Urzędnicy w służbie demokratycznego państwa. Salus rei publicae suprema lex

Od rozpoczęcia przeobrażeń ustrojowych w Polsce minęło już ponad dwadzieścia lat. Zmiany, jakie nastąpiły w tym okresie, mają w wielu sferach życia publicznego wręcz rewolucyjny jakościowy charakter i objęły również aparat administracyjny państwa. Autorka, badając i opisując służbę cywilną III Rzeczypospolitej, uwzględnia perspektywę historyczną (zarówno z okresu międzywojennego, jak i po II wojnie światowej), w najszerszym zakresie przedstawiając przemiany, jakie dokonywały się po 1989 r. Wiele uwagi poświęca instytucjonalizacji tej służby, zagadnieniom jej upolitycznienia i próbom odpolitycznienia, a także "europeizacji". Niepodważalnymi zaletami publikacji są interdyscyplinarność i kompleksowość opracowania, obejmujące zarówno prawne, jak i socjologiczne aspekty omawianej problematyki, oraz nowatorska warstwa empiryczna. Książka stanowi godną polecenia lekturę nie tylko dla pracowników naukowych, ale również studentów nauk społecznych oraz wszystkich, którzy chcieliby uporządkować i zgłębić wiedzę na temat struktur administracji publicznej we współczesnym państwie - na tle typowych rozwiązań europejskich oraz reprezentatywnych koncepcji i doktryn administracji publicznej.

Spis treści

Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. Służba cywilna w Polsce 23 Wstęp 23 1. Służba cywilna – definicje i zakres pojęcia 31 1.1. Urzędnik, urzędnik państwowy, urzędnik służby cywilnej 44 2. Służba cywilna Trzeciej RP 53 2.1. Lata 1989–1993: pierwsze projekty ustaw o służbie cywilnej 55 2.2. Lata 1993–1997: pierwsza ustawa o służbie cywilnej 58 2.3. Lata 1997–2001: konstytucyjny zapis i nowa ustawa o służbie cywilnej 62 2.4. Lata 2001–2005: upolitycznienie służby cywilnej 69 2.5. Lata 2005–2007: reforma służby cywilnej, powstanie Państwowego Zasobu Kadrowego 74 2.6. Lata 2008–…: sanacja służby cywilnej 83 2.7. Służba cywilna pod rządami nowej ustawy 85 2.8. Krajowa Szkoła Administracji Publicznej versus ustawa o służbie cywilnej z 2008 roku 92 Uwagi końcowe 96 ROZDZIAŁ II. Urzędnicy służby cywilnej – szkic do portretu socjologicznego 101 Wstęp 101 1. Korpus służby cywilnej – charakterystyka społeczno-demograficzna 106 1.1. Płeć 110 1.2. Wiek 114 1.3. Typ wykształcenia 115 1.4. Zatrudnienie, staż pracy i zarobki w służbie cywilnej 118 1.5. Charakterystyka respondentów 121 2. Urzędnicy – drogi do korpusu służby cywilnej 124 3. Motywy podjęcia pracy w administracji publicznej 133 3.1. Motywacja wewnętrzna 136 3.2. Motywacja zewnętrzna 141 3.3. Motywy ubiegania się o status urzędnika służby cywilnej 143 3.4. Urzędniczy esprit de corps 150 4. Kariera i awans w służbie cywilnej w opiniach urzędników 156 4.1. Urzędnicy o kryteriach awansu w służbie cywilnej 166 5. Urzędnicy versus eurobiurokraci 179 ROZDZIAŁ III. Instytucjonalizacja moralności w służbie cywilnej – kodeksy etyczne i wzory osobowe urzędników służby cywilnej 191 Wstęp 191 1. Kodeksy etyczne w administracji publicznej 196 1.1. Kodeks Etyki Służby Cywilnej 205 1.2. Kodeks Etyki Służby Cywilnej w opiniach urzędników 210 • Wiedza na temat KESC 210 • Znaczenie KESC dla praktyki zawodowej 214 • Funkcje kodeksu etyki zawodowej 222 2. Dylematy etyczne urzędników służby cywilnej 231 2.1. Źródła dylematów etycznych 233 • Dylematy przełożony – podwładny 236 • Dylematy związane z obsługą klientów 246 • Dylematy etyczne, których źródłem są kontakty z kolegami i współpracownikami 253 2.2. Wzory postępowania w sytuacji dylematu etycznego 256 2.3. Legalizm jako główna zasada postępowania 260 3. Wzór urzędnika w ustroju demokratycznym 268 3.1. Wzór osobowy urzędnika służby cywilnej 272 3.2. Urzędnik służby cywilnej – sługa państwa czy obywatela? 276 3.3. „Wzorowy urzędnik? Osoba normalna, po prostu ludzka, otwarta na innych…” 286 3.4. „Człowiek, którego cenimy?” – wzorce osobowe urzędników SC 295 ROZDZIAŁ IV. Urzędnicy w badaniach opinii publicznej – rzecz o prestiżu, uczciwości i rzetelności zawodowej 301 Wstęp 301 1. Stereotyp urzędnika 306 2. Prestiż zawodu urzędnika 310 3. (Nie) Cnoty urzędnicze. Obywatele o uczciwości i rzetelności urzędników 318 4. Urzędy i jakość świadczonych usług 330 5. Europeizacja urzędów? 333 6. Służba cywilna w opinii społeczeństwa 336 6.1. Opinie o urzędnikach służby cywilnej 338 Uwagi końcowe 340 Zakończenie 345 Bibliografia 359