Nie tylko schemat

Nie tylko schemat. Praktyka systemowej terapii rodzin to poszerzone i uzupełnione wydanie książki, która swoją premierę miała w 2014 roku. Autor w bardzo przystępny sposób przybliża Czytelnikowi podstawy systemowego podejścia w psychoterapii par i rodzin oraz kolejne etapy procesu terapeutycznego: od wstępnego wywiadu, przez diagnozę i zawarcie kontraktu, po opis metod i technik terapeutycznych. Nowe wydanie zostało w całości przejrzane i zaktualizowane. Autor uzupełnił je o rozdziały na temat emocji i przywiązania w systemowej terapii rodzin oraz nowych ścieżek w psychoterapii uprawianej w tym nurcie. Czytelnik znajdzie tu także informacje dotyczące skuteczności psychoterapii systemowej, dodatkowy tekst o prowadzeniu terapii rodzin online oraz poszerzony i zaktualizowany spis polecanych lektur. Terapia systemowa skupia się na relacjach w parze, w rodzinie, między osobą a innymi ludźmi z jej otoczenia, a także jej środowiskiem. Podejście systemowe zajmuje się także relacjami między tym, co można uznać za nieadaptacyjne, a nawet zaburzone funkcjonowanie, a wykorzystaniem przez identyfikowanego pacjenta/klienta i jego rodzinę całego potencjału rozwojowego. Erich Fromm w eseju Mieć czy być? pisał: „My, istoty ludzkie, wyposażeni jesteśmy w wewnętrzne, głęboko zakotwiczone pragnienie życia – dawania wyrazu naszym zdolnościom, aktywności, związkom z innymi ludźmi”. Jako psychoterapeuta systemowy zastanawiam się jak pomóc ludziom, z którymi pracuję, w poradzeniu sobie z trudnościami, jakie napotykają (nawet jeśli trudności te oznaczają zaburzenia psychiczne). Zadaję sobie więc pytania o to, co uniemożliwia lub utrudnia rozwój pary, rodziny oraz czego te osoby potrzebują, by mogły się rozwijać?

Spis treści

Wstęp do wydania drugiego IX W obronie schematu XX 1. Filary podejścia systemowego 1 System 12 Relacje 14 Przyczynowość cyrkularna 15 Neutralność, zaciekawienie, lekceważenie 17 Sposoby ujmowania patologii 20 Homeostaza, morfostaza, morfogeneza 21 Zmiana 23 Kontekst 26 Wieloobraz 29 Dopasowanie 30 Podsumowanie: co zrobić, aby nie zostać terapeutą systemowym 32 2. Wywiad i konsultacja z rodziną 35 Cel spotkania 37 Zaproszenie na pierwsze spotkanie 40 Etapy wywiadu z rodziną 46 Przywitanie się i wstępne poznanie 47 Poznawanie trudności rodziny 49 Poznawanie kontekstu występowania problemu 50 Sfery życia rodzinnego wolne od problemu 60 Kończenie spotkania 61 Systemowa konsultacja rodzinna 63 Postawa terapeuty 66 Podsumowanie: jak przeprowadzić nieudany wywiad z rodziną 68 3. Diagnoza 71 Porównanie diagnozy nozologicznej i psychologicznej 72 Kłopoty z wiedzą terapeuty 74 Wspólne elementy diagnozy 76 Diagnoza jako proces 78 Diagnoza systemowa 79 Błędy w diagnozie 81 Przykłady hipotez 85 Narzędzia pomocne w diagnozie rodziny 94 Sytuacje szczególne w diagnozie 104 Podsumowanie: jak źle przeprowadzić diagnozę 155 4. Kotrakt terapeutyczny z parą lub rodziną 161 Kierowanie do innych specjalistów 162 Kto skorzysta, a kto nie skorzysta z terapii? 166 Przerwanie terapii 172 Podtrzymanie motywacji pary lub rodziny do uczestniczenia w terapii 174 Zalety kontraktu 177 Cele psychoterapii 179 Styl współpracy i jej aspekty formalne 184 Kończenie terapii 187 Podsumowanie: może poradzimy sobie bez kontraktu 191 5. Wybrane metody i techniki terapeutyczne 195 Genogram 197 Rzeźba rodziny i psychodrama 201 Inscenizacja i alter ego 203 Pytania 205 Pytania cyrkularne 209 Interwencja paradoksalna 211 Przeformułowanie, zmiana etykietki, pozytywna konotacja 213 Eksternalizacja 215 Pytania o wyjątki 218 Pisanie listów 221 Skale terapeutyczne 223 Zespoły: odzwierciedlający i świadków 226 Psychoedukacja oraz bezpośrednie instruowanie rodziny 232 Zabawa 236 Podsumowanie: jak mieć doskonałe narzędzia i dalej być kiepskim terapeutą 239 6. Przywiązanie i emocje w parze i rodzinie 243 Emocje i przywiązanie 248 Bezpieczeństwo - zauważ, odzwierciedlaj, zaakceptuj 252 Diagnoza procesów emocjonalnych 256 Praca nad zmianą 263 Emocje psychoterapeuty 266 Emocje nie są (tożsame z) chorobą 271 Podsumowanie, czyli o używaniu kompasu 274 7. Badania w psychoterapii systemowej 277 Co wiemy? 292 Czego nie wiemy? 299 Podsumowanie, czyli o tym, jak być psychoterapeutą ignorantem 303 8. Etyczne i praktyczne dylematy terapeutyczne 307 Neutralność 312 Kwestia poufności 315 Psychoterapeuta w cyberprzestrzeni 322 Przejrzystość działań terapeuty 331 Nieprzestrzeganie kontraktu: niezgłoszenie się na sesję i agresja 334 Kwestie finansowe oraz prezenty 337 Podwójne relacje 343 Fantazje seksualne 345 Błędy terapeuty 348 Zagadnienia związane z religijnością 350 Stażyści 353 Klient nasz pan 356 Droga na skróty 358 Podsumowanie: co terapeuta może zrobić, aby stanąć przed komisją etyczną 360 9. Współczesne nurty w terapii systemowej par i rodzin 365 Neuronauka i epigenetyka a terapia systemowa 368 Terapia wielorodzinna 373 Zagadnienia płci kulturowej, rasy oraz różnorodności w terapii par i rodzin 376 Inspiracje posthumanistyczne oraz dialogowe podejście w terapii par i rodzin 384 Między długoterminową terapią rodzin a terapią jednej sesji 390 Współczucie i troska w psychoterapii systemowej 396 Podsumowanie, czyli o pogoni za nowinkami 400 Postscriptum 403 Użyteczne strony internetowe 407 Literatura cytowana 409 Indeks rzeczowy 431 O Autorze 447