Problemy wielokulturowości w medycynie

Jedyny na polskim rynku podręcznik omawiający problemy wielokulturowości w medycynie z tak szerokiej perspektywy. W książce omówiono m.in. wybrane religie i grupy etniczne, wielokulturowość społeczeństwa polskiego, postrzeganie zdrowia, choroby i śmierci w różnych kulturach, kulturowe uwarunkowania położnictwa, transplantologii, transfuzjologii i eutanazji, a także problemy etyczne w opiece nad pacjentami pochodzącymi z różnych kultur. Podręcznik przeznaczony jest dla studentów kierunków medycznych i wszystkich pracowników służby zdrowia. Polecamy go również uwadze studentów etnologii i psychologii oraz osób interesujących się współczesnymi przemianami społeczno-kulturowymi.

Spis treści

Rozdział 1. Charakterystyka wybranych religii świata i grup etnicznych 19 Buddyzm - Irena Wrońska, Beata Dobrowolska 19 Chrześcijaństwo - Beata Dobrowolska 23 Hinduizm - Agata Reczek 27 Islam — Bassam Aouil 35 Judaizm — Magdalena Grabowska, Kornelia Kędziora-Kornatowska, Marta Muszalik 40 Prawosławie — Antygona Chadzopulu, Eleni Theodosopoulou 44 Romowie — Irena Wrońska 51 Świadkowie Jehowy —Maria Kózka 56 Rozdział 2. Śmierć w różnych religiach świata - Maria Kózka 60 Wprowadzenie 60 Śmierć w buddyzmie 60 Śmierć w chrześcijaństwie 63 Śmierć w hinduizmie 64 Śmierć w islamie 65 Śmierć w judaizmie 66 Rozdział 3. Kultura i subkultura — Małgorzata Halicka, Emilia Kramkowska 69 Wprowadzenie 69 Pochodzenie pojęcia „kultura" 69 Definicja kultury 70 Kultura a natura 72 Kultura a cywilizacja 72 Podstawowe cechy kultury 73 Subkultura 75 Społeczne funkcje kultury i subkultury 76 Rozdział 4. Wielokulturowość społeczeństwa polskiego - Elżbieta Krajewska-Kułak, Cecylia Regina Łukaszuk 79 Wprowadzenie 79 Uchodźca, imigrant, repatriant 79 Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce 83 Rozdział 5. Krajowy program przeciwdziałania dyskryminacji rasowej, ksenofobii i związanej z nimi nietolerancji w latach 2004-2009 w aspekcie ochrony zdrowia — Cecylia Regina Łukaszuk 92 Rozdział 6. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności — Emilia Rozwadowska 97 Prawa człowieka w Radzie Europy 97 Europejska Konwencja Praw Człowieka a Unia Europejska 97 Katalog praw człowieka 98 Prawo do skargi 99 Europejski Trybunał Praw Człowieka 99 Europejska Konwencja Praw Człowieka a Polska 100 Podsumowanie 101 Rozdział 7. Dialog wielokulturowy — Katarzyna Van Damme-Ostapowicz 103 Wprowadzenie 103 Kompetencja międzykulturowa 104 Kontekst kultury w opiece zdrowotnej na świecie 104 Różnorodność moralna 105 Obszary różnorodności kulturowej w systemie opieki zdrowotnej 106 Pośrednik międzykulturowy 107 Kształcenie medyczne w wielokulturowym świecie 108 Model TOPOI. Systemowo-teoretyczne podejście do komunikacji międzykulturowej 110 Interakcja z innymi kulturami 111 Rozdział 8. Pojęcie zdrowia i choroby w wymiarze biopsychospołecznym - Zofia Kostrzanowska 114 Wprowadzenie 114 Zdrowie i choroba w wymiarze biomedycznym 115 Społeczny wymiar zdrowia i choroby 117 Pojęcie zdrowia i choroby w wymiarze psychologicznym 119 Rozdział 9. Uwarunkowania zachowań zdrowotnych oraz reakcja na chorobę - Zofia Kostrzanowska 123 Wprowadzenie 123 Uwarunkowania środowiskowe 123 Podstawy uwarunkowań kulturowych 127 Wiedza i wierzenia na temat przyczyn chorób 129 Sposób postrzegania i interpretowania objawów chorobowych oraz reakcja na ból 130 Postawy i zachowania wobec choroby 131 Współczesne wzory dbałości o ciało 133 Rozdział 10. Przesądy, zabobony a praktyki medyczne w ciągu wieków - Elżbieta Krajewska-Kułak, Antygona Chadzopulu 137 Wprowadzenie 137 Przesądy a praktyki medyczne ludów pierwotnych 138 Przesądy a praktyki medyczne w Egipcie, Indiach i Chinach 139 Przesądy a praktyki medyczne w Grecji, kulturze arabskiej i judaizmie 140 Przesądy a praktyki medyczne w średniowieczu, odrodzeniu i oświeceniu 141 Przesądy a praktyki medyczne w XIX w. 143 Przesądy a praktyki medyczne w medycynie ludowej 143 Przesądy a praktyki medyczne w XX i XXI wieku 145 Rozdział 11. Religijność a zdrowie - Maria Libiszowska-Żółtkowska 148 Religia a zdrowie 148 Religia wobec choroby 151 Czy religijność ma wpływ na zdrowie? 153 Rozdział 12. Znaczenie przekonań religijnych w opiece zdrowotnej - Marta Muszalik, Magdalena Grabowska, Kornelia Kędziora-Kornatowska 157 Rozdział 13. Kulturowe uwarunkowania opieki zdrowotnej. Nierówności społeczne w dostępie do zdrowia - Jerzy Tadeusz Marcinkowski 165 Kultura i religia wśród czynników warunkujących stan zdrowia 165 Przemiany w opiece zdrowotnej - od monokulturowej do wielokulturowej 166 Pozytywne i negatywne przykłady z historii 167 Tolerancja wyzwaniem współczesności 167 Czynniki związane z kulturą i/lub religią warunkujące stan zdrowia i zagrożenia zdrowotne 168 Czynniki związane z kulturą i/lub religią wpływające na funkcjonowanie opieki zdrowotnej 169 Rozdział 14. Funkcje zawodowe pracowników ochrony zdrowia w dziejach - Jolanta Lewko 173 Początki medycyny polskiej 173 Rola i funkcje zawodowe pracowników ochrony zdrowia 177 Rozdział 15. Kulturowe wyznaczniki badania jakości w medycynie - Barbara Jankowiak 181 Jakość życia - ogólne pojęcie 181 Jakość życia uwarunkowana stanem zdrowia 183 Ocena jakości życia i jakości życia uwarunkowanej stanem zdrowia 184 Charakterystyka wybranych narzędzi do badania jakości życia 186 Rozdział 16. Satysfakcja chorego z opieki medycznej - Danuta Dyk, Aleksandra Gutysz-Wojnicka 190 Analiza terminologiczna pojęcia „satysfakcja pacjenta" 190 Badanie satysfakcji pacjentów 192 Kulturowe uwarunkowania badania satysfakcji pacjentów z opieki 193 Znaczenie pomiaru satysfakcji pacjenta z opieki 194 Rozdział 17. Teoria pielęgniarstwa Madeleine Leininger - Lucyna Płaszewska-Żywko 197 Wprowadzenie 197 Teoria Leininger 198 Teoria Leininger a metaparadygmat pielęgniarstwa 201 Teoria Leininger a proces pielęgnowania i kryteria oceny teorii 203 Rozdział 18. Model Joyce Newman Giger i Ruth Elaine Davidhizare - Lucyna Płaszewska-Żywko 206 Rozdział 19. Uprzedzenia rasowe i religijne oraz ich rola w procesie leczenia i pielęgnowania — Magdalena Grabowska, Marta Muszalik, Kornelia Kędziora-Kornatowska 214 Wprowadzenie 214 Rasizm 215 Geneza zjawiska uprzedzeń rasowych i religijnych 216 Skutki zjawiska uprzedzeń rasowych i religijnych 218 Relacje między personelem medycznym a pacjentem związane ze zjawiskiem uprzedzeń rasowych i religijnych 219 Rozdział 20. Kulturowe uwarunkowania zaburzeń psychosomatycznych i psychogenne uwarunkowania zaburzeń somatycznych - Małgorzata Anna Basińska 222 Wprowadzenie 222 Kulturowe uwarunkowania zaburzeń psychosomatycznych 223 Psychogenne uwarunkowania zaburzeń somatycznych 225 Rozdział 21. Kulturowe uwarunkowania zachowań zdrowotnych w rodzinie - Agata Reczek 231 Rozdział 22. Kulturowe uwarunkowania żywieniowe - Elżbieta Maciorkowska 236 Rozdział 23. Wielokulturowość w pediatrii - Marek Szczepański 245 Wprowadzenie 245 Dziecko w prehistorii 245 Dziecko w starożytnym Egipcie 246 Dziecko w starożytnej Grecji 246 Dziecko w starożytnym Rzymie 248 Dziecko w kulturze hinduskiej 250 Dziecko w kulturze hebrajskiej 251 Dziecko w kulturze islamskiej 252 Dziecko w średniowiecznej medycynie arabskiej 253 Dziecko w średniowiecznej medycynie chrześcijańskiej 254 Dziecko w odrodzeniu i baroku 255 Pediatria nowożytna 256 Dziecko i pediatria w wielokulturowych społeczeństwach na początku XXI wieku 258 Rozdział 24. Transkulturowa neurologia i psychiatria - Wojciech Kułak 261 Wprowadzenie 261 Podejście do pacjenta niepełnosprawnego w ciągu wieków 261 Kulturowe uwarunkowania zaburzeń neurologicznych 263 Podejście do pacjenta z zaburzeniami psychicznymi w ciągu wieków 268 Kulturowe uwarunkowania wybranych zaburzeń psychicznych 270 Rozdział 25. Kulturowe uwarunkowania narkomanii - Agnieszka Dyk-Duszyńska, Olga Szczepaniak 280 Wprowadzenie 280 Rys historyczny wybranych substancji narkotycznych 281 Znaczenie narkotyków w kulturze wybranych społeczności 282 Narkotyki w ruchu hipisowskim 284 Dwie koncepcje rozwoju narkomanii 286 Podsumowanie 287 Rozdział 26. Kulturowe uwarunkowania zachowań seksualnych - Grażyna Stadnicka, Grażyna Jolanta Iwanowicz-Palus 288 Seksualność człowieka a prawa seksualne 288 Zachowania seksualne a chrześcijaństwo 292 Zachowania seksualne a islam 294 Zachowania seksualne a buddyzm 296 Zachowania seksualne w zróżnicowanej kulturowo Azji 298 Mniejszości seksualne 301 Transseksualizm w świetle kultury i religii 302 Rozdział 27. Kulturowe uwarunkowania w położnictwie, neonatologii i ginekologii - Grażyna Jolanta Iwanowicz-Palus, Grażyna Stadnicka 307 Społeczno-kulturowe uwarunkowania opieki nad rodzącą 307 Przebieg porodu - łagodzenie bólu porodowego a uwarunkowania społeczno-kulturowe 310 Aspekty społeczno-kulturowe ciąży 314 Ciąża u młodocianych 317 Aborcja w świetle światopoglądu i prawa 319 Zapłodnienie in vitro - uwarunkowania społeczne, kulturowe i religijne 321 Rozdział 28. Kulturowe uwarunkowania w transplantologii - Piotr Małkowski 327 Wprowadzenie 327 Poglądy Kościołów chrześcijańskich na transplantologię 328 Stanowisko innych religii 333 Podsumowanie 335 Rozdział 29. Kulturowe uwarunkowania transfuzjologii - Jolanta Kolasińska 338 Wybrane fakty z rozwoju transfuzjologii na świecie 338 Motyw krwi w kulturze i literaturze 343 Kulturowe uwarunkowania transfuzjologii 345 Rozdział 30. Kulturowe uwarunkowania eutanazji - Jerzy Tadeusz Marcinkowski 350 Definicje eutanazji 350 Eutanazja w dziejach 351 Różnice pomiędzy opieką paliatywną, uporczywą terapią a eutanazją 352 Zmiany wartości podstawowych we współczesnych społeczeństwach 353 Sytuacje społeczno-ekonomiczne wymuszające decyzję o eutanazji 354 Rodzaje eutanazji 355 Eutanazja w różnych światopoglądach 355 Eutanazja w środkach masowego przekazu 358 Podsumowanie 359 Rozdział 31. Starość i samotność - transkulturowa analiza wzajemnych powiązań - Wiesław Fidecki, Mariusz Wysokiński 361 Rozdział 32. Dylematy moralne w pracy pielęgniarek - Beata Dobrowolska 366 Specyfika dylematu moralnego 366 Podstawy dylematów moralnych w pracy pielęgniarki 367 Odmienność kulturowa pacjentów jako źródło dylematów moralnych w praktyce medycznej 368 Rozwiązywanie dylematów, w których zaangażowane są wartości kulturowe 370 Rozdział 33. Przekonania religijne w sprawowaniu funkcji zawodowych przez pielęgniarki - Agnieszka Lankau 374 Wprowadzenie 374 Wybrane zagadnienia dotyczące przeżyć i zachowań pielęgniarki w pracy 376 Pielęgniarstwo a zróżnicowanie kulturowe 378 Klauzula sumienia w pracy lekarza i pielęgniarki 379 Rozdział 34. Kulturowe uwarunkowania opieki pielęgniarskiej a kształcenie pielęgniarek - Maria Kózka 383 Skorowidz 391