Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Prezentowane opracowanie zawiera omówienie całokształtu zagadnień prawnych odpowiedzialności zawodowej lekarzy w Polsce – jej historii oraz aktualnego stanu prawnego. Zajęcie się tą materią było uzasadnione tym, że jak dotąd w doktrynie prawa nie przeprowadzono kompleksowych badań dotyczących analizowanej instytucji prawnej, pomimo społecznego i prawnego znaczenia tej problematyki. Profesji lekarza jako zawodowi zaufania publicznego stawiane są duże wymagania. Jest to zrozumiałe, zważywszy na dobra – zdrowie i życie człowieka, których ochronę powierza się lekarzom. Implikuje to z kolei konieczność wprowadzenia instrumentów prawnych służących sprawowaniu pieczy nad należytym wykonywaniem tego rodzaju zawodu, w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Jednym z instrumentów realizacji tej pieczy przez samorząd zawodowy jest odpowiedzialność zawodowa, która ma zastosowanie w razie naruszenia zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, niezależnie od prawnej formy jego wykonywania.

Spis treści

Wykaz skrótów 9 Wprowadzenie 15 Rozdział I. Zawód lekarz a jako zawód zaufania publicznego 19 1. Prawo wykonywania zawodu lekarza 19 2. Prawne formy wykonywania zawodu 23 2.1. Wprowadzenie 23 2.2. Wykonywanie zawodu lekarza w ramach stosunku pracy lub stosunku służbowego 25 2.2.1. Lekarz jako pracownik 25 2.2.2. Lekarz jako żołnierz zawodowy lub funkcjonariusz mundurowy 41 2.3. Wykonywanie zawodu lekarza na podstawie umów cywilnoprawnych 44 2.4. Wykonywanie zawodu w ramach praktyki zawodowej 47 2.5. Wykonywanie zawodu lekarza w formie wolontariatu 51 3. Cechy zawodu zaufania publicznego 53 4. Samorząd lekarski jako samorząd zawodu zaufania publicznego 59 5. Odpowiedzialność zawodowa jako instrument sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu lekarza 65 Rozdział II. Podstawy prawne i zakres odpowiedzialności zawodowej lekarzy 69 1. Podstawy prawne odpowiedzialności zawodowej 69 1.1. Podstawy ustawowe 69 1.2. Kodeks Etyki Lekarskiej 74 2. Zakres odpowiedzialności zawodowej 87 2.1. Wprowadzenie 87 2.2. Zakres podmiotowy 89 2.3. Zakres przedmiotowy 93 Rozdział III. Przewinienia zawodowe 105 1. Wprowadzenie 105 2. Naruszenie ustawowych obowiązków lekarza jako przewinienie zawodowe 106 2.1. Uwagi ogólne 106 2.2. Obowiązek prawidłowego wykonywania zawodu lekarza 107 2.3. Obowiązek udzielenia pomocy 115 2.4. Obowiązki informacyjne 124 2.5. Obowiązek uzyskania zgody pacjenta na świadczenie zdrowotne 133 2.6. Obowiązek poszanowania intymności i godności pacjenta 158 2.7. Obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej 160 2.8. Obowiązek właściwego prowadzenia dokumentacji medycznej 163 3. Błąd w sztuce lekarskiej (błąd lekarski) jako przewinienie zawodowe 165 3.1. Pojęcie błędu lekarskiego i jego rodzaje 165 3.2. Błąd diagnostyczny (błąd rozpoznania) 174 3.3. Błąd terapeutyczny (błąd w leczeniu) 178 3.4. Błąd rokowania (błąd prognozy) 180 4. Naruszenie zasad etyki zawodowej (niestanowiące równocześnie naruszenia obowiązku ustawowego) jako przewinienie zawodowe 180 5. Wina lekarza jako przesłanka odpowiedzialności zawodowej 189 6. Klauzula sumienia jako kontratyp odpowiedzialności zawodowej 193 Rozdział IV. Kary za prz ewinienia zawodowe 215 1. Wprowadzenie 215 2. Katalog kar zawodowych 219 2.1. Upomnienie i nagana 220 2.2. Kara pieniężna 224 2.3. Ograniczenia w wykonywaniu zawodu 229 2.4. Zawieszenie i pozbawienie prawa wykonywania zawodu 236 3. Kara łączna 251 4. Zasady i dyrektywy wymiaru kary zawodowej 255 4.1. Zasady wymiaru kary zawodowej 255 4.2. Dyrektywy wymiaru kary zawodowej 259 Rozdział V. Postępowanie w prz edmiocie odpowiedzi alności zawodowej 265 1. Rzecznik odpowiedzialności zawodowej 265 1.1. Rzecznik odpowiedzialności zawodowej jako organ izby lekarskiej 266 1.2. Kompetencje okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej 268 1.3. Kompetencje Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej 271 1.4. Wyłączenie rzecznika odpowiedzialności zawodowej 274 2. Organizacja i właściwość sądów lekarskich 276 2.1. Wprowadzenie 276 2.2. Organizacja 278 2.3. Wyłączenie członka składu orzekającego sądu lekarskiego 284 2.4. Właściwość sądów lekarskich 287 3. Uczestnicy postępowania 288 3.1. Wprowadzenie 288 3.2. Obwiniony i „lekarz, którego dotyczy postępowanie” 289 3.3. Obrońca 291 3.4. Pokrzywdzony 297 3.5. Inni przedstawiciele procesowi stron – pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy 302 4. Zasady procesowe 306 5. Postępowanie przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej 316 5.1. Czynności sprawdzające 316 5.2. Postępowanie wyjaśniające 324 5.3. Zamknięcie postępowania wyjaśniającego. Wniosek o ukaranie 330 6. Postępowanie przed sądem lekarskim pierwszej instancji 334 6.1. Wprowadzenie 334 6.2. Wstępna kontrola wniosku o ukaranie 336 6.3. Przygotowanie do rozprawy 340 6.4. Rozprawa 346 7. Postępowanie odwoławcze 359 7.1. Wprowadzenie 359 7.2. Zwyczajne środki zaskarżenia – odwołanie 359 7.3. Nadzwyczajne środki zaskarżenia 368 7.3.1. Kasacja 368 7.3.2. Wznowienie postępowania 374 Rozdział VI. Postępowanie mediacyjne 379 1. Wprowadzenie 379 2. Definicja i rodzaje mediacji 382 3. Zasady mediacji w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej 386 4. Kwalifikowanie sprawy do postępowania mediacyjnego 391 5. Przebieg postępowania mediacyjnego 393 6. Wpływ zawarcia ugody na postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 403 Zakończenie 409 Bibliografia 425 Źródła prawa polskiego 435 Akty prawa międzynarodowego 441 Akty prawa korporacyjnego 443 Orzecznictwo sądów polskich 445 Orzecznictwo trybunałów europejskich i sądów zagranicznych 451 Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego 453