Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz

Dnia 24 września 2023 r. weszła w życia istotna dla systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego reforma. Ustawodawca znowelizował gros przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Reforma przyniosła wiele zmian, wskazać tu należy m.in.: likwidację studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wprowadzenie planu ogólnego oraz szczególnej postaci miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określonej mianem zintegrowanego planu inwestycyjnego, dodano przesłanki wydawania decyzji o warunkach zabudowy, utworzono rejestr urbanistyczny. Zmian jest zdecydowanie więcej i istotnie zmieniają sposób, w jaki będzie funkcjonować system planowania i zagospodarowania przestrzennego. Każdy punkt przełomu generuje wiele wątpliwości, z którymi muszą się zmierzyć zarówno teoretycy, jak i praktycy planowania przestrzennego. Z myślą o nich zespół autorski – w interdyscyplinarnym składzie (z udziałem prawników, legislatorów, urbanistów) – przygotował niniejszy komentarz. Ma on pomóc administracji publicznej, pracowniom urbanistycznym, a także inwestorom w procesie stosowania ustawy. Publikacja jest przeznaczona dla pracowników samorządowych zajmujących się planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, a także przedsiębiorców, którzy znajdą w niej cenne wskazówki m.in. w zakresie skutecznego ubiegania się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, także w przypadku ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Będzie również pomocna urbanistom, geodetom i prawnikom praktykom.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 17 Wprowadzenie | str. 21 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz Rozdział 1 Przepisy ogólne | str. 25       Art. 1.            [Zakres przedmiotowy ustawy] | str. 25 Wprowadzenie | str. 27 Zasada ładu przestrzennego | str. 29 Zasada zrównoważonego rozwoju | str. 31 Wartości uwzględniane w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym | str. 37 Zasada ważenia interesów prawnych | str. 38 Zasada miasta zwartego | str. 39       Art. 2.            [Definicje legalne] | str. 48       Art. 3.            [System aktów planowania przestrzennego] | str. 69       Art. 4.            [Samodzielność planistyczna] | str. 72       Art. 5.            [Uprawnienia do sporządzania projektów aktów planowania przestrzennego] | str. 87       Art. 6.            [Sposób wykonywania prawa własności] | str. 88 Uwagi ogólne | str. 89 Prawne zasady ingerencji planistycznej w prawo własności | str. 94 2.1.    Zasada proporcjonalności i adekwatności | str. 94 2.2.    Zasada równości | str. 95 2.3.    Zasada ważenia interesów prawnych | str. 96 Granice władztwa planistycznego | str. 99 Środki ochrony prawnej właścicieli i użytkowników wieczystych | str. 103       Art. 7.            (uchylony) | str. 107       Art. 8.            [Komisje urbanistyczno-architektoniczne; zakres działania, skład osobowy] | str. 108 Wprowadzenie | str. 108 Tworzenie komisji urbanistyczno- -architektonicznych | str. 109 Zadania i kompetencje komisji | str. 112 Koordynacja kształtowania spójnej polityki przestrzennej na obszarach funkcjonalnych | str. 113       Art. 8a.          [Przetwarzanie danych osobowych] | str. 115       Art. 8b.          [Żądanie ograniczenia przetwarzania danych] | str. 118       Art. 8c–8d.     (uchylone) | str. 119 Rozdział 1a Partycypacja społeczna | str. 120       Art. 8e.          [Zasady przeprowadzania partycypacji społecznej] | str. 120 Wprowadzenie | str. 121 Zapewnianie partycypacji społecznej | str. 123 Interesariusze planowania i zagospodarowania przestrzennego | str. 126 Sposób prowadzenia partycypacji społecznej | str. 126 Konsultacje społeczne a proces planistyczny | str. 127       Art. 8f.           [Udostępnianie danych z Rejestru Urbanistycznego] | str. 127 Wprowadzenie | str. 128 Zakres udostępnianych informacji | str. 129 Sposób udostępnienia danych | str. 131       Art. 8g.          [Wnioski i uwagi] | str. 132 Wprowadzenie | str. 133 Wnioski i uwagi | str. 134 Obowiązek podania danych osobowych | str. 135 Formularz | str. 136       Art. 8h.          [Przekazywanie informacji o sposobach, miejscach i terminach prowadzenia konsultacji społecznych] | str. 137 Wprowadzenie | str. 138 Udostępnianie informacji o konsultacjach społecznych | str. 138 2.1.    Publikacja w prasie | str. 138 2.2.    Wywieszenie ogłoszenia | str. 139 2.3.    Udostępnienie w BIP lub na stronie urzędu | str. 139 2.4.    Ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie | str. 139 Obowiązek informacyjny | str. 141 Sposoby, miejsca i terminy prowadzenia konsultacji społecznych | str. 143 Pozostałe zagadnienia | str. 143       Art. 8i.           [Formy konsultacji społecznych] | str. 144 Wprowadzenie | str. 145 Formy konsultacji społecznych | str. 146 2.1.    Zbieranie uwag | str. 147 2.2.    Spotkania z interesariuszami | str. 148 2.3.    Ankiety lub geoankiety | str. 149 2.4.    Wywiady, prowadzenie punktu konsultacyjnego lub dyżury projektanta | str. 151 Minimalny zakres form konsultacji społecznych | str. 151       Art. 8j.           [Konsultacje społeczne – terminy] | str. 152       Art. 8k.          [Wykaz wniosków] | str. 155       Art. 8l.           [Brak możliwości zaskarżenia] | str. 157       Art. 8m.         [Odesłanie] | str. 159 Rozdział 2 Planowanie przestrzenne w gminie | str. 161       Art. 9–13.      (uchylone) | str. 161       Art. 13a.        [Plan ogólny] | str. 161       Art. 13b.        [Uwarunkowania rozwoju przestrzennego gminy] | str. 169 Wprowadzenie | str. 170 Strategie rozwoju | str. 172 2.1.    Model struktury funkcjonalno-przestrzennej | str. 173 2.2.    Ustalenia i rekomendacje w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej | str. 173 2.3.    Przepis przejściowy | str. 176 Inne uwarunkowania przestrzennego rozwoju gminy | str. 176       Art. 13c.         [Katalog stref planistycznych] | str. 180       Art. 13d.        [Zasady wyznaczania stref planistycznych] | str. 181       Art. 13e.        [Gminne standardy urbanistyczne] | str. 186       Art. 13f.         [Gminne standardy dostępności do obiektów infrastruktury społecznej] | str. 189       Art. 13g.        [Spójność planu ogólnego ze zbiorami danych przestrzennych] | str. 197       Art. 13h.        [Uzasadnienie planu ogólnego] | str. 198       Art. 13i.         [Proces sporządzania i uchwalania planu ogólnego] | str. 200       Art. 13j.         [Procedura zmiany planu ogólnego] | str. 208       Art. 13k.        [Nadzór nad działalnością planistyczną gminy; zarządzenie zastępcze wojewody] | str. 210       Art. 13l.         [Koszty sporządzenia planu ogólnego] | str. 216       Art. 13m.       [Delegacja ustawowa] | str. 217 Wprowadzenie | str. 218 Projekt rozporządzenia w sprawie sposobu wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy w planie ogólnym gminy | str. 219 Rozporządzenie z 8.12.2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów | str. 222       Art. 14.          [Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego] | str. 227       Art. 15.          [Postać redakcyjna i elementy treściowe miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego] | str. 238       Art. 16.          [Zakres i skala projektu planu miejscowego] | str. 251       Art. 17.          [Proces sporządzania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego] | str. 255       Art. 17a–18.   (uchylone) | str. 273       Art. 19.          [Ponowienie czynności w niezbędnym zakresie] | str. 273       Art. 20.          [Zgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z planem ogólnym] | str. 275 Wymogi formalne podjęcia uchwały w sprawie planu miejscowego | str. 276 Zgodność planu miejscowego z planem ogólnym | str. 278 Postać redakcyjna uchwały w sprawie planu miejscowego | str. 280 Przedłożenie uchwały w sprawie planu miejscowego wojewodzie | str. 282       Art. 21.          [Koszt sporządzenia planu miejscowego] | str. 283       Art. 22.          [Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego a scalanie i podział gruntów] | str. 286       Art. 23.          [Współpraca w procesie sporządzania i uchwalania planów] | str. 288       Art. 24.          [Uzgadnianie i opiniowanie projektów aktów planowania przestrzennego] | str. 289       Art. 25.          [Termin na zajęcie stanowiska] | str. 296       Art. 26.          [Koszty zmiany projektów aktów planowania przestrzennego spowodowane uzgodnieniem] | str. 298       Art. 27.          [Procedura zmiany aktów planowania przestrzennego] | str. 299       Art. 27a.        [Równoczesne sporządzanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i planu ogólnego] | str. 300       Art. 27b.        [Uproszczony proces sporządzania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego] | str. 302       Art. 28.          [Kryteria oceny legalności planów] | str. 312       Art. 29.          [Obowiązywanie planu ogólnego i planu miejscowego] | str. 320       Art. 30.          [Wgląd do planu ogólnego lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego] | str. 322       Art. 31.          [Rejestr aktów planowania przestrzennego i innych dokumentów] | str. 324       Art. 32.          [Ocena aktualności aktów planowania przestrzennego] | str. 325       Art. 33.          [Wpływ zmiany przepisów na plan ogólny gminy i plan miejscowy] | str. 328       Art. 34.          [Wpływ wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na inne akty] | str. 329       Art. 35.          [Tymczasowe zagospodarowanie terenów] | str. 332       Art. 35a.        [Zakaz zagospodarowania terenu w sposób sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego] | str. 334       Art. 36.          [Roszczenia odszkodowawcze właściciela] | str. 334       Art. 37.          [Obniżenie lub wzrost wartości nieruchomości] | str. 337 Uwagi ogólne | str. 339 Odpowiedzialność odszkodowawcza w Konstytucji RP i Kodeksie cywilnym | str. 341 Odpowiedzialność odszkodowawcza w świetle orzecznictwa | str. 342 Charakter roszczeń odszkodowawczych | str. 346 Wyjątki | str. 348 Obowiązek zwrotu odszkodowania | str. 351 Opłata planistyczna | str. 352 Ustalenie wartości nieruchomości | str. 355       Art. 371.         [Odszkodowania za lotnicze urządzenia naziemne] | str. 356       Art. 37a.        [Sytuowanie obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń] | str. 359 Wprowadzenie | str. 361 Uchwała krajobrazowa jako akt prawa miejscowego | str. 362 Przedmiot uchwały krajobrazowej | str. 363 Ustalenia terminologiczne | str. 365 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego | str. 368       Art. 37b.        [Tryb i etapy uchwalania uchwały krajobrazowej; sposób wykonania obowiązku informacyjnego dotyczącego przetwarzania danych osobowych w toku uchwalania uchwały reklamowej] | str. 371       Art. 37c.         [Wyłączenie stosowania przepisów dotyczących reklam] | str. 378       Art. 37d.        [Kary pieniężne za nielegalne reklamy] | str. 379 Wprowadzenie | str. 381 Podmiot odpowiedzialny | str. 381 Tryb postępowania | str. 382       Art. 37e.        [Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych] | str. 387       Art. 37ea.      [Zintegrowany plan inwestycyjny] | str. 389       Art. 37eb.      [Wniosek o uchwalenie zintegrowanego planu inwestycyjnego] | str. 392       Art. 37ec.       [Zgoda rady gminy na przystąpienie do sporządzenia zintegrowanego planu inwestycyjnego] | str. 394       Art. 37ed.      [Umowa urbanistyczna] | str. 401       Art. 37ee.      [Negocjacje] | str. 410       Art. 37ef.       [Kompetencje rady gminy w sprawie zintegrowanego planu inwestycyjnego] | str. 411       Art. 37eg.      [Łączenie spraw] | str. 413       Art. 37f.         [Miejscowy plan rewitalizacji] | str. 415       Art. 37g.        [Zakres miejscowego planu rewitalizacji] | str. 418 Zagadnienia wstępne | str. 419 Objaśnienie pojęć | str. 421       Art. 37h.        [Odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości] | str. 425       Art. 37i.         [Inwestycja główna i uzupełniająca] | str. 428       Art. 37j.         [Termin na przedstawienie opinii] | str. 431       Art. 37k.        [Wyłączenie stosowania] | str. 433       Art. 37l.         [Uchwała o scaleniu i podziale nieruchomości] | str. 434       Art. 37m.       [Delegacja ustawowa] | str. 438       Art. 37n.        [Zastosowanie przepisów] | str. 440       Art. 37na.      [Plan miejscowy na żądanie Rady Ministrów] | str. 441 Rozdział 2a (uchylony) | str. 447   Rozdział 3 Planowanie przestrzenne w województwie | str. 448       Art. 38.          [Instrumenty samorządu województwa] | str. 448       Art. 38a.        [Audyt krajobrazowy] | str. 449       Art. 38b.        [Sporządzenie audytu krajobrazowego; sposób wykonania obowiązku informacyjnego dotyczącego przetwarzania danych osobowych w toku sporządzania audytu krajobrazowego] | str. 455       Art. 39.          [Plan zagospodarowania przestrzennego województwa] | str. 459       Art. 39a.        [Obowiązek dostosowania planu zagospodarowania przestrzennego województwa do strategii rozwoju województwa] | str. 464       Art. 40.          [Delegacja ustawowa] | str. 465       Art. 41.          [Procedura planistyczna w województwie; sposób wykonania obowiązku informacyjnego dotyczącego przetwarzania danych osobowych w toku sporządzania projektu planu zagospodarowania przestrzennego województwa] | str. 466       Art. 42.          [Uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego województwa] | str. 469       Art. 43.          [Koszty sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa] | str. 470       Art. 44.          [Wprowadzenie planu zagospodarowania przestrzennego województwa do planu ogólnego] | str. 471       Art. 45.          [Przegląd zmian w zagospodarowaniu przestrzennym] | str. 472 Rozdział 4 Planowanie przestrzenne na szczeblu krajowym | str. 473       Art. 46.          (uchylony) | str. 473       Art. 46a.        [Koordynacja współpracy transgranicznej i przygranicznej] | str. 473 Wprowadzenie | str. 473 Współpraca transgraniczna i przygraniczna w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego | str. 474 Planowanie przestrzenne na szczeblu krajowym | str. 475       Art. 47–49.    (uchylone) | str. 481 Rozdział 4a (uchylony) | str. 482   Rozdział 5 Lokalizacja inwestycji celu publicznego i ustalanie warunków… zabudowy w odniesieniu do innych inwestycji | str. 483       Art. 50.          [Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 483       Art. 51.          [Organy właściwe] | str. 490       Art. 52.          [Wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 495       Art. 53.          [Postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 501       Art. 54.          [Rozstrzygnięcia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 522       Art. 55.          [Związanie decyzji o pozwoleniu na budowę] | str. 525       Art. 56.          [Odmowa ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 528       Art. 57.          [Rejestr decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 533       Art. 58.          [Zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego] | str. 535       Art. 59.          [Decyzja o warunkach zabudowy] | str. 544       Art. 60.          [Uzgodnienie decyzji o warunkach zabudowy] | str. 557       Art. 61.          [Przesłanki decyzji o warunkach zabudowy] | str. 559       Art. 61a.        [Decyzja odtworzeniowa] | str. 570       Art. 62.          [Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy] | str. 572       Art. 63.          [Skutki decyzji o warunkach zabudowy] | str. 578       Art. 64.          [Zastosowanie przepisów] | str. 583       Art. 64a.        [Strony postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy] | str. 587       Art. 64aa.      [Strony postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy] | str. 588       Art. 64b.        [Wniosek o wydanie decyzji] | str. 593       Art. 64c.         [Wygaśnięcie decyzji o warunkach zabudowy] | str. 595       Art. 65.          [Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji] | str. 599       Art. 66.          [Obowiązek doręczania odpisów decyzji dotyczących zagospodarowania terenu] | str. 602       Art. 66a.        [Ocena oddziaływania na środowisko] | str. 603       Art. 67.          [Rejestr decyzji] | str. 604 Rozdział 5a Zbiory danych przestrzennych | str. 606       Art. 67a.        [Tworzenie, prowadzenie, aktualizacja i udostępnianie zbiorów danych przestrzennych] | str. 606       Art. 67b.        [Delegacja ustawowa – sposób tworzenia, prowadzenia, aktualizacji i udostępniania zbiorów danych przestrzennych] | str. 611       Art. 67c.         [Tworzenie i aktualizacja danych przestrzennych dla aktów planistycznych oraz ich udostępnianie] | str. 613       Art. 67c.         (uchylony) | str. 614 Rozdział 5b Rejestr Urbanistyczny | str. 617       Art. 67d.         [Charakter Rejestru] | str. 617       Art. 67e.         [Forma] | str. 619       Art. 67f.         [Nieodpłatny dostęp do informacji i danych] | str. 619       Art. 67g.         [Podmiot odpowiedzialny] | str. 620       Art. 67h.         [Zakres danych] | str. 620       Art. 67i.          [Wprowadzanie danych] | str. 625       Art. 67j.          [Delegacja ustawowa] | str. 626 Rozdział 6 Zmiany w przepisach obowiązujących | str. 628       Art. 68–82.    (pominięte) | str. 628 Rozdział 7 Przepisy przejściowe i końcowe | str. 629       Art. 83.          (uchylony) | str. 629       Art. 84.          [Odpowiednie stosowanie przepisów – odwołania do ustawy planistycznej] | str. 630       Art. 85.          [Sprawy w toku] | str. 630       Art. 86.          [Przesłanki zmiany sposobu zagospodarowania] | str. 631       Art. 87.          [Termin obowiązywania planów i studiów] | str. 632       Art. 88.          [Derogacja] | str. 641       Art. 89.          [Wejście w życie] | str. 643 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Komentarz do wybranych przepisów przejściowych       Art. 51.          [Strategia jako podstawa treści planu ogólnego] | str. 650       Art. 53.          [Strategia rozwoju obszaru otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego] | str. 659       Art. 58.          [Czasowa lokalizacja OZE na podstawie decyzji o warunkach zabudowy] | str. 660       Art. 59.          [Wydawanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu do dnia 1.01.2026 r. lub wejścia w życie planu ogólnego] | str. 666       Art. 62.          [Termin ważności decyzji o warunkach zabudowy nieprawomocnych w dniu 1.01.2026 r.] | str. 667       Art. 63.          [Dotychczasowa zabudowa śródmiejska] | str. 676       Art. 65.          [Obowiązywanie studiów, możliwość ich zmiany i utrata mocy] | str. 677       Art. 66.          [Utrzymanie w mocy dotychczasowych uchwał krajobrazowych, audytów krajobrazowych, planów zagospodarowania przestrzennego województw] | str. 681       Art. 67.          [Utrzymanie w mocy obowiązujących planów miejscowych, zmiany planów, kończenie procedur] | str. 683       Art. 68.          [Utrzymanie w mocy uchwał dotyczących rewitalizacji i możliwość ich zmian] | str. 692       Art. 69.          [Utrzymanie w mocy strategii gminnych i ponadlokalnych] | str. 693       Art. 70.          [Utrzymanie w mocy i możliwość zmiany uchwał na podstawie specustawy mieszkaniowej] | str. 696       Art. 75.          [Utrzymanie w mocy uchwał na podstawie specustawy mieszkaniowej uchwalonych przed 1.01.2026 r.] | str. 698       Art. 76.          [Stosowanie przepisów do podejmowania uchwał na podstawie specustawy mieszkaniowej po 1.01.2026 r.] | str. 699 Bibliografia | str. 701 O Autorach | str. 707