Korespondencja Fryderyka Chopina 1831-1838. Tom 2, część 1

Drugi z trzech tomów korespondencji Fryderyka Chopina, bogato ilustrowany, m.in. autografami listów, opatrzony indeksami, wykazami źródeł, miscellaneami, bibliografią i notami biograficznymi postaci związanych z artystą. Kryterium podziału listów stanowią najważniejsze cezury w życiu i działalności twórczej Chopina. Jest to korespondencja związana z latami młodzieńczymi kompozytora oraz z okresem spędzonym za granicą po upadku powstania listopadowego aż do przyjazdu Chopina do Paryża wczesną jesienią 1831 roku, jak również z początkiem stałych letnich pobytów kompozytora w posiadłości George Sand w Nohant. Tom pierwszy, wydany przez Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2009, obejmował listy Chopina pisane od grudnia 1816 do września 1831 roku. Tom drugi ukazuje się w dwóch woluminach, które obejmują: część 1 — listy pisane od listopada 1831 do września 1838 roku część 2 — listy pisane od listopada 1838 do maja 1839 roku Listy zawarte w 1. części drugiego tomu Korespondencji Fryderyka Chopina dokumentują pierwsze lata pobytu Chopina w stolicy Francji, kiedy nikomu nieznany kompozytor-pianista z Warszawy, dzięki talentom towarzyskim oraz rosnącemu uznaniu dla jego twórczości i sztuki pianistycznej, zdobywał stopniowo miejsce w kręgu paryskiej elity artystycznej i polskiej Wielkiej Emigracji. Duże zainteresowanie badaczy budzą listy, które świadczą o przyjacielskich kontaktach Chopina z wybitnymi kompozytorami niemieckimi – Felixem Mendelssohnem Bartholdym i Robertem Schumannem. Szczególne znaczenie ma korespondencja z Marią Wodzińską i jej matką, będąca świadectwem rodzącego się uczucia Chopina do Marii i związanych z nią planów małżeńskich, które miały ostatecznie przynieść Fryderykowi bolesne rozczarowanie. W tym kontekście pojawia się słynne, lapidarne wyznanie George Sand pod adresem Chopina: „On vous adore”, zapowiadające nowy, a zarazem najważniejszy rozdział w jego doświadczeniach uczuciowych. Listy zawarte w 2. części drugiego tomu Korespondencji Fryderyka Chopina dokumentują niezwykle ważne doświadczenie w życiu kompozytora, jakim była podróż na Majorkę z George Sand i jej dziećmi. Są tu m.in. listy do Juliana Fontany, będące kroniką majorkańskich wrażeń Chopina, opisem okoliczności powstania jednego z jego najsłynniejszych dzieł – cyklu Preludiów op. 28, a także świadectwem dramatycznego zaostrzenia się choroby artysty pod koniec pobytu w Valldemossie i podczas powrotnego rejsu do Barcelony. Ta część korespondencji dotyczy długiej rekonwalescencji Chopina w Marsylii pod troskliwą opieką George Sand, która właśnie wtedy podjęła ważną decyzję dotyczącą przyszłości swego związku z kompozytorem, zabierając go na pierwszy letni pobyt w Nohant. W tym okresie też jej nagła fascynacja Chopinem, o czym pisała w słynnym liście-rzece do Wojciecha Grzymały (zob. Miscellanea), przeobraziła się w stałe i głębokie uczucie, które zaważyło nie tylko na życiu artysty, lecz również na jego twórczości. NAGRODY Tom 2 książki Korespondencja Fryderyka Chopina 1831-1839 otrzymał: NAGRODĘ GŁÓWNĄ im. Księdza Edwarda Pudełki przyznaną przez Stowarzyszenie Wydawców Szkół Wyższych, WYRÓŻNIENIE w konkursie Najpiękniejsza Książka Roku 2017 przyznane przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek, WYRÓŻNIENIE w konkursie ACADEMIA 2018 dla najlepszej publikacji akademickiej i naukowej za opracowanie edytorskie. The second volume of correspondence of Fryderyk Chopin, richly illustrated with autographs of letters, including indexes, miscellanea, bibliography and biographical notes of the people related to the artist. It includes the correspondence from the composer’s youth and the time spent abroad after the fall of the November Uprising, until Chopin’s arrival in Paris in the early autumn of 1831, as well as his first regular summer stays in George Sand’s house in Nohant.

Spis treści

Od redakcji 13 Nota edytorska 17 Wykaz skrótów 29 LISTY 31 89. Do Norberta Alfonsa Kumelskiego w Berlinie, Paryż, 18 listopada 1831 33 90. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskami Izabelli i Ludwiki Chopin, Warszawa, 27[–29 lub 30] listopada 1831 55 91. Józef Elsner do Fryderyka Chopina w Paryżu, Warszawa, 27 listopada 1831 77 92. Antoni Orłowski do rodziny w Warszawie z dopiskami Fryderyka Chopina i Mikołaja Grekowskiego, [Paryż], 29 listopada 1831 84 93. Ludwik Piotr Norblin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 8 grudnia 1831 89 94. Do Tytusa Woyciechowskiego we Lwowie, Paryż, 12 grudnia 1831 90 95. Do Józefa Elsnera w Warszawie, Paryż, 14 grudnia 1831 116 96. Do Tytusa Woyciechowskiego we Lwowie, Paryż, 25 grudnia 1831 128 97. Girolamo Ramorino do Fryderyka Chopina w Paryżu via Catherine Limond, [Paryż, 30 grudnia 1831?] 138 98. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Ludwiki Chopin, [Warszawa], 24 lutego 1832 143 99. Do Société des concerts du Conservatoire de Paris, Paryż, 13 marca 1832 146 100. Do Józefa Nowakowskiego w Warszawie, Paryż, 15 kwietnia 1832 150 101. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z fragmentem dopisku Ludwiki Chopin, [Warszawa], 28 czerwca 1832 157 102. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, krótko po 21 lipca 1832] 160 103. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, jesień 1832] 168 104. Do Ferdinanda Hillera we Frankfurcie z dopiskiem Franza Liszta, Paryż, 2 sierpnia 1832 170 105. Ludwik Piotr Norblin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 9 września 1832 185 106. Do Józefa Kalasantego Jędrzejewicza w Warszawie, Paryż, 10 września 1832 186 107. Anna Liszt do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 20 października [1832] 190 108. Józef Elsner do Fryderyka Chopina w Paryżu, Warszawa, 13 listopada 1832 192 6 ¦ Ko r e s p o n d e n c j a Fr y d e r y k a C h o p i n a ¦ 1 8 3 1 – 1 8 3 9 109. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Józefa Kalasantego Jędrzejewicza, [Warszawa, między 13 a 22 listopada 1832] 201 110. Do François Guizota w Paryżu, Paryż, 31 grudnia 1832 207 111. Do Dominika Dziewanowskiego w Berlinie, [Paryż, 7 stycznia 1833] 211 112. Do Adama Jerzego Czartoryskiego, prezesa Towarzystwa Literackiego Polskiego w Paryżu, [Paryż], 16 stycznia 1833 219 113. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z fragmentem dopisku Izabelli Chopin, [Warszawa, 15 lutego 1833] 224 114. Henri Herz do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, przed 17 lub 24 marca 1833] 230 115. Anne-Françoise-Hippolyte Boutet (Panna Mars) do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, kwiecień 1833] 232 116. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Antoniego Barcińskiego, [Warszawa], 13 kwietnia 1833 234 117. Marie d’Agoult do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 13 czerwca 1833?] 240 118. Franz Liszt, Fryderyk Chopin i Auguste Franchomme do Ferdinanda Hillera we Frankfurcie, [Paryż], 20 czerwca 1833 243 119. Marie d’Agoult do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Croissy, czerwiec–lipiec 1833?] 261 120. Maria Broel Platerowa do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, czerwiec 1833 – 23 września 1836] 264 121. Ernest Legouvé do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, czerwiec 1833 – 23 września 1836] 265 122. Do Auguste’a Franchomme’a w Tours, [Tours, na przełomie sierpnia i września 1833] 267 123. Do Auguste’a Franchomme’a w Tours, [Paryż], 14–18 [września 1833] 271 124. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 28 października 1833 279 125. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 27 listopada 1833 282 126. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskami Izabelli Chopin, Antoniego Barcińskiego i Michała Skarbka, [Warszawa, 7 grudnia 1833] 284 127. Franz Liszt do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, grudzień 1833 – grudzień 1834?] 294 128. François-Joseph Fétis do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, styczeń 1834 296 129. Do François-Josepha Fétisa w Paryżu, [Paryż, styczeń lub luty 1834] 297 130. Adolphe Crémieux do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 13 lutego 1834 300 131. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, krótko po 18 marca 1834] 305 132. Do Honorine Lambert w Paryżu, [Paryż, pierwsze miesiące? 1834] 309 133. Charles Alkan do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 3 kwietnia 1834 lub po 18 lutego 1835] 313 134. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, tuż przed 12 kwietnia 1834] 320 135. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Izabelli Chopin, Warszawa, 26 kwietnia 1834 324 136. Hector Berlioz do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Montmartre, między 1 a 4 maja 1834] 333 137. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 13 maja 1834 336 138. Fragment listu Ferdinanda Paëra do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 17 maja 1834 338 139. Ferdinand Hiller do Reginy Hiller w Paryżu z dopiskami Fryderyka Chopina i Felixa Mendelssohna Bartholdy’ego, Düsseldorf, 22 maja 1834 339 140. Fragment listu Ferdinanda Hillera do Reginy Hiller w Paryżu z dopiskiem Fryderyka Chopina, [na statku Düsseldorf–Kolonia, 22 maja 1834] 349 141. Do Feliksa Wodzińskiego w Genewie, Paryż, 18 lipca 1834 355 142. Adam Mickiewicz do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, po 22 lipca – grudzień 1834] 358 143. Marie Pleyel do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, po 14 sierpnia 1834] 361 144. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Ludwiki Jędrzejewiczowej i fragmentem dopisku Izabelli Chopin, [Warszawa], 7 września 1834 365 145. Józef Elsner do Fryderyka Chopina w Paryżu, Warszawa, 14 września 1834 374 146. Józef Dwernicki do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 13 października 1834 379 147. Jules Janin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, krótko przed 5 listopada 1834] 384 148. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, 24 listopada 1834] 388 149. Frédéric Kalkbrenner do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 28 grudnia [1834] 391 150. Hector Berlioz do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 1834 – maj 1835] 394 8 ¦ Ko r e s p o n d e n c j a Fr y d e r y k a C h o p i n a ¦ 1 8 3 1 – 1 8 3 9 151. Auguste Franchomme do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, lipiec 1834 – czerwiec 1836] 395 152. Do Charles’a Valentina Alkana w Paryżu, [Paryż, 1834 – marzec 1837] 397 153. Marie d’Agoult do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 23 stycznia [1835] 402 154. Ferdinand Hiller do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 2 lutego 1835?] 404 155. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Ludwiki Jędrzejewiczowej, Warszawa, 9 lutego 1835 408 156. Do Fromentala Halévy’ego w Paryżu, [Paryż, 19 lutego 1835?] 417 157. Józef Bem do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 27 lutego 1835 421 158. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, Genewa, 28 lutego 1835 427 159. Eliza Filipowicz do Fryderyka Chopina w Paryżu, Bruksela, 9 marca 1835 429 160. Adele Raimbaux do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 1 kwietnia 1835 435 161. Aleksander Jełowicki do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 3 kwietnia 1835] 442 162. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, 11 kwietnia 1835] 448 163. Wojciech Żywny do Fryderyka Chopina w Paryżu, Warszawa, 12 czerwca 1835 453 164. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 30 czerwca 1835 459 165. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 3 lipca 1835 464 166. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Maurice Schlesinger w Paryżu, Paryż, 7 sierpnia 1835 466 167. Mikołaj Chopin do rodziny w Warszawie z dopiskiem Fryderyka Chopina, Karlsbad, 16 sierpnia [1835] 468 168. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Dreźnie, [Rumburg (Rumburk)], 14 września [1835] 479 169. Maria Ludwika Karolina księżna saska do Fryderyka Chopina w Dreźnie, [Drezno, 20 września 1835] 483 170. Maria Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Drezno, po 26 września – październik 1835] 485 171. Towarzystwo Politechniczne Polskie do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 31 paźdz[iernika 1835] 492 172. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, [Paryż, listopad 1835] 494 173. Do Auguste’a Léo w Paryżu, [Paryż, listopad 1835] 499 174. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 14 listopada 1835 501 175. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 26 listopada 1835 503 176. Józef Bem do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 5 grudnia 1835 505 177. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskami Izabelli Barcińskiej i Ludwiki Jędrzejewiczowej, Warszawa, 15 grudnia 1835 508 178. Henri Herz do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, ostatnie miesiące 1835 – pierwsza połowa marca 1836] 517 179. Do Honorine Lambert? w Paryżu, [Paryż, 1835 lub 1836] 521 180. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, Warszawa, 9 stycznia 1836 524 181. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 9 stycznia 1836 530 182. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 29 stycznia 1836 532 183. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], sobota [30 stycznia 1836] 534 184. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, Drezno, 5 lutego 1836 538 185. Do Antoniego Barcińskiego w Warszawie z dopiskiem Jana Matuszyńskiego, Paryż, 14 marca 1836 541 186. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 18 marca 1836?] 544 187. François-Joseph Fétis do Fryderyka Chopina w Paryżu, Bruksela, 25 marca 1836 546 188. Do François-Josepha Fétisa w Brukseli, Paryż, [27 marca 1836] 548 189. Felix Mendelssohn Bartholdy do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Roberta Schumanna, Lipsk, 28 marca 1836 552 190. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Paryż, 6 kwietnia 1836 563 191. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 9 kwietnia 1836 567 192. Ludwika Jędrzejewiczowa do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskami Mikołaja Chopina i Antoniego Barcińskiego, [Warszawa], 8 maja 1836 568 193. Mikołaj Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, Warszawa, [8?] 9 maja 1836 574 10 ¦ Ko r e s p o n d e n c j a Fr y d e r y k a C h o p i n a ¦ 1 8 3 1 – 1 8 3 9 194. Anna Liszt do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż], 12 maja 1836 577 195. Ferdinand Hiller do Fryderyka Chopina w Paryżu, Frankfurt, 30 maja 1836 579 196. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, Saint-Gratien, 18 czerwca [1836] 585 197. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Saint-Gratien], 30 czerwca 1836 588 198. Fragment listu Józefa Bema do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 6 lipca 1836 589 199. Robert Schumann do Fryderyka Chopina w Dreźnie, Lipsk, 8 września 1836 590 200. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Drezno], 14 września 1836 595 201. Kazimierz Wodziński do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Marii Wodzińskiej, Drezno, 15 września 1836 598 202. Do Teresy Wodzińskiej w Dreźnie, Paryż, 23 września 1836 601 203. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Marii Wodzińskiej, Drezno, 2 października 1836 610 204. Do Teresy Wodzińskiej w Służewie, Paryż, 1 listopada 1836 614 205. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Maurice Schlesinger w Paryżu, Paryż, 24 listopada 1836 622 206. Do Józefa Brzowskiego w Paryżu, [Paryż, 7 grudnia 1836] 623 207. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, przed 13 grudnia 1836?] 626 208. Jacques-Fromental Halévy do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, przed 13 grudnia 1836?] 627 209. Do Józefa Brzowskiego w Paryżu, [Paryż, 13 grudnia 1836] 630 210. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Paryż, 13 grudnia 1836] 632 211. Théodore Gudin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, między 1836 a 1838] 636 212. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, między końcem 1836 a końcem kwietnia 1837] 641 213. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu z dopiskiem Marii Wodzińskiej, [Służewo], 25 stycznia 1837 643 214. Justyna Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, druga połowa lutego 1837] 646 215. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 28 lutego 1837 648 216. Do Teresy Wodzińskiej w Służewie, Paryż, 2 kwietnia 1837 650 217. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Saint-Gratien, wiosna 1837] 651 218. Do Teresy Wodzińskiej w Służewie, Paryż, 14 maja 1837 655 219. Do Antoniego Wodzińskiego w Saragossie, [Paryż, pierwsza połowa czerwca 1837] 657 220. Do Teresy Wodzińskiej w Służewie, Paryż, 18 czerwca 1837 659 221. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Londyn, po 11 a przed 28 lipca 1837] 665 222. Do Stanisława Egberta Koźmiana w Londynie, [Londyn, po 11 a przed 28 lipca 1837] 670 223. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Christian Rudolf Wessel & Co. w Londynie, [Londyn, 20 lipca 1837] 673 224. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Christian Rudolf Wessel & Co. w Londynie, [Londyn, 20 lipca 1837] 676 225. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Paryż, krótko po 28 lipca 1837] 680 226. Do Teresy Wodzińskiej w Służewie, Paryż, 14 sierpnia 1837 683 227. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, [Paryż, 11 września 1837] 686 228. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, [Paryż, krótko przed 18 października 1837] 688 229. Do Camille’a Pleyela w Paryżu, [Paryż, październik? 1837] 691 230. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Służewo, 25 listopada 1837] 695 231. Maria Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Służewo, 25 listopada? 1837] 696 232. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż 1837?] 700 233. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, [Paryż, po 3 stycznia 1838, a przed 27 października 1838] 702 234. Do Louisa de Vienney, barona de Trémont w Paryżu, [Paryż], 14 [lutego 1838?] 706 235. Ferdinando Paër do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 16 lutego 1838 709 236. Do fi rmy wydawniczej Maurice Schlesinger w Paryżu, [Paryż, 20 lutego 1838] 711 237. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, luty 1838?] 716 238. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, po 23 kwietnia 1838] 719 239. George Sand i Marie Dorval do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 25 (27?) kwietnia 1838] 720 240. Teresa Wodzińska do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Służewo, wiosna 1838] 723 241. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Paryż, 5? czerwca 1838] 724 12 ¦ Ko r e s p o n d e n c j a Fr y d e r y k a C h o p i n a ¦ 1 8 3 1 – 1 8 3 9 242. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Paryż, 6? czerwca 1838] 728 243. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Breitkopf & Härtel w Lipsku, Paryż, 21 czerwca 1838 730 244. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Saint-Gratien, 1 lub 8 lipca 1838] 732 245. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz fi rmy wydawniczej Maurice Schlesinger w Paryżu, [Paryż, 10 sierpnia 1838] 737 246. Félicien Mallefi lle do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, tuż przed 9 września 1838] 739