Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii

Podręcznik jest pierwszą na rynku publikacją wydaną w języku polskim, dotyczącą fizjoterapii w chorobach układu nerwowego. W książce przedstawiono genezę i rozwój rehabilitacji neurologicznej z uwzględnieniem Deklaracji Helsinborgskiej i aktualnych zasad rehabilitacji osób po udarze mózgu w Polsce. Opisano wybrane uszkodzenia i choroby układu nerwowego oraz metody fizjoterapeutyczne stosowane w rehabilitacji neurologicznej. Wartość dydaktyczną publikacji podnoszą pytania sprawdzające stopień przyswojenia wiedzy, które zamieszczono na końcu każdego z rozdziałów. Podręcznik adresowany jest przede wszystkim do studentów fizjoterapii studiów I i II stopnia, ale będzie również pomocny dla fizjoterapeutów oraz lekarzy rehabilitacji medycznej, balneologii i neurologii.

Spis treści

Wykaz skrótów 9 Wstęp - Andrzej Kwolek 11 1. Geneza i rozwój rehabilitacji neurologicznej - Andrzej Kwolek 13 1.1. Wprowadzenie do problematyki rehabilitacji medycznej 13 1.2. Kształcenie fizjoterapeutów w Polsce 14 1.3. Geneza i rozwój rehabilitacji neurologicznej - Deklaracja Helsingborgska ...15 1.4. Historia i aktualne zasady rehabilitacji osób po udarze mózgu w Polsce .... 18 2. Neurofizjologia kliniczna - Ryszard Kinalski 25 2.1 Zachowania ruchowe człowieka 26 2.1.1. Neurofizjologia i biomechanika 26 2.2. Struktury i funkcje mózgu 28 2.2.1. Mózgowe komórki glejowe 29 2.2.2. Mózgowe komórki macierzyste 33 2.2.3. Geny ośrodkowego układu nerwowego 35 2.2.4. Długotrwałe wzmocnienie i osłabienie synaptyczne 37 2.2.5. Neuron 38 2.2.6. Sieci neuronowe 42 2.2.7. Moduły neuronowe 44 2.2.8. Asymetryczność międzypółkulowa 44 2.2.9. Mowa 45 2.2.10. Mapy korowe 48 2.2.11. Przetwarzanie informacji w mózgu 49 2.2.12. System somatosensoryczny 50 2.3. Mózgowa kontrola ruchu 55 2.3.1. Jednostka ruchowa mięśnia szkieletowego 55 2.3.2. Funkcje kory ruchowej związane z kontrolą ruchu 59 2.4. Plastyczność i regeneracja układu nerwowego 61 2.4.1. Plastyczność jednostki ruchowej 61 2.4.2. Plastyczność neuronu 63 2.4.3. Zwyrodnienie typu Wallera 64 2.4.4. Wpływ czynników środowiskowych 67 2.4.5. Plastyczność mózgu 67 2.5. Neurofizjologiczne testy instrumentalne 71 2.5.1. Metody i techniki elektrodiagnostyczne 72 2.6. Neurofizjologia kliniczna w dobie EBM i GCP, ICF i medycyny personalizowanej 82 2.6.1. Związek neurofizjologii klinicznej z EBM i GCP 84 2.6.2. Związek neurofizjologii klinicznej z ICF 84 2.6.3. Związek neurofizjologii klinicznej z medycyną personalizowaną 85 2.7. Techniki elektroneurodiagnostyczne jako elektroneurofizjoterapeutyczne ...86 2.7.1. Elektrodiagnostyka klasyczna 86 2.7.2. Elektromiografia kliniczna 87 2.7.3. Somatosensoryczne potencjały wywołane 88 2.7.4. Przezczaszkowa stymulacja mózgu powtarzanymi impulsami magnetycznymi 89 2.7.5. Przezczaszkowa stymulacja mózgu impulsami prądu stałego 90 2.8. Zakończenie 92 Pytania sprawdzające 95 3. Badanie fizjoterapeutyczne na potrzeby rehabilitacji neurologicznej - Grażyna Cywińska-Wasilewska 99 3.1. Badanie podmiotowe 99 3.1.1. Ocena dolegliwości bólowych 100 3.2. Badanie przedmiotowe 103 3.2.1. Badanie głowy, badanie nerwów czaszkowych 107 3.2.2. Badanie kończyn górnych 109 3.2.3. Badanie kończyn dolnych 116 3.2.4. Badanie tułowia 122 3.3. Badanie siły mięśniowej i napięcia mięśniowego 128 3.3.1. Ocena siły mięśniowej 128 3.3.2. Metody oceny napięcia mięśniowego 129 3.4. Badanie chodu 131 3.5. Badanie równowagi 134 3.6. Badanie czucia powierzchniowego i głębokiego 137 3.6.1. Badanie czucia powierzchniowego dotyku, bólu i temperatury 137 3.6.2. Badanie czucia głębokiego 138 3.7. Badanie palpacyjne tkanek miękkich i pni nerwowych 139 3.8. Badanie objawów rozciągowych 141 3.9. Badanie praksji 144 3.10. Podsumowanie 144 Pytania sprawdzające 145 4. Uszkodzenia i choroby układu nerwowego - Jan Czernicki, Jolanta Krukowska, Adam Łukasiak 147 4.1. Objawy uszkodzenia obwodowego i ośrodkowego neuronu ruchowego .... 147 4.2. Uszkodzenia splotów nerwowych 152 4.3. Uszkodzenia nerwów obwodowych (rdzeniowych i czaszkowych) 158 4.3.1. Uszkodzenia nerwów kończyny górnej 161 4.3.2. Uszkodzenia nerwów kończyny dolnej 162 4.3.3. Uszkodzenia nerwów czaszkowych 163 4.4. Zaburzenia napięcia mięśniowego (hipertonia, hipotonia) 166 4.5. Udar mózgu 172 4.6. Choroba Parkinsona 183 4.7. Stwardnienie rozsiane 189 4.8. Urazy czaszkowo-mózgowe 194 4.9. Uszkodzenia rdzenia kręgowego 198 4.10. Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa (spondyloza, spondyloartroza) 202 4.11. Zespoły korzeniowe i rzekomokorzeniowe 205 4.12. Mózgowe porażenie dziecięce 212 4.13. Przepuklina oponowo-rdzeniowa i wodogłowie 219 4.14. Autyzm dziecięcy 222 4.15. Miopatie 224 4.15.1. Dystrofia mięśniowa postępująca Duchenne'a (DMD) 225 4.15.2. Dystrofia mięśniowa postępująca Beckera (BMD) 228 4.15.3. Dystrofie o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym 228 4.15.4. Dystrofie o dziedziczeniu autosomalnym dominującym 229 Pytania sprawdzające 230 5. Fizjoterapia w rehabilitacji neurologicznej (neurorehabilitacji) 234 5.1. Wprowadzenie - Janusz Nowotny 234 5.1.1. Etapowość rehabilitacji neurologicznej (neurorehabilitacji) 234 5.1.2. Cele i zadania neurorehabilitacji 235 5.1.3. Zasady neurorehabilitacji 236 5.1.4. Odrębności neurorehabilitacji osób dorosłych i dzieci 237 5.2. Podstawowe metody fizjoterapii - Janusz Nowotny 239 5.2.1. Metody reedukacji nerwowo-mięśniowej ukierunkowane na łagodzenie pojedynczych objawów 240 5.2.2. Ćwiczenia odruchowe 245 5.2.3. Inne metody reedukacji nerwowo-mięśniowej 247 5.2.4. Terapia przeciwbólowa 256 5.2.5. Fizykalne środki (zabiegi) łagodzące ból 257 5.2.6. Kinezyterapeutyczne sposoby łagodzenia bólu 259 5.2.7. Fizykoterapeutyczne sposoby wspomagania usprawniania 263 5.2.8. Niektóre metody reedukacji nerwowo-mięśniowej stosowane w usprawnianiu osób z różnymi schorzeniami 264 5.2.9. Podejście funkcjonalne do usprawniania pacjentów neurologicznych 273 5.3. Rehabilitacja w uszkodzeniach i chorobach układu nerwowego 279 5.3.1. Uszkodzenia splotów i nerwów obwodowych - Janusz Nowotny 279 5.3.2. Uszkodzenie nerwu twarzowego - Janusz Nowotny 283 5.3.3. Miopatie - Janusz Nowotny 284 5.3.4. Udar mózgu - Janusz Nowotny 285 5.3.5. Choroba Parkinsona - Janusz Nowotny, Andrzej Kwolek 286 5.3.6. Stwardnienie rozsiane - Andrzej Kwolek 288 5.3.7. Urazowe uszkodzenia rdzenia kręgowego - Andrzej Kwolek, Janusz Nowotny 291 5.3.8. Niektóre zespoły bólowe - Janusz Nowotny 295 5.3.9. Mózgowe porażenie dziecięce - Janusz Nowotny 298 5.3.10. Wodogłowie - Janusz Nowotny 301 5.3.11. Przepuklina oponowo-rdzeniowa - Janusz Nowotny 302 5.3.12. Zespół Downa - Janusz Nowotny 304 Pytania sprawdzające 305 Skorowidz 309