Płazy świata

Płazy to różnorodna i fascynująca gromada zwierząt, jakże różna od panujących na jej temat stereotypów. Zaskakują one zarówno wyglądem, jak i niezwykłymi, wyszukanymi strategiami życiowymi czy rozrodczymi.

Są obecnie najszybciej zanikającą grupą kręgowców na świecie. Szacuje się, iż co najmniej 21% ich gatunków jest zagrożonych wyginięciem, dlatego rok 2008 został ogłoszony przez organizacje IUCN oraz WAZA Międzynarodowym Rokiem Ochrony Płazów (Year of the Frog). Status wielu innych (około 23%) gatunków jest nieznany, a niektóre taksony znane są jedynie z pojedynczych okazów. Co roku, głównie w tropikach, odkrywane są nowe gatunki płazów.

Książka po raz pierwszy w Polsce tak wyczerpująco, a jednocześnie w sposób bardzo przystępny i uporządkowany przedstawia zagadnienia związane z najnowszą systematyką, morfologią, anatomią, biologią, ekologią, zmianami zasięgu geograficznego oraz zagrożeniami i ochroną płazów. Zawarte są w niej obszerne charakterystyki poszczególnych rzędów oraz wszystkich 47. rodzin płazów. Bardzo szczegółowo opisano wybranych przedstawicieli poszczególnych rodzin, uwzględniając także podgatunki. Czytelnik znajdzie tu opisy wszystkich gatunków polskich, prawie wszystkich gatunków płazów występujących w Europie (z wyjątkiem kilku najmniej znanych taksonów) oraz wielu gatunków tropikalnych, zarówno popularnych (np. w terrarystyce), jak i mało znanych. Omówiono także te płazy, które w ostatnich kilkudziesięciu latach wymarły niemal na naszych oczach, np. żaby gęborodne czy ropucha złocista.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt bardzo szczegółowego opisania mało znanego rzędu płazów beznogich.

W tekście wymieniono 535 nazw łacińskich gatunków i podgatunków oraz około 200 nazw polskich. Wiele nazw polskich zostało utworzonych specjalnie na potrzeby tej publikacji.

Niewątpliwą zaletą książki są jej piękne zdjęcia autorstwa herpetologów i miłośników płazów z całego świata, wyjątkowych ludzi, często podróżujących w odległe egzotyczne miejsca, aby obserwować te niezwykłe zwierzeta.

Dzięki swojej uniwersalnej formule jest pozycją użyteczną zarówno dla uczniów, studentów, wykładowców akademickich, jak i wszystkich innych osób zainteresowanych płazami.

Spis treści

Cechy morfologiczne i anatomiczne płazów 9 Narządy zmysłów płazów 10 Rozmnażanie się płazów 11 Płazy jadowite 12 Ewolucja płazów 14 Znaczenie, zagrożenia i ochrona płazów 14 Rząd: Gymnophiona – płazy beznogie 19 Morfologia i anatomia 19 Narządy zmysłów 21 Tryb życia 23 Rozmnażanie się 24 Zagrożenia i ochrona 26 Rhinatrematidae – robacznikowate 27 Ichthyophiidae – łusecznikowate 29 Uraeotyphlidae – pijawnikowate 31 Scolecomorphidae – skrytoślepcowate 32 Caeciliidae – marszczelcowate 33 Typhlonectidae – płazowce 39 Rząd: Caudata – płazy ogoniaste 41 Morfologia i anatomia 42 Narządy zmysłów 44 Rozmnażanie się 44 Pożywienie 46 Strategie obronne 46 Przystosowanie do różnych warunków środowiska 48 Zagrożone gatunki płazów ogoniastych 48 Cryptobranchidae – skrytoskrzelne 49 Hynobiidae – kątozębne 55 Dicamptodontidae – amerykańskie salamandry pacyficzne 67 Sirenidae – syrenowate 71 Ambystomatidae – ambystomowate 76 Rhyacotritonidae – traszkowcowate 83 Amphiumidae – amfiumowate 85 Plethodontidae – salamandry bezpłucne 89 Proteidae – odmieńcowate 111 Salamandridae – salamandrowate 117 Rząd: Anura – płazy bezogonowe 167 Morfologia i anatomia 167 Narządy zmysłów 169 Przystosowania do różnych siedlisk 170 Przystosowania larw do różnych środowisk życia 172 Strategie obronne 173 Rozmnażanie się 174 Czynniki warunkujące rozmieszczenie geograficzne 177 Introdukcje płazów bezogonowych 178 Epidemie chorobotwórcze wśród płazów bezogonowych 178 Inne zagrożenia i ochrona płazów bezogonowych 180 Leiopelmatidae – liopelmy 181 Ascaphidae – żaby ogoniaste 182 Bombinatoridae – kumakowate 184 Discoglossidae – krągłojęzyczne 192 Rhinophrynidae – żaby rozdętkowate 203 Pipidae – bezjęzyczne 205 Megophryidae – liściożaby azjatyckie 210 Pelobatidae – grzebiuszkowate 213 Scaphiopodidae – grzebiuszki amerykańskie 219 Pelodytidae – nurzańcowate 221 Heleophrynidae – straszaki 223 Sooglossidae – żaby seszelskie 224 Nasikabatrachidae – trąbaczowate 226 Limnodynastidae – australijskie żaby ziemne 227 Rheobatrachidae – żaby gęborodne 233 Myobatrachidae – żaby australijskie 235 Leptodactylidae – żaby południowe 238 Rhinodermatidae – żaby dziwnorodne 243 Brachycephalidae – ropuszki kikutopalczaste 245 Bufonidae – ropuchowate 246 Ranidae – żabowate 260 Hylidae – rzękotkowate 289 Dendrobatidae – drzewołazowate 303 Allophrynidae – teleskopkowate 309 Mantellidae – mantellowate 310 Centrolenidae – żaby szklane 312 Arthroleptidae – żaby smukłopalczaste 314 Hemisotidae – ryjownikowate 316 Hyperoliidae – sawannicowate 318 Microhylidae – żaby wąskopyskie 321 Rhacophoridae – rzekotki afroazjatyckie 323 Słowniczek 326 Bibliografia 332 Indeks nazw polskich 337 Indeks nazw łacińskich 340