Organizacja ruchu kolejowego

Wydawnictwo PWN przedstawia nowoczesną i bardzo potrzebną książkę – kompendium dotyczące transportu kolejowego w Polsce. W związku z dużymi nakładami w tym sektorze gospodarki (pieniądze w ramach budżetu UE) i dużego rynku w naszym kraju (hub transportowy) istnieje wyraźna potrzeba zmierzenia się z taką tematyką w obecnym czasie. Oto bowiem choćby w „Masterplanie dla transportu kolejowego w Polsce do 2030 r.” zapowiedziano modernizację linii kolejowych, budowę linii dużych prędkości, wdrożenie ERTMS (European Rail Traffic Management) – celem jest podniesienie atrakcyjności przewozów kolejowych między europejskimi państwami i budowę nowych przystanków i węzłów integracyjnych. Publikację tę charakteryzują: perspektywa organizatorów przewozu, ale również zarządcy infrastruktury, szerokie omówienie problemu interoperacyjności (wdrażanie systemu ERTMS, TSI „Ruch kolejowy”), zagadnienia dotyczące otoczenia biznesowego transportu kolejowego. Książka głównie kierowana do praktyków, profesjonalistów – np. biur projektowych, firm consultingowych rynku TSL, wszystkich zainteresowanych technicznymi i organizacyjnymi aspektami kolejnictwa. Będzie to również dobra lektura dla studentów kierunków politechnicznych oraz ekonomicznych – wydziałów transportu i logistyki.

Spis treści

Wprowadzenie 9 1. Istota i zakres funkcjonowania transportu kolejowego 13 1.1. Wykaz pojęć używanych w książce 13 1.2. Opis pojęć istotnych w aspekcie tematyki związanej z transportem kolejowym 18 1.3. Struktura rynku kolejowego 26 1.3.1. Struktura rynku przewozów pasażerskich 26 1.3.2. Struktura rynku przewozów towarowych 32 1.4. Utworzenie jednolitego europejskiego obszaru kolejowego – interoperacyjność 37 2. System transportu kolejowego i jego podsystemy 45 2.1. Pojęcie systemu transportu kolejowego, jego granice i obszar jego oddziaływania 45 2.2. Podsystemy strukturalne i funkcjonalne 51 2.3. Identyfikacja i ustalenie granic podsystemów strukturalnych 53 2.4. Komplementarność celu działania systemu z funkcjami pełnionymi przez podsystemy 55 3. Infrastruktura sieci kolejowej w Polsce 56 3.1. Klasyfikacja linii kolejowych 56 3.2. Podział i funkcje punktów eksploatacyjnych na sieci kolejowej 60 3.3. Uwarunkowania czasowe i wymagania techniczne oraz ruchowo-przewozowe rozwoju sieci bazowej i kompleksowej TEN-T 65 3.3.1. Transeuropejska sieć transportowa TEN-T 65 3.3.2. Sieć kompleksowa w odniesieniu do transportu kolejowego 67 3.3.3. Sieć bazowa w odniesieniu do transportu kolejowego 70 3.4. Europejska sieć korytarzy towarowych 77 3.5. Tabor kolejowy i jego klasyfikacja 83 3.5.1. Uwagi ogólne 83 3.5.2. Tabor do obsługi przewozów pasażerskich 91 3.5.3. Tabor do obsługi przewozów towarowych 96 4. Zasady i procedury prowadzenia ruchu pociągów na sieci kolejowej 100 4.1. Organizacja ruchu na sieci kolejowej 100 4.2. Uwagi o ogólne w zakresie kierowania ruchem i systemów bezpieczeństwa na sieci kolejowej 102 4.3. Sposoby prowadzenia ruchu pociągów na szlaku 106 4.3.1. Uwagi ogólne 106 4.3.2. Prowadzenie ruchu pociągów na szlaku na podstawie zapowiadania za pomocą urządzeń łączności telefonicznej 107 4.3.3. Prowadzenie ruchu pociągów na szlaku za pomocą urządzeń półsamoczynnej blokady liniowej (PBL) 110 4.3.4. Blokada samoczynna (SBL) 113 4.4. Prowadzenie ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ETCS 115 4.5. Dokumentacja związana z prowadzeniem ruchu pociągów na szlaku 119 4.5.1. Wypełnianie dziennika ruchu przy prowadzeniu ruchu pociągów na szlaku na podstawie zapowiadania za pomocą urządzeń łączności telefonicznej 119 4.5.2. Wypełnianie dziennika ruchu przy prowadzeniu ruchu pociągów na szlaku za pomocą urządzeń półsamoczynnej blokady liniowej 120 4.6. Zasady prowadzenia ruchu pociągów na posterunku ruchu 121 4.6.1. Zasady ogólne 121 4.6.2. Przyjmowanie, wyprawianie i przepuszczanie pociągów na posterunkach ruchu niewyposażonych w urządzenia blokady stacyjnej 124 4.6.3. Przyjmowanie, wyprawianie i przepuszczanie pociągów na posterunkach ruchu wyposażonych w urządzenia blokady stacyjnej 128 4.7. Dokumentacja związana z prowadzeniem ruchu pociągów na posterunkach ruchu 134 4.7.1. Prowadzenie dokumentacji na posterunkach ruchu niewyposażonych w urządzenia blokady stacyjnej 134 4.7.2. Prowadzenie dokumentacji na posterunkach ruchu wyposażonych w urządzenia blokady stacyjnej 135 5. Procedura konstruowania rozkładu jazdy pociągów 136 5.1. Organizowanie ruchu na sieci kolejowej 136 5.2. Zdolność przepustowa i przewozowa linii kolejowych 142 5.2.1. Założenia ogólne do obliczania zdolności przepustowej linii kolejowych 142 5.2.2. Zdolność przepustowa szlaku dla pociągów posiadających jednakowe charakterystyki 144 5.2.3. Zdolność przepustowa linii dla pociągów posiadających niejednakowe charakterystyki 148 5.2.4. Zdolność przewozowa linii kolejowych 153 6. Technologia pasażerskich przewozów kolejowych 156 6.1. Charakterystyka ruchu pasażerskiego 156 6.2. Zasady organizacji międzynarodowych i krajowych przewozów kolejowych 165 6.2.1. Podział przewozów kolejowych z punktu widzenia finansowania 165 6.2.2. Podział przewozów kolejowych z punktu widzenia organizatora przewozu 168 6.2.3. Podział przewozów kolejowych z punktu widzenia zarządcy infrastruktury 172 6.2.4. Podział przewozów kolejowych z punktu widzenia potrzeb przewozowych 172 6.2.5. Jakość usług przewozowych 175 6.3. Obliczanie wielkości potrzeb przewozowych w przewozach pasażerskich 184 6.3.1. Istota modeli potoków ruchu 184 6.3.2. Elementy modelu potoków ruchu 186 6.3.3. Procedura opracowania modelu potoków ruchu 188 6.4. Obiegowanie pojazdów kolejowych oraz planowanie pracy drużyn trakcyjnych i konduktorskich 202 6.4.1. Obiegowanie pojazdów trakcyjnych 202 6.4.2. Obiegowanie składów pociągów 207 6.4.3. Planowanie pracy drużyn konduktorskich 211 6.4.4. Planowanie pracy drużyn trakcyjnych 216 6.4.5. Czas pracy drużyn pociągowych 218 6.5. Mierniki ruchu pasażerskiego 221 7. Technologia towarowych przewozów kolejowych 227 7.1. Planowanie ruchu towarowego na sieci kolejowej z punktu widzenia przewoźnika 227 7.2. Procedura planowania przemieszczania wagonów ładownych i pustych 230 7.3. Technologia przewozów w procesie obsługi eksploatacyjnej 232 7.4. Koszty w różnych systemach przewozu 237 7.5. Technologia przemieszczania wagonów w systemie zwartym 240 7.6. Technologia przemieszczania wagonów w systemie rozproszonym 243 7.7. Mierniki ruchu towarowego 247 8. Interoperacyjność i cel wdrażania wymagań w ruchu kolejowym 249 8.1. Standardy techniczne w obszarze sieci kolejowych państw UE 249 8.2. Likwidacja barier technicznych i eksploatacyjnych pomiędzy poszczególnymi sieciami państw członkowskich UE 255 8.2.1. Problematyka różnic technicznych 255 8.2.2. Problematyka różnic eksploatacyjnych i prawnych 259 8.2.3. Dotychczasowe rozwiązania w celu likwidacji barier 260 8.2.4. Likwidacja barier przez wdrożenie interoperacyjności 261 8.3. Wprowadzenie powiązań w obszarze systemu transportu kolejowego 263 8.3.1. Uwagi ogólne 263 8.3.2. Granice podsystemów 267 8.4. Poprawa dostępności infrastruktury 268 8.5. Stwierdzenie interoperacyjności systemu kolei 275 8.5.1. Uwagi ogólne 275 8.5.2. Warunek interoperacyjności linii kolejowej 275 8.5.3. Warunek interoperacyjności dla pojazdów 277 8.5.4. Warunek interoperacyjności dla pociągu 279 8.5.5. Warunek interoperacyjności systemu kolei 280 9. Techniczne specyfikacje interoperacyjności 284 9.1. Przeznaczenie I zakres zastosowania 284 9.2. Parametry techniczne, warunki graniczne, odstępstwa od stosowania TSI 303 9.3. Moduły oceny składników interoperacyjności i podsystemów strukturalnych 307 10. Dopuszczenie do eksploatacji infrastruktury i taboru kolejowego 310 10.1. Dopuszczenie do eksploatacji infrastruktury kolejowej 310 10.2. Dopuszczenie do eksploatacji taboru kolejowego 319 11. Zgodność podsystemów a ruch pociągów interoperacyjnych 323 11.1. Interfejsy i powiązania pomiędzy podsystemami 323 11.2. Zgodność infrastruktury stałej z suprastrukturą ruchomą 329 11.3. Planowanie tras pociągów interoperacyjnych na podstawie bazy RINF 331 11.4. Warunki dopuszczenia do ruchu pociągu na danej linii kolejowej 339 12. Otoczenie biznesowe transportu kolejowego 345 12.1. Łańcuch wartości w procesach przewozowych 345 12.2. Jakość usług w łańcuchach wartości 355 Bibliografia 357 Skorowidz skrótów 369 Załącznik 1 371 Załącznik 2 379