Warsztat pracy oraz nauki studentów pedagogiki

Problemy autoedukacji nabierają szczególnego znaczenia w społeczeństwie wiedzy, realizującego ideę uczenia się przez całe życie. Obecnie warto podejmować refleksję nad praktyką studiów wyższych z perspektywy nauk pedagogicznych, z uwagi na to, że procesy przemian nie ominęły szkoły wyższej, wręcz daje o sobie znać potrzeba rozważań nad warsztatem pracy i nauki studentów pedagogiki. Niniejsze opracowanie wpasowuje się w te potrzeby. W rozdziale pierwszym przedmiotem rozważań stała się szkoła wyższa jako środowisko pracy studenta, formy i metody kształcenia na szczeblu akademickim oraz kwestia nauki studiowania. W rozdziale drugim ukazane zostało szerokie tło warsztatu pracy, na jego kształt wpływają bowiem wartości, postawy, aspiracje życiowe studentów oraz specyficzny etap ich rozwoju psychofizjologicznego; została w nim też podjęta próba sporządzenia szkicu studenta jako ucznia i nauczyciela samego siebie. W rozdziale trzecim omówiona została istota oraz integralnie z sobą związane składniki warsztatu pracy – najpierw materialne, organizacyjne, a następnie samokształceniowe, osobowe. Całość dopełnia Aneks w postaci programów wybranych przedmiotów kształcenia na kierunku pedagogika, wykazy podstawowych pojęć pedagogicznych oraz recenzji prac o zastosowaniu podejścia systemowego w pedagogice. Taki systemowy obraz i całościowy punkt widzenia warsztatu pracy i nauki studentów pedagogiki uświadamia i podkreśla wewnątrz- i zewnątrzsystemowe związki tych wszystkich kwestii, ukazuje warsztat pracy w szerokiej perspektywie, co pozwala go lepiej zrozumieć, zastosować, a nawet – wydaje się - określić jako czynnik decydujący o powodzeniu kształcenia i samokształcenia w szkole wyższej. Książka może okazać się przydatna dla nauczycieli akademickich, przede wszystkim młodszych stażem, głównie jednak adresowana jest ona do studentów pedagogiki i poszukujących wskazówek sprzyjających optymalizacji procesu studiowania i jego efektów.

Spis treści

Spis treści Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1. Specyfika środowiska akademickiego oraz wybranych form i metod kształcenia w szkole wyższej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.1. Uczelnia jako środowisko formujące studenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.2. Wybrane formy i metody kształcenia w szkole wyższej . . . . . . . . . . 21 1.2.1. Istota i rodzaje wykładu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1.2.2. Specyfika i rodzaje ćwiczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 1.2.3. Wybrane metody kształcenia w szkole wyższej . . . . . . . . . . . . . . . 32 1.3. Etyka i etykieta studiowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 2. Osoba i zadania studenta w procesie kształcenia w szkole wyższej . . . . 57 2.1. Charakterystyka „wieku studiów” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 2.1.1. Pojęcie młodzieży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 2.1.2. Koncepcje rozwoju młodzieży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 2.1.3. Charakterystyka młodzieży studiującej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 2.2. Wartości, aspiracje i orientacje życiowe studentów . . . . . . . . . . . . . 71 2.2.1. Istota preferowanych przez młodzież studencką wartości . . . . . . 71 2.2.2 Postawy studentów wobec procesu studiowania . . . . . . . . . . . . . . . 76 2.2.3. Szczególne znaczenie aspiracji i orientacji życiowych studentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 2.3. Student jako uczeń i nauczyciel siebie samego . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.3.1. Zainteresowania podstawą tworzenia warsztatu pracy oraz nauki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . 87 2.3.2. Specyfika i funkcje autoedukacji studentów . . . . . . . . . . . . . . . . 94 2.3.3. Programy kształcenia akademickiego .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 3. Organizacja warsztatu pracy i nauki studentów pedagogiki . . . . . . . 117 3.1. Swoistość, składniki i funkcje warsztatu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . 117 3.2. Warunki materialno-techniczne warsztatu pracy . . . . . . . . . . . . . . . 124 3.2.1. Obraz stanowiska pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 3.2.2. Dobór odpowiednich przyborów i środków pracy . . . . . . . . . . . . 125 3.2.3. Organizacja własnej biblioteki domowej studenta pedagogiki . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 3.2.4. Gromadzenie dokumentów planistycznych i prawnych dotyczących procesu studiowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 3.2.5. Higiena pracy umysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 3.3. Kształtowanie wybranych umiejętności warsztatowych . . . . . . . . . 134 3.3.1. Umiejętność studiowania literatury przedmiotu . . . . . . . . . . . . . . 134 3.3.1.1. Istota czytania studyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 3.3.1.2. Fazy studiowania i zdobywania materiałów z różnych publikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 3.3.1.3. Zasady pracy z książką . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 3.3.2. Sporządzanie notatek z lektur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 3.3.2.1. Prawidła notowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 3.3.2.2. Rodzaje notatek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 3.3.2.3. Sposoby przechowywania notatek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.3.3. Pisanie i redagowanie prac pisemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.3.3.1. Esej pedagogiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.3.3.2. Recenzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 3.3.3.3. Referat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 3.3.3.4. Redagowanie prac pisemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3.3.3.5. Sporządzanie przypisów i bibliografii . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . 161 3.4. Procedura przygotowywania się do egzaminów . . . . . . . . . . . . . . . 167 3.4.1. Specyfika przygotowania się do egzaminu . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 3.4.2. Zdawanie egzaminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 3.4.3. Sposoby radzenia sobie studentów ze stresem . . . . . . . . . . . . . . 172 3.5. Przydatność komputera w procesie studiowania pedagogiki . . . . . 174 3.5.1. Komputer i sprzęt uzupełniający w pracy studyjnej . .. . . . . . . . 174 3.5.2. Internet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 3.5.3. Ochrona danych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Bibliografia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 Aneks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 1. Programy wybranych przedmiotów studiów pedagogicznych . . . . . 207 2. Inwentarz pojęć pedagogicznych (w wyborze) . . . . . . . . . . . . . . . . 228 3. Recenzje prac pedagogicznych. Systemowość w pedagogice na przykładach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236