Leczenie biologiczne w alergologii

Publikacja Leczenie biologiczne w alergologii została przygotowana przez dr Aleksandrę Kucharczyk. Pokazano w niej, jak ważnym narzędziem stały się obecnie leki biologiczne u chorych z najcięższymi postaciami chorób alergicznych, ale też jaka czeka nas przyszłość. Coraz większy wgląd w patomechanizm odpowiedzi immunologicznej, rozróżnianie endotypów różnych schorzeń pozwala bowiem na identyfikację nowych punktów uchwytu i kontynuację badań nad kolejnymi, innowacyjnymi cząsteczkami. To przełomowy moment w leczeniu wielu chorób. Monografia została podzielona na cztery części. W pierwszej zaprezentowano ogólne informacje o lekach biologicznych, w tym dotyczące budowy i mechanizmów działania najważniejszych preparatów. W kolejnych częściach przedstawiono poszczególne jednostki chorobowe, dla których istnieją już zarejestrowane terapie, w tym objęte refundacją w ramach programów lekowych, ale też takie, gdzie w dalszym ciągu trwają poszukiwania skutecznego leczenia. Publikacja jest skierowana do lekarzy specjalistów – alergologów, pulmonologów oraz dermatologów.

Spis treści

WYKAZ SKRÓTÓW XIII Część I. WSTĘP DO LECZENIA BIOLOGICZNEGO 1 1. DEFINICJA 3 2. MIANOWNICTWO PRZECIWCIAŁ MONOKLONALNYCH 4 3. LEKI BIOLOGICZNE STOSOWANE W ALERGOLOGII – CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA 5 3.1. Przeciwciała anty-IgE 5 3.1.1. Omalizumab (Xolair®) 5 3.2. Przeciwciała anty-IL-5/IL-5R 17 3.2.1. Mepolizumab (Nucala®) 17 3.2.2. Reslizumab (Cinqaero®) 21 3.2.3. Benralizumab (Fasenra®) 22 3.3. Przeciwciała anty-IL4R – dupilumab (Dupixent®) 27 3.4. Przeciwciała anty-TSLP – tezepelumab (Tezspire®) 31 3.5. Przeciwciała przeciwko aktywnej kalikreinie osoczowej – lanadelumab (Takhzyro®) 34 Część II. LECZENIE BIOLOGICZNE W ASTMIE 37 4. MIEJSCE LEKÓW BIOLOGICZNYCH W POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTKACH CHOROBOWYCH – ASTMA 39 4.1. Wstęp 39 4.2. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 40 4.2.1. Astma alergiczna 40 4.2.2. Astma niealergiczna bez nadwrażliwości na NLPZ 44 4.2.3. Astma niealergiczna z nadwrażliwością na NLPZ 45 4.3. Mepolizumab (Nucala®); anty-IL-5 46 4.4. Reslizumab (Cinquaero®); anty-IL-5 54 4.5. Benralizumab (Fasenra®); anty-IL-5R 58 4.6. Dupilumab (Dupixent®); anty-IL-4R 66 4.7. Tezepelumab (Tezspire®); anty-TSLP 74 5. LECZENIE BIOLOGICZNE ASTMY CIĘŻKIEJ – LEKI W TRAKCIE BADAŃ 80 5.1. Anty-IgE o zwiększonym powinowactwie do receptora 80 5.1.1. Ligelizumab 80 5.2. Przeciwciała anty-IL-13 81 5.2.1. Lebrikizumab, tralokinumab 81 5.3. Przeciwciała anty-IL-33 81 5.3.1. Astegolimab 82 5.3.2. MEDI 3506 – tozorakimab 83 5.4. Antagonista receptora dla IL-4 (IL-4R?) 83 5.4.1. AZD 1402 – lek wziewny 83 5.5. Długodziałające przeciwciała anty-IL-5 83 5.5.1. Depemokimab (GSK3511294) 83 6. ASTMA – WYBÓR LECZENIA BIOLOGICZNEGO 84 7. LECZENIE BIOLOGICZNE ASTMY CIĘŻKIEJ – ZMIANA LEKU 86 8. ASTMA – DEFINICJA REMISJI I SUPER RESPONDENTA 88 8.1. Remisja spontaniczna – przed erą leczenia biologicznego 89 8.2. Pojęcie super respondenta u chorych leczonych biologicznie na astmę ciężką 89 8.3. Remisja w trakcie leczenia biologicznego 90 8.3.1. Ścieżka remisji 94 8.4. Remisja – ocena w badaniach klinicznych 95 8.5. Podsumowanie 96 9. GLIKOKORTYKOSTEROIDY SYSTEMOWE W TRAKCIE TERAPII BIOLOGICZNYCH 98 Piśmiennictwo 102 Część III. LECZENIE BIOLOGICZNE W PRZEWLEKŁYM NIEŻYCIE BŁONY ŚLUZOWEJ NOSA Z POLIPAMI NOSA LUB ZATOK PRZYNOSOWYCH I W CHOROBACH SKÓRY 111 10. LECZENIE BIOLOGICZNE W PRZEWLEKŁYM NIEŻYCIE BŁONY ŚLUZOWEJ NOSA Z POLIPAMI NOSA LUB ZATOK PRZYNOSOWYCH (CRSwNP – CHRONIC RHINOSINUSITIS WITH NASAL POLYPS) 113 10.1. Wstęp 113 10.2. Skale stosowane w ocenie badań z CRSwNP 118 10.3. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 119 10.4. Dupilumab (Dupixent®); anty-IL-4R 121 10.5. Mepolizumab (Nucala®); anty-IL-5 123 10.6. Reslizumab (Cinqaero®); anty-IL-5 125 10.7. Benralizumab (Fasenra®); anty-IL-5R 125 10.8. Tezepelumab (Tezspire®); anty-TSLP 127 10.9. CRSwNP 128 10.9.1. Wybór leczenia biologicznego 128 10.9.2. Zmiana leczenia biologicznego 130 11. LECZENIE BIOLOGICZNE W ATOPOWYM ZAPALENIU SKÓRY 131 11.1. Wstęp 131 11.2. Skale stosowane w ocenie ciężkości przebiegu AZS 135 11.3. Dupilumab (Dupixent®); anty-IL-4R 139 11.4. Tralokinumab (Adtralza®); anty-IL-13 148 11.5. Leki biologiczne w trakcie badań klinicznych 151 11.5.1. Anty-IL13 151 11.5.2. Anty-IL-22 151 11.5.3. Anty-IL-31R? 152 11.5.4. Anty-IL-33 154 12. LECZENIE BIOLOGICZNE W POKRZYWCE 155 12.1. Wstęp 155 12.2. Skale stosowane w ocenie aktywności pokrzywki 161 12.3. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 165 12.4. Terapie eksperymentalne ukierunkowane na mastocyty 170 12.4.1. Hamowanie sygnałów prowadzących do aktywacji komórki tucznej 170 12.4.2. Aktywacja receptorów hamujących zlokalizowanych na mastocytach 177 12.4.3. Deplecja komórek tucznych 178 13. MIEJSCE LEKÓW BIOLOGICZNYCH W INNYCH CHOROBACH SKÓRY 180 13.1. Leczenie biologiczne w alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry 180 13.2. Terapie eksperymentalne 181 13.2.1. Dupilumab 181 Piśmiennictwo 181 Część IV. LECZENIE BIOLOGICZNE W SCHORZENIACH ALERGICZNYCH UKŁADU ODDECHOWEGO (Z WYŁĄCZENIEM ASTMY) I PRZEWODU POKARMOWEGO 189 14. LECZENIE BIOLOGICZNE W EOZYNOFILOWEJ ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (EGPA – EOSINOPHILIC GRANULOMATOSIS WITH POLYANGIITIS) 191 14.1. Wstęp 191 14.2. Skale stosowane w ocenie badań w EGPA 195 14.3. Mepolizumab (Nucala®); anty-IL-5 197 14.4. Reslizumab (Cinquaero®); anty-IL-5 200 14.5. Benralizumab (Fasenra®); anty-IL-5R? 201 14.6. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 204 14.7. Rytuksymab (RTX) (MabThera®); anty-CD20 (anty-LB) 206 14.8. Podsumowanie 209 15. LECZENIE BIOLOGICZNE W PRZEWLEKŁYM EOZYNOFILOWYM ZAPALENIU PŁUC (CEP – CHRONIC EOSINOPHILIC PNEUMONIA) 211 15.1. Wstęp 211 15.2. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 212 15.3. Mepolizumab (Nucala®); anty-IL-5 212 15.4. Benralizumab (Fasenra®); anty-IL-5R 214 16. LECZENIE BIOLOGICZNE W ALERGICZNEJ ASPERGILOZIE OSKRZELOWO-PŁUCNEJ (ABPA – ALLERGIC BRONCHO-PULMONARY ASPERGILLOSIS) 215 16.1. Wstęp 215 16.2. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 222 16.3. Mepolizumab (Nucala®); anty-IL-5 223 16.4. Benralizumab (Fasenra®); anty-IL-5R 223 16.5. Dupilumab (Dupixent®); anty-IL-4R 224 16.6. Podsumowanie 224 17. LECZENIE BIOLOGICZNE W EOZYNOFILOWYM ZAPALENIU PRZEŁYKU (EoE – EOSINOPHILIC ESOPHAGITIS) 225 17.1. Wstęp 225 17.2. Dupilumab (Dupixent®) – anty-IL-4R 226 17.3. Leki niezarejestrowane w leczeniu EoE 229 17.3.1. Omalizumab (Xolair®); anty-IgE 229 17.3.2. Mepolizumab (Nucala®) i reslizumab (Cinquaero®) – anty-IL-5 229 17.3.3. Benralizumab (Fasenra®) – anty-IL-5R 231 17.3.4. QAX576; RPC4046 (CC-93538, cendakimab) – anty-IL-13 231 17.3.5. Lirentelimab (AK002) – anty-Siglec-8 233 17.4. Podsumowanie 234 Piśmiennictwo 235 Część V. LEKI BIOLOGICZNE WE WRODZONYM OBRZĘKU NACZYNIORUCHOWYM, ALERGII NA POKARMY, ANAFILAKSJI I ALERGICZNYCH CHOROBACH OKA241 18. LECZENIE BIOLOGICZNE WE WRODZONYM OBRZĘKU NACZYNIORUCHOWYM Z NIEDOBORU C1-INHIBITORA (HAE – HEREDITARY ANGIOEDEMA) 243 18.1. Lanadelumab (Takhzyro®); przeciwciało przeciw aktywnej kalikreinie osoczowej 246 18.2. Garadacimab (CSL312); przeciwciało przeciw FXIIa 249 18.3. Podsumowanie 250 19. LECZENIE BIOLOGICZNE W ALERGII NA POKARMY 251 19.1. Anty-IgE 253 19.1.1. Omalizumab (Xolair®) 253 19.1.2. Ligelizumab 266 19.2. Dupilumab – anty-IL-4R 267 19.3. Terapia anty-IL-5/IL-5R 268 19.4. Leczenie ukierunkowane na alarminy (anty-IL-33, anty-TSLP) 268 19.4.1. Etokimab (anty-IL-33) 268 19.4.2. Tezepelumab (Tezspire® – anty-TSLP) 269 19.5. Podsumowanie 269 20. LECZENIE BIOLOGICZNE W ANAFILAKSJI 271 20.1. Omalizumab – anty-IgE 273 21. LECZENIE BIOLOGICZNE W ALERGICZNYCH CHOROBACH OCZU 282 21.1. Wiosenne zapalenie spojówek i rogówki (VKC – Vernal keratoconjunctivitis) 282 21.1.1. Omalizumab – anty-IgE 283 21.2. Atopowe zapalenie rogówki i spojówek (AKC – Atopic Keratoconjunctivitis) 285 21.2.1. Omalizumab – anty-IgE 286 21.2.2. Dupilumab – anty-IL4R 287 21.2.3. Lirentelimab (AK002) – przeciwciało monoklonalne, agonista receptora Siglec-8 287 21.3. Alergiczne zapalenie spojówek 288 Piśmiennictwo 288 Skorowidz 294