Fizjoterapia w wybranych dziedzinach medycyny

Pierwsze tak obszerne, syntetyczne opracowanie wiedzy z zakresu fizjoterapii, znajdującej zastosowanie w wybranych dziedzinach medycyny: pediatrii, ortopedii i traumatologii, kardiologii, neurologii i neurochirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej, pulmonologii, otolaryngologii, ginekologii i położnictwie, urologii, reumatologii oraz geriatrii. W książce przedstawiono możliwości wykorzystania do celów profilaktycznych i leczniczych wiedzy z dziedziny kinezyterapii, balneologii, medycyny fizykalnej, dietetyki oraz masażu leczniczego i edukacji zdrowotnej. Poszczególne rozdziały zostały napisane przez wybitnych polskich specjalistów – nauczycieli akademickich o ogromnym doświadczeniu dydaktycznym i naukowym. Pozycja niezbędna przede wszystkim dla fizjoterapeutów i lekarzy wszystkich specjalności, ale także dla studentów uczelni medycznych.

Spis treści

1. Fizjoterapia w pediatrii - Krzysztof Zeman 1 1.1. Rozwój dziecka 1 1.1.1. Ocena stanu dziecka po urodzeniu 1 1.1.2. Noworodki z grup podwyższonego ryzyka 1 1.1.3. Dzieci urodzone przedwcześnie 2 1.1.4. Program wczesnej stymulacji i opieki rozwojowej noworodków z grup ryzyka 2 1.1.5. Rozwój psychoruchowy w pierwszym roku życia 2 1.1.6. Ocena rozwoju psychoruchowego dziecka w pierwszym roku życia ... 3 1.1.7. Ocena obecności i wykonywania odruchów 3 1.1.8. Objawy świadczące o nieprawidłowościach w rozwoju ruchowym niemowlęcia 4 1.1.9. Metody pozwalające na wykrycie nieprawidłowości rozwoju 4 1.2. Najczęstsze neurologiczne przyczyny zaburzeń rozwoju psychoruchowego 5 1.2.1. Mózgowe porażenie dziecięce (paralysis cerebralis infantium) 5 1.2.2. Wady dysraficzne 9 1.2.3. Choroby nerwowo-mięśniowe 10 1.2.4. Zaburzenia rozwoju psychomotorycznego uwarunkowane genetycznie 11 1.3. Zaburzenia rozwoju umysłowego 13 1.3.1. Autyzm dziecięcy (autismus) 13 1.4. Inne choroby układu nerwowego u dzieci wymagające postępowania fizjoterapeutycznego 14 1.4.1. Ostre idiopatyczne zapalenie wielonerwowe (zespół Guillaina-Barrégo - syndroma Guillain-Barré) 14 1.4.2. Okołoporodowe uszkodzenie splotu ramiennego (paralysis plexus brachialis) 15 1.4.3. Porażenie nerwu twarzowego (paralysis nervi facialis) 16 1.5. Choroby układu oddechowego u dzieci wymagające postępowania fizjoterapeutycznego 17 1.5.1. Choroby układu oddechowego u dzieci przebiegające z zaleganiem wydzieliny 17 1.5.2. Choroby układu oddechowego przebiegające ze zwiększoną ilością płynu opłucnowego 25 1.5.3. Inne choroby płuc 26 1.6. Zaburzenia narządu ruchu u dzieci wymagające postępowania fizjoterapeutycznego 27 1.6.1. Braki i ubytki kończyn 27 1.6.2. Wady postawy 28 1.6.3. Choroby tkanki łącznej 29 2. Fizjoterapia w ortopedii i traumatologii - Zbigniew Budkiewicz 32 2.1. Symptomatologia i ogólne zasady postępowania w urazach układu narządów ruchu 32 2.2. Urazy kończyny górnej (traumata membri superioris) 35 2.2.1. Urazy obręczy barkowej (traumata cingulum acromialis) 35 2.2.2. Urazy stawu ramienno-łopatkowego (traumata articulationis humeri) . 38 2.2.3. Złamanie kości ramiennej (fractura ossis humeri) 40 2.2.4. Urazy łokcia (traumata cubiti) 43 2.2.5. Urazy przedramienia (traumata antebrachii) 44 2.2.6. Urazy nadgarstka i ręki (traumata carpi et manus) 46 2.3. Urazy kończyny dolnej (traumata membri inferioris) 48 2.3.1. Złamanie miednicy (fractura pelvis) 48 2.3.2. Urazy stawu biodrowego (traumata articulationis coxae) 48 2.3.3. Urazy kolana (traumata genus) 50 2.3.4. Urazy goleni (traumata tibiae) 52 2.3.5. Urazy stopy (traumata pedis) 53 3. Fizjoterapia w kardiologii - Lucjan Pawlicki 55 3.1. Podstawowe choroby układu krążenia kwalifikujące się do leczenia fizjoterapeutycznego 55 3.1.1. Choroba niedokrwienna serca (morbus ischaemicus cordis) 55 3.1.2. Miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych (arteriosclerosis obliterans) 58 3.1.3. Tętniak aorty (aneurysma aortae) 59 3.1.4. Nadciśnienie tętnicze (hypertonia arterialis) 59 3.1.5. Niewydolność serca (insufficientia cordis vel circulatoria) 61 3.1.6. Wady serca (anomaliae cordis) 61 3.1.7. Przeszczep serca (transplantatio cordis) 62 3.1.8. Wszczepienie rozrusznika i rozrusznika-kardiowertera (implantatio stimulatori et cardioverteri) 62 3.2. Fizjoterapia w chorobach układu sercowo-naczyniowego 63 3.2.1. Prozdrowotny styl życia 63 3.2.2. Korzystne następstwa regularnej aktywności fizycznej 68 3.3. Rehabilitacja kardiologiczna 70 3.3.1. Zespół rehabilitacyjny - skład, cele i zadania 70 3.3.2. Etapy i modele rehabilitacji kardiologicznej. Zasady kwalifikowania . 72 3.3.3. Próby wysiłkowe - test na bieżni ruchomej lub cykloergometrze 73 3.3.4. Próby wysiłkowe - próba ergospirometryczna 74 3.3.5. Próby wysiłkowe - test marszu 6-minutowego 75 3.4. Inne zabiegi fizjoterapeutyczne w wybranych jednostkach chorobowych 78 3.4.1. Choroba niedokrwienna serca z nadciśnieniem tętniczym i miażdżycą zarostową tętnic kończyn dolnych 79 3.4.2. Chorzy po zabiegach operacyjnych z otwarciem klatki piersiowej . . . . 82 3.4.3. Chorzy z przewlekłą niewydolnością krążenia i po przeszczepie serca 82 4. Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii - Jan Czernicki, Jolanta Krukowska 85 4.1. Udar mózgu (insultus cerebri) 86 4.2. Choroba Parkinsona (morbus Parkinsoni) 97 4.3. Stwardnienie rozsiane (sclerosis multiplex) 106 4.4. Uszkodzenia nerwów obwodowych (traumata nervi peripherici) 116 4.5. Uszkodzenia urazowe rdzenia kręgowego (traumata medullae spinalis) 121 5. Fizjoterapia w onkologii i medycynie paliatywnej - Alina Morawiec-Sztandera 129 5.1. Rola fizjoterapii w onkologii 129 5.2. Rola fizjoterapii w medycynie paliatywnej 131 5.3. Nowotwory głowy i szyi (neoplasmata caput et collum) 133 5.3.1. Nowotwory jamy ustnej (neoplasmata cavum oris) 135 5.3.2. Nowotwory nosa i zatok przynosowych (neoplasmata nasi et sinus paranasales) 136 5.3.3. Nowotwory gardła (neoplasmata pharyngis) 136 5.3.4. Nowotwory krtani (neoplasmata laryngis) 138 5.3.5. Nowotwory ślinianek (neoplasmata glandulae salivariae) 140 5.4. Rak piersi (carcinoma mammae) 142 5.5. Nowotwory płuca (neoplasmata pulmonis) 148 5.5.1. Niedrobnokomórkowy rak płuca (Non-Small Cell Lung Carcinoma - NSCLC) 149 5.5.2. Drobnokomórkowy rak płuca (Small Cell Lung Cancer - SCLC) . . . . 150 5.6. Rak jelita grubego (carcinoma intestinum crassum) 152 5.7. Nowotwory układu moczowo-płciowego (neoplasmata tracti urinariae) 156 5.7.1. Rak pęcherza moczowego (carcinoma vesicae urinariae) 157 5.7.2. Rak nerki (carcinoma renis) 157 5.7.3. Rak gruczołu krokowego (carcinoma prostatae) 158 5.7.4. Nowotwory jądra (neoplasmata testis) 159 5.7.5. Rak jajnika (carcinoma ovarii) 159 5.7.6. Rak szyjki i trzonu macicy (carcinoma cervix et corpus uteri) 159 6. Fizjoterapia w pulmonologii - Wojciech J. Piotrowski, Paweł Górski 162 6.1. Ogólna charakterystyka, patofizjologia i zasady fizjoterapii w chorobach układu oddechowego 162 6.1.1. Definicje 162 6.1.2. Zmiany w układzie oddechowym w czasie wysiłku 164 6.1.3. Czynniki wpływające na ograniczenie aktywności fizycznej u chorych z chorobami układu oddechowego 166 6.1.4. Zaburzenia wentylacji 166 6.1.5. Niewydolność oddechowa 169 6.1.6. Zmiany w układzie krążenia w chorobach układu oddechowego 170 6.1.7. Osłabienie siły mięśniowej 171 6.1.8. Czynniki psychiczne 171 6.1.9. Odruch kaszlowy 172 6.1.10. Korzyści rehabilitacji oddechowej 173 6.1.11. Kwalifikacja do rehabilitacji oddechowej 173 6.1.12. Znaczenie edukacji i psychoterapii w rehabilitacji oddechowej 175 6.1.13. Chorzy z niedoborem masy ciała 178 6.1.14. Chorzy z otyłością 179 6.1.15. Podstawowe techniki w fizjoterapii 179 6.2. Fizjoterapia w przewlekłych chorobach układu oddechowego 182 6.2.1. Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP - morbus obturationis pulmonis chronica) 182 6.2.2. Astma oskrzelowa (asthma bronchiale) 185 6.2.3. Mukowiscydoza (mucoviscidosis) 188 6.2.4. Zapalenie opłucnej (pleuritis) 195 6.2.5. Chory leczony na oddziale chirurgicznym 197 6.2.6. Szczególne zalecenia dotyczące fizjoterapii u chorych po operacjach torakochirurgicznych i kardiochirurgicznych 200 6.2.7. Szczególne zalecenia dotyczące fizjoterapii u chorych po operacjach brzusznych 201 6.2.8. Chory leczony na OIOM 202 7. Fizjoterapia w otorynolaryngologii - Jurek Olszewski, J. Bożydar Latkowski ... 206 7.1. Fizjoterapia w chorobach ucha zewnętrznęgo 206 7.1.1. Czyrak przewodu słuchowego zewnętrznego (furunculus meati acoustici externi) 206 7.2. Fizjoterapia w chorobach ucha środkowego 206 7.2.1. Ostre nieżytowe zapalenie trąbki słuchowej (eustachitis catarrhalis acuta) 206 7.2.2. Przewlekłe nieżytowe zapalenie trąbki słuchowej (eustachitis catarrhalis chronica) 207 7.2.3. Ostre zapalenie ucha środkowego (otitis media acuta) 207 7.2.4. Przewlekłe proste zapalenie ucha środkowego (otitis media simplex chronica) 208 7.2.5. Porażenie nerwu twarzowego z oziębienia (paralysis n. facialis e frigore) 208 7.3. Fizjoterapia w chorobach ucha wewnętrznego 209 7.3.1. Uszkodzenia słuchu (hypoacusis) 209 7.3.2. Szumy uszne (tinnitus aurium) 210 7.3.3. Zawroty głowy (vertigo) 212 7.4. Fizjoterapia w chorobach nosa 227 7.4.1. Czyrak nosa (furunculus nasi) 227 7.4.2. Ostry nieżyt nosa (rhinitis acuta, corryza) 227 7.4.3. Przewlekły nieżyt nosa (rhinitis chronica) 227 7.4.4. Przerostowy nieżyt nosa (rhinitis hypertrophica) 228 7.4.5. Zanikowy nieżyt nosa (rhinitis atrophica) 229 7.4.6. Naczynioruchowy nieżyt nosa (rhinitis vasomotorica) 229 7.4.7. Polipy nosa (polypi nasi) 230 7.4.8. Alergiczny nieżyt nosa (rhinitis allergica) 230 7.5. Fizjoterapia w chorobach zatok przynosowych 231 7.5.1. Ostre i przewlekłe zapalenie zatoki szczękowej (sinusitis maxillaris acuta et chronica) 231 7.5.2. Ostre i przewlekłe zapalenie zatoki czołowej (sinusitis frontalis acuta et chronica) 231 7.5.3. Ostre i przewlekłe zapalenie zatoki sitowej (ethmoiditis acuta et chronica) 232 7.6. Fizjoterapia w chorobach jamy ustnej 232 7.6.1. Zapalenie ślinianki przyusznej (parotitis) 232 7.7. Fizjoterapia w chorobach gardła 233 7.7.1. Przewlekłe zapalenie gardła (pharyngitis chronica) 233 7.7.2. Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych (tonsillitis chronica) 233 7.7.3. Zaburzenia połykania (dysphagia) 234 7.8. Fizjoterapia w chorobach krtani 235 7.8.1. Przewlekłe zapalenie krtani (laryngitis chronica) 235 7.8.2. Rehabilitacja chorych po usunięciu krtani 236 8. Fizjoterapia w ginekologii i położnictwie - Andrzej Malinowski, Agata Karowicz-Bilińska, Anita Sikora 240 8.1. Fizjoterapia w ginekologii 240 8.1.1. Stany zapalne narządów płciowych żeńskich (adnexitis) 240 8.1.2. Endometrioza (endometriosis) 243 8.1.3. Mięśniaki macicy (myomae uteri) 244 8.1.4. Guzy jajnika (tumores ovarii) 244 8.1.5. Fizjoterapeutyczne postępowanie przed- i pooperacyjne 245 8.2. Fizjoterapia w położnictwie 247 8.2.1. Fizjoterapia okresu prekoncepcyjnego 247 8.2.2. Fizjoterapia w ciąży (graviditas) 250 8.2.3. Fizjoterapia okresu połogu (puerperium) 258 9. Fizjoterapia w urologii - Marek Sosnowski 261 9.1. Nietrzymanie moczu u kobiet (incontinentio urinae feminae) 261 9.2. Nietrzymanie moczu u mężczyzn (incontinentio urinae masculinae) . . . 282 9.3. Nietrzymanie moczu po brachyterapii i radioterapii z powodu raka stercza (incontinentio urinae post brachyterapiam et radioterapiam in decursus carcinoma prostatae) 288 9.4. Oporne na leczenie naglące nietrzymanie moczu z parcia i idiopatyczna nadreaktywność wypieracza u mężczyzn 288 10. Fizjoterapia w reumatologii - Jolanta Kujawa, Kamila Gworys 290 10.1. Reumatoidalne zapalenie stawów (arthritis rheumatoidea) 290 10.2. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (spondyloarthritis ankylopoetica) 310 10.3. Choroba zwyrodnieniowa stawów (morbus degenerativa articulationes) 318 10.3.1. Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (gonarthrosis) 320 10.3.2. Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego ( coxarthrosis) 322 10.4. Balneoterapia w chorobach reumatycznych 325 11. Fizjoterapia w geriatrii - Tomasz Kostka, Joanna Kostka 329 11.1. Patofizjologiczne zmiany związane ze starzeniem 329 11.1.1. Układ krążenia 329 11.1.2. Układ oddechowy 330 11.1.3. Układ mięśniowo-szkieletowy 331 11.1.4. Układ nerwowy i narządy zmysłów 333 11.1.5. Zmiany hormonalne i metaboliczne 334 11.2. Choroby i problemy wieku starszego 334 11.2.1. Choroby układu krążenia i metaboliczne 335 11.2.2. Choroby układu ruchu 338 11.2.3. Choroby nowotworowe 342 11.2.4. Choroby układu nerwowego i zespoły psychogeriatryczne 342 11.2.5. Odżywianie i stan odżywienia. Otyłość i niedożywienie 344 11.2.6. Infekcje 344 11.2.7. Odleżyny (decubitus) 345 11.3. Specyfika fizjoterapii w geriatrii 345 11.4. Rola ruchu w geriatrii 349 11.4.1. Wydolność fizyczna (tlenowa, aerobowa, VO2 max) 350 11.4.2. Sprawność funkcjonalna 351 11.4.3. Funkcje poznawcze i zespoły psychogeriatryczne 353 11.5. Formy aktywności ruchowej osób starszych 353 11.5.1. Ćwiczenia wytrzymałościowe (aerobowe) 354 11.5.2. Ćwiczenia z oporem 357 11.5.3. Ćwiczenia równoważne 360 11.5.4. Ćwiczenia poprawiające gibkość 362 11.6. Fizykoterapia i masaż w geriatrii 363 11.6.1. Elektroterapia 364 11.6.2. Termoterapia 365 11.6.3. Pole magnetyczne 366 11.6.4. Ultradźwięki 366 11.6.5. Masaż 367 11.7. Zaopatrzenie ortopedyczne 367 Skorowidz 369