany kadrowe w szkole 156 8.3.3. Przestrzeganie prawa w szkole 157 8.3.4. Zmiany wprowadzone w szkole przez radę a finanse rady 158 8.3.5. Współpraca szkoły z rodzicami 160 8.4. Ocena działalności rady szkoły przez rodziców – jej członków 161 8.4.1. Stopień zadowolenia rodziców z udziału w radzie szkoły 163 8.4.2. Zmiany (udoskonalenia) w funkcjonowaniu rady 164 8.5. Zainteresowanie władz radami szkoły; rady szkoły w kontekście reformy oświaty 166 Wnioski 169 Rozdział 9. Co z tą radą? 171 9.1. Funkcjonowanie rad szkół w kontekście procesów demokratyzacji szkoły 171 9.1.1. Motywy powstania rady szkoły 172 9.1.2. Struktura 174 9.1.3. Działalność 177 9.2. Ocena i perspektywy; rada szkoły – zarodek czy porażka demokracji w szkole? 183 9.3. Typy rad szkół – cechy charakterystyczne – konkluzje 187 9.4. Kierunki pracy różnych agend, czyli w którą stronę? 194 9.5. Wnioski, interpretacje, pytania 199 Zakończenie; rada szkoły – czy(-li) pozorowanie demokracji? 204 Wykaz literatury 207