Relacyjna moc darów troski i ofiarność druhów ochotniczych straży pożarnych

Monografia lokuje się w obszarze nauk społecznych i prezentuje pogłębione studia teoretyczne osadzone w krytycznym realizmie oraz ontologii społecznej. Doniosłym celem szeroko zrealizowanego programu badawczego jest ukazanie nie tylko ukrytych mechanizmów generatywnych, ale i sił przyczynowych żywionych trosk oraz pokładów ofiarności, ujawniających swoją moc sprawczą w podmiotowości druhen i druhów zaangażowanych w ruch społeczny OSP. Podmiotowość sprawcza strażaków pozostaje wielowymiarową kategorią badawczą, ukazującą oblicza najszlachetniejszych wymiarów człowieczeństwa, przyczyniających się do niestrudzonego zapewniania dobrostanu i bezpieczeństwa ontologicznego społeczności lokalnych. Ponieważ zagrożenia pozostają immanentnym determinantem naszej egzystencji, służba druhen i druhów OSP jest niezwykłym darem dla nas wszystkich. Źródła żywionych przez nich trosk pozostają nieobecną obecnością, przyjmują nie tylko dialektyczny, ale i transcendentalny charakter. Ponieważ zarówno nieobecności, jak i obecności są ontologicznie realne, dokonano demistyfikacji epistemologicznych źródeł żywionych trosk, przybliżając się do ich istoty w ustrukturyzowanej naturze warstw rzeczywistości. Wyłoniono również liczne paradoksy towarzyszące służbie pożarniczej. Monografia adresowana jest do odbiorców zainteresowanych krytyczno-realistyczną wizją opisu rzeczywistości, reprezentujących różne dziedziny i dyscypliny naukowe.

Spis treści

PODZIĘKOWANIA 11 PROLOG 13 WPROWADZENIE 17 1. WYJAŚNIANIE TEGO, CO SPOŁECZNE 21 1.1. Reprezentacje krytycznego realizmu oraz ontologii społecznej 21 1.1.1. Filozofi czne osadzenie krytycznego realizmu 21 1.1.2. Ontologia społeczna 40 1.1.3. Socjologia relacyjna 44 1.2. Wyłaniające się właściwości „wzajemności” 48 1.2.1. Podmiotowość jako kategoria analityczna 48 1.2.2. Kategoria sprawstwa i refl eksyjności 53 1.2.3. Refl eksyjność jako kategoria pośrednicząca pomiędzy strukturą i sprawczością 55 1.2.4. Wgląd w naturę solidarności społecznej i jej praźródła 57 1.2.5. Relacyjność wynikająca z przekazywania darów 66 1.2.6. Kultura zaangażowania społecznego i sprawstwa obywatelskiego 73 1.3. Uniwersum kulturowe praktyk pożarnictwa 75 2. KRYTYCZNY PLURALIZM METODOLOGICZNY 83 2.1. Krytyczne zaangażowanie w projekt badawczy 83 2.2. Cele podjętych badań 87 2.3. Tło problemów badawczych oraz supozycji 88 2.4. Retrodukcyjna logika odkrywania konfi gurująca ramy intensywnego pozyskiwania materiału badawczego 90 2.4.1. Kulturomika w eksploracji źródeł cyfrowych 92 2.4.2. Analiza treści dokumentów 95 2.4.3. Studia przypadków 95 2.4.4. Częściowo ustrukturyzowane wywiady narracyjne z respondentami oraz rozmowy z ich najbliższymi 97 2.4.5. Wyłanianie bytów ontologicznych oraz epistemologicznych stanowisk możliwych do uchwycenia w domenie empiryczności 100 2.5. Dobór próby z populacji generalnej 124 2.6. Autorski kwestionariusz ankiety 124 3. PODMIOT JAKO ZAANGAŻOWANY REALIZATOR IDEI RUCHU STRAŻACKIEGO NA PRZYKŁADZIE CZŁONKÓW STOWARZYSZONYCH W OCHOTNICZYCH STRAŻACH POŻARNYCH 127 3.1. Wielowarstwowość kontekstu kształtującego służbę w szeregach OSP 127 3.2. Alter ego w określaniu służby najbliższych 133 3.3. Swoiste własności i siły podmiotów działających 136 3.3.1. Socjo-demografi czne charakterystyki statusowe 136 3.3.2. Wybrane charakterystyki statusu zawodowego respondentów 149 3.3.3. Wybrane charakterystyki dobrobytu i dobrostanu 157 3.4. Refl eksyjność jako siła sprawcza czynionych darów 169 3.4.1. Motywy skłaniające do zaangażowania w służbę 169 3.4.2. Zainteresowanie służbą w OSP 175 3.4.3. Troski dotyczące służby w szeregach OSP 179 3.4.5. Mechanizmy mogące osłabiać dobrodziejstwo daru troski 183 3.5. Podłoża pragnień niesienia pomocy oraz wielość ich kontekstów 191 3.5.1. Wartościowanie zjawisk aksjologicznych: przekonań, dążeń czy potrzeb 191 3.5.2. Misja społeczna jako proces mediujący między strukturą a podmiotowym sprawstwem 197 3.5.3. Struktura postaw wobec służby pełnionej w szeregach OSP 201 3.5.4. Postawy altruistyczne – kompromisowe – egoistyczne 205 3.5.5. Uobecnienie oczekiwań związanych z wyświadczaniem dobra 209 3.6. Wyznaczniki integracji społecznej 213 3.6.1. Uogólniona nieufność jako fundament relacyjności 213 3.6.2. Relacyjność utkana z emocji 217 3.6.3. Religijność 223 3.6.4. Relacyjność uzyskiwanego wsparcia społecznego 226 3.7. Wielowymiarowość podmiotowości sprawczej 230 3.7.1. Sprawstwo podmiotowe na rzecz dobra wspólnego 238 3.7.2. Sprawstwo podmiotowe zaangażowania obywatelskiego oraz wyrażające troskę o demokrację 262 3.7.3. Sprawstwo podmiotowe wyrażające dar siebie 278 3.7.4. Sprawstwo podmiotowe wyrażające dar rzeczy 295 3.8. Mikroskopowe siły lokujące się w ontologii ludzkiego sprawstwa na rzecz innych 311 WNIOSKI KOŃCOWE – ROZLICZNE DARY WYPŁYWAJĄCE Z CZŁOWIECZEŃSTWA ORAZ TOWARZYSZĄCE IM PARADOKSY 327 BIBLIOGRAFIA 335 ANEKS METODOLOGICZNY – INSTRUMENTARIUM BADAWCZE 349 1. Szkicownik pytań doczęściowo ustrukturalizowanego wywiadu narracyjnego 349 2. Kwestionariusz ankiety 350 A. List zapowiedni 350 B. Narzędzie badawcze 351 INDEKS NAZWISK 369 SPIS RYSUNKÓW 373 SPIS TABEL 375