Oblicza getta

Objętość, bogactwo, różnorodność gatunkowa i tematyczna tekstów zamieszczonych w antologii Oblicza getta jest olbrzymia, a jej rozmach oszałamiający. Antologia staje się dzięki temu zwierciadłem getta łódzkiego, jego dnia powszedniego i wydarzeń nadzwyczajnych, funkcjonowania najróżniejszych gettowych instytucji i ludzi żyjących, pracujących, głodujących w getcie, poddanych terrorowi, w końcu – eksterminowanych. Wszystkie te doświadczenia, które możemy nazwać doświadczeniami granicznymi, stawiającymi człowieka w sytuacji ostatecznej, na granicy między życiem i śmiercią – odbijają się w całej mozaice tekstów zamieszczonych w antologii. Przed czytelnikiem odsłania się niezmierzone uniwersum getta łódzkiego. Obcując z tymi tekstami czytelnik w głębszy sposób może zbliżyć się do fenomenu getta niż tylko poprzez lekturę opracowań historycznych na ten temat. To ogromna, niedająca się przecenić wartość tej antologii. Z recenzji prof. dr. hab. Jacka Leociaka

Spis treści

Wykaz skrótów XI Wstęp XIII Krystyna Radziszewska, „Groza, z którą nie upora się twórcza dłoń poety”. Teksty z łódzkiego getta XIII Ewa Wiatr, Nota edytorska XXIII Część 1. Dzienniki 1 Oskar Rosenfeld, 17 lutego 1942 r. – 28 lipca 1944 r 3 NN (Minia lub Esterka), 24 lutego – 18 marca 1942 r 37 Abram Icchak Łaski, 5 maja – 3 sierpnia 1944 r 49 NN, 1 lipca – 15 sierpnia 1944 r 69 Część 2. Szkice i reportaże 77 Józef Zelkowicz 79 Lag ba-Omer w getcie (Refleksje) 80 W bursie dla sierot 81 Kiedy Żyd wstaje o trzeciej 84 Eliksir życia – kartoflane łupiny 84 W resorcie tapicerskim 86 Ludzkie słabości 89 Kiedy koń kopie (Obrazek z getta) 90 W składnicy książek (Myśli i impresje) 92 W getcie może się zdarzyć wszystko (Wycinki z folkloru getta) 97 Wolny handel. Psychologia kolejki 101 Bernard Heilig 103 Pierwsze siedem miesięcy w getcie Litzmannstadtu. Przelotne wrażenia i obrazy 103 Oskar Singer 125 Śmierć z getta w Litzmannstadt 127 Umieranie w getcie 131 Litzmannstadt-Getto 16 września 1942 r 132 Alice de Buton 147 Jak pracuje nowo wsiedlony w getcie 147 Przyleciał ptaszek 151 Drobny przekrój getta 152 Rzut oka przez okno... albo ostatni niebieski 155 Co dzisiaj gotuje się w getcie 156 Małe zwierciadło getta 158 Lolek Dudelczyk 161 U wrót cmentarza. Reportaż 161 Część 3. Opowiadania 165 Jeszajahu Szpigiel 167 Złocisty rosół (fragmenty) 167 Moja córeczka (fragmenty) 175 Śmierć Anny Jakowlewny Tiomkiny (fragmenty) 193 Królestwo Getto (fragmenty) 198 Oskar Rosenfeld 201 Podróż tramwajem 201 Abram Cytryn 205 Straszny czyn matki 205 Pies szmugler 229 Przygody Haneczki w ogonku po kiełbasę 231 Srul 237 Część 4. Wiersze 243 Rywa Kwiatkowska 245 Modlitwa gettowego Żyda 245 Symcha Bunem Szajewicz 249 Lech Lecho 250 Wiosna 1943 r 264 Jerachmil Bryks 275 Nie trać ducha 275 Litzmannstadt-getto, resort 76 276 Melania Fogelbaum 277 Wiersze 277 Alice de Buton 291 Krople deszczu 291 Wiosna za drutami 292 Gospodyni ugotuje, co jej getto podyktuje 294 Luty… maj… wrzesień… listopad… 295 Część 5. Twórczość młodzieżowa i dziecięca 299 Abram Koplowicz 301 Marzenie 301 Wicher 302 W Odzieżowym (Scenka z Wydziału Odzieżowego) 303 Po rację. Scenka z gettowskiej kooperatywy 305 Abram Cytryn 313 Grecja starożytna 313 Miłość 314 Drzewa moje 314 Potop świata 315 Chrystus 315 Życie przeszłe i teraźniejsze 317 Żyd 317 *** [Czy zdolny jestem...] 319 Boleść 319 Zastygłe getto 321 Do chleba 322 Odejdź 322 Gazetka „Kol Hechazit” 323 Aliza Cygelman 324 Tęsknota 324 NN 324 Do zwątpiałych 324 NN 325 Zima 325 Hela Ryng 326 Wiosna w więzieniu 326 NN 328 Do słońca 328 Gazetka „Koło” 329 Lolek Dudelczyk 329 Historia Litzmannstadt-Getta 329 Ballada gettowa 331 Wspomnienia 334 NN 335 Niechaj żywi nie tracą nadziei 335 G[rono] P[rzyjaciół] 336 Mierz siły na zamiary, a nie zamiar podług sił 336 Impreza chanukowa 337 Część 6. Twórczość satyryczna i panegiryczna 339 Marek Fogelbaum 341 Monosowski 343 Pożegnanie 344 Egzekucja 345 Rumkowski (w stylu Lokomotywy) 346 7700. List skierowany do pana Reingolda 347 Do pana Gertlera. Podanie wierszem 348 Pralnia 351 Oferty 351 Most 352 Koncert 353 Czopek hemoroidalny i milicjant 354 M.G. 356 Most 356 Getto 357 Coś o getcie 358 Pan Prezes Rumkowski 359 Getto 359 Szymon (Salek) Dratwa 361 Racja żywnościowa 361 Żydowski grobowiec 363 NN (Motywy gettowe) 366 Trzecia Rzesza – Litzmannstadt 366 Słowo o getcie 366 Getto 367 Ojciec zażydzonych 371 Jak co dzień 375 Oda do Prezesa Rumkowskiego 377 Malkies 378 Szpet 379 Hercberg 379 Podofier S. 380 Samelson 380 Wajnsztajnówna 382 Taśmowe roboty 382 Modlitwa do Boga 383 Kot 384 Nocą 385 Pobożne życzenie 385 Credo 386 Na potwarców 387 Moje życzenie 388 Fekaliowe wojsko 389 Syp 392 Zdania 393 Jestem głodny 395 Plotki 396 Podobno 397 Anglia ma czas 399 Miliony 400 Przepis na babkę gettową 402 Filmy w getcie I 405 Filmy w getcie II 406 Jankiel Herszkowicz 409 Jam Krawiec 409 Trzy worki mąki 410 Gwiazda 411 Rumkowski Chaim daje nam kleik 412 Nie ma handlu na ulicach 413 Gra w karty 413 Pensjonat 414 Szpera 414 Kiszki marsza grają 415 Aprowizacja 416 Diana Szejnówna 416 Jadę do Palestyny 417 Lajb Berman 419 Prezes jedzie 419 Prezes pośród dzieci 420 Bibliografia 421 Indeks osób 427