Analiza wpływu TTIP na wybrane sektory polskiej gospodarki

Politycznym celem negocjowanego od połowy czerwca 2013 r. Transatlantyckiego Porozumienia w dziedzinie Handlu i Inwestycji (TTIP) między UE i USA jest utworzenie wspólnego rynku transatlantyckiego. Bardzo trudno w połowie 2016 r. ocenić, czy porozumienie zostanie podpisane i ratyfikowane, jaki będzie zakres i tempo liberalizacji. Niemniej kończące się rokowania są dobrym momentem, by rozważyć podjęcie przygotowań – zarówno na poziomie polityki gospodarczej, jak i przedsiębiorstw – do takiej realizacji potencjalnej umowy, by stała się impulsem podniesienia poziomu konkurencyjności i rozwoju polskiej gospodarki. Badania skutków TTIP na gospodarkę mogą stanowić właściwe wsparcie dla tych przygotowań. W monografii dokonuje się oceny wpływu umowy na te sektory polskiej gospodarki, które z jednej strony rodzą nadzieje na rozwój handlu polsko-amerykańskiego; z drugiej strony - budzą pewne obawy, wynikające z nasilenia konkurencji importowej. Z analizy, osadzonej w perspektywie raportów prowadzonych na poziomie UE oraz studiów sektorowych dwunastu państw UE (łącznie z Polską), wynika, że ekonomiczne skutki umowy mogą być stosunkowo niewielkie w badanych sektorach. Konsekwencje umowy dla całej gospodarki ujawnią się dopiero w długiej perspektywie oraz zależą od zmian w gospodarce polskiej i światowej. Autorzy (…) Praca ma charakter raportu analitycznego o silnej podbudowie teoretycznej, nawiązującej do ekonomii międzynarodowej. Jego mocną stroną jest zastosowanie narzędzi ekonometrycznych, pozwalających na ocenę realnych procesów ekonomicznych. Jest to pierwsza w Polsce praca naukowa dotycząca wpływu TTIP na polską gospodarkę w ujęciu sektorowym, łącząca w sobie elementy analizy ekonomicznej jako nadrzędnej z elementami analizy politologicznej oraz społecznej. (…) Praca jest przykładem analizy strategicznej przeprowadzonej z inicjatywy zainteresowanych Autorów, w sytuacji braku zlecenia takiej analizy przez odpowiednie instytucje. fragment recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Kazimierza Starzyka, Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu Autorzy: Elżbieta Czarny, Maria Dunin-Wąsowicz, Jan Hagemejer, Jan Jakub Michałek, Michał Paliński, Karolina Pawlak, Marlena Syliwoniuk, Katarzyna Śledziewska.

Spis treści

Wstęp 9 Wprowadzenie 11 1. Cele badawcze 11 2. Metoda badawcza 12 3. Struktura i charakterystyka opracowania 12 Maria Dunin-Wąsowicz I. Analizy sektorowe państw Unii Europejskiej a TTIP 14 Wstęp 14 1. Pojęcie sektora a badanie efektów TTIP 16 2. Analiza sektorowa: istota i znaczenie 19 3. Analiza sektorowa na poziomie Unii Europejskiej a TTIP 21 4. TTIP a badania sektorowe w dwunastu państwach Unii Europejskiej 36 5. Wyniki badań sektorowych: przypadek Polski 45 Uwagi końcowe 47 Aneks I 49 Aneks II 52 Elżbieta Czarny, Katarzyna Śledziewska II. Lokomotywy polskiego eksportu w perspektywie TTIP 54 Wstęp 54 1. Eksport towarów i usług z Polski do USA oraz na inne rynki 56 2. Struktura rzeczowa polskiego eksportu towarów do Stanów Zjednoczonych – różne poziomy agregacji 63 3. Struktura rzeczowa polskiego eksportu usług do Stanów Zjednoczonych i na inne rynki 76 Uwagi końcowe 78 Aneks I 80 Aneks II 82 Aneks III 85 Elżbieta Czarny, Katarzyna Śledziewska III. Reaktory jądrowe, kotły, maszyny, urządzenia mechaniczne czy ich części – jaki produkt jest najważniejszy w polskim eksporcie do USA? 90 Wstęp 90 1. Eksport produktów z grupy towarowej 84 z Unii Europejskiej i jej państw członkowskich do USA 91 2. Grupa 8411 w eksporcie Polski do USA 99 Uwagi końcowe 117 Jan Hagemejer, Jan Jakub Michałek, Karolina Pawlak IV. Ocena wpływu podpisania TTIP na polski sektor rolny i spożywczy 120 Wstęp 120 1. Protekcjonizm w handlu produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej i USA 125 2. Handel produktami rolno-spożywczymi między Polską a USA – próba identyfikacji produktów wrażliwych 139 3. Skutki liberalizacji handlu szacowane przy użyciu modelu równowagi cząstkowej GSIM 170 4. Symulacja zniesienia barier w handlu towarami rolno-spożywczymi w ramach TTIP 183 Uwagi końcowe 194 Aneks 197 Michał Paliński, Marlena Syliwoniuk, Jan Hagemejer, Jan J. Michałek V. Ocena wpływu porozumienia TTIP na polski sektor energetyczny 198 Wstęp 198 1. Charakterystyka głównych rynków surowcowych 201 2. Polityka energetyczna Unii Europejskiej a sytuacja energetyczna Polski 203 3. Charakterystyka poszczególnych rynków surowców energetycznych 205 4. Struktura handlu surowcami energetycznymi między Unią Europejską a USA 214 5. Symulacja efektów redukcji barier pozataryfowych w handlu surowcami energetycznymi w ramach TTIP przy pomocy modelu równowagi ogólnej 219 Uwagi końcowe 225 Aneks I 227 Aneks II 228 Podsumowanie 229 Najważniejsze wyniki badań 229 Wnioski 230 Rekomendacje 234 Executive Summary 235 Bibliografia 242 Spis tabel i rycin 250 Słownik i spis skrótów 255 Nota o Autorach 261 Contents Preface 9 Introduction 11 1. Research objectives 11 2. Methodology 12 3. Outline of the study 12 Maria Dunin-Wąsowicz I. Sectoral analyses of TTIP conducted by the EU Member States 14 Preface 14 1. Defining sectoral approach to the economy with regard to TTIP 16 2. Sectoral analysis: meaning and importance 19 3. Sectoral analysis at the level of the EU and TTIP 21 4. TTIP and sectoral analyses of twelve EU member states 36 5. Research findings: the case of Poland 45 Final remarks 47 Appendix I 49 Appendix II 52 Elżbieta Czarny, Katarzyna Śledziewska II. Poland’s five top exports and TTIP 54 Preface 54 1. Exports of goods and services from Poland to the USA and to other markets 56 2. Commodity structure of Polish goods exports to the USA – various levels of aggregation 63 3. Commodity structure of Polish services exports to the USA and to other markets 76 Final remarks 78 Appendix I 80 Appendix II 82 Appendix III 85 Elżbieta Czarny, Katarzyna Śledziewska III. Nuclear reactors, boilers, machines, mechanical appliances, or their parts – what product is the most important among Polish exports to the USA? 90 Preface 90 1. The export of the 84 product group from the European Union and the Member States to the USA 91 2. The 8411 product group and its export from Poland to the USA 99 Final remarks 117 Jan Hagemejer, Jan Jakub Michałek, Karolina Pawlak IV. Assessment of TTIP’s effects on the Polish agricultural and food sector 120 Preface 120 1. Protectionism in trade of agri-food products by the EU and the USA 125 2. Trade of agri-food products between Poland and the USA – attempts to identify sensitive products 139 3. Effects of liberalisation – estimates made using the model of partial equilibrium GSIM 170 4. Simulation of abolition of barriers in trade of agri-food products in the framework of TTIP 183 Final remarks 194 Appendix 197 Michał Paliński, Marlena Syliwoniuk, Jan Hagemejer, Jan J. Michałek V. Assessment of the effects of the TTIP agreement on the Polish energy sector 198 Preface 198 1. Characteristics of main raw material markets 201 2. Energy policy of the European Union vs Poland’s energy situation 203 3. Characteristics of individual raw energy materials markets 205 4. Structure of raw energy materials trade between the European Union and the USA 214 5. Simulation of effects of reduction of non-tariff barriers in raw energy materials trade in the framework of TTIP using of the general equilibrium model 219 Final remarks 225 Appendix I 227 Appendix II 228 Conclusions 229 Key findings of research 229 Concluding remarks 230 Recommendations 234 Executive summary 235 Bibliography 242 List of tables and charts 250 Glossary and abbreviations 255 The Authors 261