Migracje zarobkowe kobiet oraz ich wpływ na funkcjonowanie rodzin

Książka Migracje zarobkowe kobiet i ich wpływ na funkcjonowanie rodzin to interdyscyplinarne studium przyczyn i skutków migracji zarobkowych kobiet. Poza uwarunkowaniami ekonomicznymi i otoczeniem prawnym migrantek, studium dotyka zagadnień przemiany rodziny pod wpływem nieobecności matki i jej pracy za granicą. Zatrudnienie na peryferiach rynku pracy stanowi źródło zagrożeń dla migrujących kobiet, a jednocześnie zapewnia bezpieczeństwo ekonomiczne wielu rodzin w Polsce. Praca ukazuje różne odcienie doświadczenia migracji i jego skutków dla rodzin pozostałych w kraju. Publikacja została nagrodzona w konkursie na najlepszą rozprawę w dziedzinie problemów pracy i polityki społecznej pod patronatem Ministra Pracy i Polityki Społecznej organizowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.

Spis treści

Wstęp 9 1. Migracje ludności – ustalenia definicyjne 13 1.1. Definicja zjawiska migracji i kryteria jego klasyfikacji 13 1.2. Typologie migrantów 19 2. Migracje zarobkowe i rodzina w wybranych koncepcjach teoretycznych 23 2.1. Perspektywa ekonomiczna 24 2.2. Perspektywa psychologiczna 28 2.3. Perspektywa socjologiczna 31 2.4. Mezospołeczny kontekst migracji 32 2.5. Koncepcje syntetyczne 35 2.6. Perspektywa genderowa 37 2.7. Wnioski 44 3. Zjawisko migracji w świetle badań 46 3.1. Migracje zarobkowe 47 3.2. Migracje kobiet 56 3.3. Migracje i rodzina 65 3.4. Wnioski 86 4. Współczesne determinanty migracji zarobkowych 88 4.1. Tendencje we współczesnych strumieniach migracji 88 4.2. Kierunki emigracji Polaków 90 4.3. Ekonomiczne determinanty migracji 93 4.3.1. Zróżnicowanie wynagrodzeń za pracę 93 4.3.2. Poziom bezrobocia 95 4.3.3. Poziom ubóstwa 98 4.3.4. Rozwój społeczny i jakość życia 100 4.4. Warunki pracy migrantów 103 4.5. Prawne determinanty migracji 104 4.5.1. Czynniki wypychające versus czynniki przyciągające. Przykłady z ustawodawstw krajowych 105 4.5.2. Redukcja przeszkód pośrednich – regulacje prawa wspólnotowego. Swobodny przepływ osób w ramach Wspólnot 106 4.5.3. Wspólnotowe gwarancje zabezpieczenia społecznego 110 4.6. Sieci migracyjne 112 4.7. Postęp technologiczny 114 4.8. Terytorialne zróżnicowanie zjawiska migracji w Polsce 116 4.9. Wnioski 119 5. Skutki migracji dla rodzin – wstępna analiza zjawiska 123 5.1. Feminizacja migracji a rola kobiety w rodzinie 124 5.2. Skutki migracji dla dzieci 129 5.3. Skutki ekonomiczne dla rodzin 132 5.3.1. Świadczenia rodzinne 134 5.4. Problemy prawne związane z nieobecnością rodziców. Władza rodzicielska i opieka nad dzieckiem 137 5.5. Wnioski 140 6. Funkcje rodziny i możliwość ich realizacji na odległość 141 7. Założenia metodologiczne badań 152 7.1. Przedmiot badań 152 7.2. Uzasadnienie podjęcia problemu badawczego 152 7.3. Charakterystyka badanej populacji 153 7.4. Metoda doboru próby 157 7.5. Materiał badawczy 159 7.6. Metody i techniki badań 159 7.7. Cel badań i pytania badawcze 164 7.8. Przebieg badań 165 8. Analiza wyników badań własnych 167 8.1. Starachowice – społeczno-gospodarcza charakterystyka miejsca badań 167 8.1.1. Rynek pracy w Starachowicach 168 8.2. Realizacja funkcji rodziny w warunkach migracji matki 170 8.2.1. Przyczyny i skutki wyjazdów. Realizacja funkcji ekonomicznej 170 8.2.1.1. Brak pracy 171 8.2.1.2. Poziom zarobków 175 8.2.1.3. Dążenie do niezależności ekonomicznej 178 8.2.1.4. Zastępstwo w pracy 180 8.2.1.5. Pobudki turystyczne 181 8.2.1.6. Przeznaczenie dochodu z pracy za granicą 181 8.2.2. Funkcja usługowa i opiekuńcza 184 8.2.3. Funkcja socjalizacyjna 190 8.2.4. Funkcja emocjonalna 193 8.2.5. Skutki migracji dla relacji między partnerami. Realizacja funkcji prokreacyjnej 198 8.2.6. Rola komunikacji pośredniczącej 201 8.3. Doświadczenie migracji i ich wpływ na życie migrantek 203 8.3.1. Warunki pracy 203 8.3.1.1. Dojazd do pracy 203 8.3.1.2. Pierwsze doświadczenie pracy za granicą . 204 8.3.1.3. Charakter pracy i brak możliwości awansu 205 8.3.1.3.1. Praca w charakterze opiekunki 205 8.3.1.3.2. Praca w polu 208 8.3.2. Sposoby znalezienia pracy 212 8.3.3. Krąg społeczny migrantek 216 8.3.4. „Życie na uboczu” 221 8.3.5. Życie w transprzestrzeni 223 8.3.6. Metamorfoza migrantek 224 8.3.7. Ocena migracji 227 8.4. Podsumowanie wyników badań własnych 234 9. Wnioski 240 Zakończenie 250 Bibliografia 252 Indeks nazwisk 279