Rutyny organizacyjne w zarządzaniu z perspektywy procesualnej

Podjęty przez autorkę problem w monografii, rozumiany szeroko jako rutyny organizacyjne, należy ocenić bardzo wysoko. Temat aktualny, dziś może nawet bardziej niż kiedyś, ze względu na rozwój technologiczny i jego wpływ na działania organizacyjne. (…) Nie powinno się także przyłożyć do niego tylko „miary” zaczerpniętej z jednej nauki, jednego sposobu obserwacji – autorka bardzo intencjonalnie „obserwuje” problem z wielu perspektyw poznawczych. (…) To rzadkie dziś ujęcie. Szerokie spojrzenie na działania społeczne w organizacjach, prowadzące autorkę do ujęcia procesualnego, jest bardzo wartościowe po-znawczo. Muszę też podkreślić, z dużą satysfakcją, że temat podjęty przez autorkę jest bardzo praktycznie nośny, ale także… ma sens. (…) Cała koncepcja badań procesualnych wydaje mi się szalenie interesująca i inspirująca do badań innych organizacji. Książka jest kopalnią ciekawych pomysłów. Dr hab. Ewa Bogacz-Wojtanowska, prof. UJ Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Problematykę rutyn organizacyjnych w zarządzaniu, według mojej oceny, należy traktować jako niejedno-rodne, ważne i aktualne zagadnienie dla teorii i praktyki. Stanowi ono zarazem złożony, trudny, a zarazem interesujący poznawczo przedmiot badań empirycznych, eksplorowany przez przedstawicieli różnych dyscyplin nauk społecznych. Zagadnienie to jest złożone, niejednorodne, posiada multi- i interdyscypli-narny charakter, gdyż lokuje się w obszarze nauk o zarządzaniu, socjologii pracy, psychologii społecznej, kultury organizacyjnej i klimatu organizacyjnego, mikroekonomii. Stanowi także duże wyzwanie dla bada-czy podejmujących jego naukową eksplorację. Prof. zw. dr hab. Czesław Zając Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstwa Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Spis treści

Wprowadzenie 7 Rozdział 1 – Koncepcja działań społecznych w wybranych teoriach nauk o zarządzaniu 15 1.1. Działania społeczne w wybranych koncepcjach klasycznych 15 1.1.1. Mechanicystyczne inspiracje projektowania działań społecznych w naukach o zarządzaniu 15 1.1.2. Rozumienie działań społecznych w nurcie klasycznym 18 1.2. Działania w orientacji strukturalistyczno-funkcjonalistycznej 22 1.2.1. Metafory organicystyczne. Działania jako fakty społeczne 22 1.2.2. Nurt funkcjonalno-strukturalny w zarządzaniu. Działania społeczne w woluntarystycznej teorii działania 25 1.3. Działania społeczne w perspektywie interakcjonistycznej 29 1.3.1. Perspektywa interpretatywno-symboliczna w zarządzaniu 29 1.3.2. Akt działania w inspiracjach pragmatycznych. Prymat zdarzeniowości i sytuacyjność działań społecznych 31 1.3.3. Działania intersubiektywne 36 1.4. Działania społeczne w nurtach krytycznych w naukach społecznych i naukach o zarządzaniu 38 1.4.1. Działania społeczne w perspektywie krytycznej 38 1.4.2. Działania społeczne uwikłane w język 41 1.5. Działania społeczne w nurtach rdzennych orientacji procesualnej 43 1.5.1. Praktyka uwarunkowana przez habitus 43 1.5.2. Dualność struktury i działania – odtwarzanie codziennych praktyk 46 1.5.3. Koncepcja praktyk pozajęzykowych, porządku praktycznego i społecznego w programie teoretycznym Margaret Archer 49 1.6. Podstawy poznawcze teorii działań społecznych w zarządzaniu – podsumowanie 54 Rozdział 2 – Orientacja procesualna w naukach o zarządzaniu 57 2.1. Podejście procesualne w zarządzaniu 57 2.2. Rutyny organizacyjne jako kategorie procesualne 63 2.3. Rutyny organizacyjne i refleksyjność 68 2.3.1. Rola refleksyjności w działaniach rutynowych z punktu widzenia zmiany praktyki 70 2.3.2. Dyskurs, komunikacja i interakcje w codziennych działaniach rutynowych 72 2.3.3. Kontekst sytuacyjny w odniesieniu do działań refleksyjnych i rutynowych 74 2.4. Rutyny i wiedza w organizacji 79 2.4.1. Rutyny i uczenie się organizacyjne w perspektywie procesualnej a analogie, metoda prób i błędów 82 2.4.2. Rola wspólnego rozumienia w procesie odtwarzania praktyki w organizacjach 84 2.4.3. Komunikacja i rola dyskursu 87 2.5. Rola artefaktów i technologii w odtwarzaniu rutyn 89 2.6. Rutyny organizacyjne jako elementy cząstkowe umiejętności organizacji 93 2.7. Koncepcja emergencji rutyn organizacyjnych 94 2.8. Procesy instytucjonalizacji praktyk i rutyn 98 2.9. Współtworzenie wartości w perspektywie procesualnej 101 2.10. Prymat praktyki i rutyn w orientacji procesualnej nauk o zarządzaniu – podsumowanie 105 Rozdział 3 – Metodologia i organizacja badań 109 3.1. Założenia badawcze 109 3.2. Metodyka ilościowych badań empirycznych 113 3.3. Metodyka jakościowych badań empirycznych 129 Rozdział 4 – Instytucjonalizacja działań spontanicznych – aspekty zmienności praktyki. Rezultaty badań 135 4.1. Zagadnienia wprowadzające do badań własnych 135 4.2. Czynniki dynamizujące i inhibitujące zmienność praktyki przedsiębiorstw 136 4.3. Wnioski z badań ilościowych. Kierunki pogłębionej analizy jakościowej 148 4.4. Instytucjonalizacja działań spontanicznych i deinstytucjonalizacja praktyki 151 4.5. Współtworzenie wartości w odtwarzaniu praktyki organizacyjnej 164 4.6. Działania refleksyjne i rutynowe w procesie instytucjonalizacji nowej praktyki 171 4.7. Podsumowanie 178 Rozdział 5 – Rola codziennych działań w zarządzaniu przedsiębiorstwem 183 5.1. Kilka uwag z perspektywy procesualnej w zarządzaniu 183 5.2. Implikacje teoretyczne 185 5.3. Implikacje empiryczne i praktyczne 190 Aneks – Dyspozycje do wywiadów 203 Bibliografia 207 Spis tabel i rysunków 225