Poetyki protestu. Tom I

"Poetyki protestu" powstały w wyniku dyskusji podczas konferencji organizowanej przez Koło Naukowe Teorii Literatury i Zakład Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich. Obrady odbyły się w formule zdalnej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego między 6 a 14 marca 2021 roku. Tematem prezentowanych w zbiorze tekstów jest problematyka protestu, buntu i sprzeciwu analizowana za pomocą nowoczesnych koncepcji humanistycznych zaczerpniętych między innymi z "disability studies", socjologii literatury czy studiów nad tańcem. Wyznaczając miejsce Poetyk protestu wśród dokonań rodzimej nauki, wskazałabym na dwa przede wszystkim powinowactwa, pozwalające określić rangę tego opracowania na tle dotychczasowej tradycji polskiej humanistyki. Po pierwsze więc temperatura i poczucie wagi prowadzonych dyskusji, współistniejących na równych prawach z tekstami „gotowych” wypowiedzi, przywołuje na myśl stanowiącą niegdyś fenomen – intelektualny i wydawniczy – gdańską serię Transgresje, redagowaną przez Marię Janion […]. Po drugie […] inicjatorzy konferencji sięgają do najlepszych wzorców i tradycji polskiego literaturoznawstwa teoretycznego, chcąc zapewnić mu ciągłość i nadać nową, „pokoleniową” jakość. Mowa tu, rzecz jasna, o trudnej do przecenienia dla rozwoju dyscypliny działalności przedwojennych kół naukowych, jak również zainicjowanej przez Kazimierza Budzyka tradycji konferencji teoretycznoliterackich, które […] zapoczątkowały serię "Z Dziejów Form Artystycznych w Literaturze Polskiej". Chęć kontynuacji dorobku tak wybitnych poprzedników w postaci serii Parabaza, którą otwiera omawiany tom, każe z nadzieją i optymizmem powitać inicjatywę młodych warszawskich polonistów. (Z recenzji prof. Marii Tarnogórskiej) "Poetyki protestu" wejdą na stałe do kanonu prac z tego zakresu tematycznego, jestem pewien, że ta książka będzie czytana i wielokrotnie cytowana. Niniejsza publikacja poświęcona poetyce protestu sama jest protestem i to protestem młodych ludzi, którzy wchodzą dopiero w świat nauki, ale jest to prawdziwe wejście smoka, które nie tylko jest świadectwem intelektualnej sprawności młodego pokolenia, lecz także sprawia, że chce się wierzyć w dobro, które w ostatecznym rachunku wymaże czernie wszelkich autorytaryzmów. (Z recenzji prof. Adama Dziadka) ********* The Poetics of Protest "The Poetics of Protest" is the result of the discussion held during the conference organized by the Scientific Circle of Theory of Literature and the Department of Poetics, Literary Theory and Methodology of Literary Research. The session was conducted online at the Faculty of Polish Studies of Warsaw University between 6th and 14th March 2021. The texts presented in the book are concerned with the issue of protest, revolt and opposition, which is analysed using modern humanistic concepts, drawn from disability studies, sociology of literature or dance studies. ********* Karolina Kulpa (ORCID 0000–0003–2509–750X) – studentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, członkini Koła Naukowego „Parabaza”. W kręgu jej zainteresowań znajdują się zagadnienia związane z awangardą literacką i fi lmową, estetyką, teorią literatury oraz literaturą XX wieku. Adres e-mail: km.kulpa2@student.uw.edu.pl Prof. zw. dr hab. Danuta Ulicka (ORCID 0000-0001-6638-6661) – kierownik Zakładu Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich w Instytucie Literatury Polskiej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, wiceprzewodnicząca KNoL PAN. Autorka książek: "Ingardenowska filozofia literatury. Konteksty" (1992), "Granice literatury i pogranicza literaturoznawstwa" (1999), "Literaturoznawcze dyskursy możliwe. Studia z dziejów nowoczesnej teorii literatury w Europie Środkowo-Wschodniej" (2007), "Słowa i ludzie" (2014), inicjatorka i redaktorka książek zbiorowych (m.in. "Strukturalizm w Europie Środkowej i Wschodniej. Wizje i rewizje"; "Wiek teorii. Sto lat nowoczesnego literaturoznawstwa polskiego") i przekładów (m.in. G. Tihanov, "Pan i niewolnik"; M. Robinson, "Losy elity akademickiej"; W. Szkłowski, "Jeszcze nie wszystko skończone…"), tłumaczka rosyjskiej myśli humanistycznej XX wieku (m.in. Bachtina, Proppa, Awierincewa, Freudenberg, Iwanowa, Uspienskiego, Łotmana, Zubowa, Jakobsona). Adres e-mail: danuta.ulicka@gmail.com Kopcik Monika (ORCID 0000-0002-9560-0951) – studentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Anna Piniewska (ORCID 0000-0002-8474-8037) – studentka filologii polskiej II stopnia ze specjalizacją nauczycielską na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego; członkini Koła Naukowego Krytyki Teatralnej i Filmowej; członkini zarządu Koła Naukowego Teorii Literatury „Parabaza”. Interesuje się poetyką dramatu, współczesnym teatrem oraz reprezentacją osób z niepełnosprawnościami w kulturze. Adres e-mail: a.piniewska@student.uw.edu.pl Piotr Sidorowicz (ORCID 0000-0002-7418-9518) – student filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim oraz ekonomicznej analizy prawa w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Prezes Koła Naukowego Teorii Literatury „Parabaza” na Uniwersytecie Warszawskim. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół literaturoznawstwa teoretycznego oraz jego uwikłania w kontekst polityczny i społeczny, a także wokół formalnych i nieformalnych instytucji literaturoznawstwa. Adres e-mail: p.sidorowicz@student.uw.edu.pl

Spis treści

Piotr Sidorowicz – Okoliczniki 9 Harmonogram konferencji 22 Sylwia Chutnik – Jestem wtedy, kiedy krzyczę. Poetyka radykalnego spaceru 27 Przemysław Pietrzak – Protest i skandal, czyli o tym, co „niedopuszczalne” 43 Gabriela Kozakiewicz – Taniec jako strategia, protest jako choreografia – analiza gruzińskiej „rejwolucji” w perspektywie studiów nad tańcem 67 Dagmara Świerkowska – Strach przed pominięciem. Role buntu w poezji oralnej slamerów 89 Patrycja Wojda – Dokąd prowadzą „ścieżki cyganerii”? O domniemanych i rzeczywistych protestach bohemy artystycznej (na wybranych przykładach z połowy XIX wieku) 111 Magda Nabiałek – Między szopką a cyrkiem. Teatralne strategie protestu w dwudziestoleciu międzywojennym 127 Anna Piniewska – Protest w sejmie a protest w teatrze. "O Rewolucji, której nie było" Teatru 21 147 Monika Dubiel – „Piss On Pity!”. O roli wulgaryzmów w języku ruchu na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami 167 Agnieszka Waligóra – Poetyki (Czarnego) protestu. O utworach Barbary Klickiej i Dominiki Dymińskiej 187 Przemysław Koniuszy – Wyobraźniowe przewroty we współczesnej poezji polskiej. "Apokalipsa psa" Adama Leszkiewicza i "Pieśni" Damiana Kowala jako przejawy metaforycznej kontestacji 205 Marta Bukowiecka – Waszym poetom zebrało się śliny. Poetyka protestu „młodej” i młodszej poezji polskiej 233 Tomasz Wójcik – Nazizm – atrofia pamięci, mowa pamięci (Jarosław Iwaszkiewicz, Czesław Miłosz, Tadeusz Różewicz) 275 Mirosława Buchholtz – Opowiadanie protestu, protestowanie. Flannery O’Connor i amerykański ruch na rzecz praw obywatelskich 285 Hanna Gosk – Opór, jaki jest, każdy widzi (albo nie). Kilka uwag o komplikacjach sytuacji oporu w polskich realiach 301 Karolina Kulpa – „Śmiałość wyobraźni nieodzowna socjalistycznemu pisarzowi”. O zaangażowaniu prozą Brunona Jasieńskiego 315 Małgorzata Fabrycy – Georges Perec – strategia cichego oporu 343 Piotr Sidorowicz – Formy protestu „aparatczyka” – przypadek Stefana Żółkiewskiego 361 Danuta Ulicka – Jak robić rzeczy bez słów? 385 Marek Jedliński – Dlaczego ludzie nauki zaprzestali masowych protestów? Kilka uwag na temat idei uniwersytetu i konsumpcji naukowej 405 Inga Iwasiów, Anna Kałuża, Tomasz Majewski, Łukasz Wróbel – Poetyki niezgody w tekście i pozatekście – panel dyskusyjny 425 Biogramy autorów 483 Spis ilustracji 489 Indeks osobowy 490