Rysunek techniczny w mechanice i budowie maszyn

Rysunek techniczny to konwencja graficznego zobrazowania maszyn, mechanizmów, konstrukcji, urządzeń, układów, systemów itp., dostarczająca pełnej informacji o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu określonego obiektu. Dawniej rysunek techniczny wykonywany był ręcznie na papierze lub kalce technicznej ołówkiem lub tuszem. Od lat 70-tych zaczęto tworzyć systemy komputerowego wspomagania projektowania (CAD). Niniejsza publikacja przedstawia Czytelnikowi praktyczne, aktualne i pogłębione informacje, zobrazowane oczywiście odpowiednimi szkicami, dotyczące przykładowo: • rzutowania prostokątnego i aksonometrycznego, • reguł wymiarowania, • sporządzania rysunków technicznych maszynowych wykonawczych i złożeniowych, • odwzorowywania elementów maszyn i urządzeń, • zasad sporządzania rysunków technicznych przy użyciu AutoCAD-a. Książkę kierujemy zarówno do praktyków, wykonujących rysunki techniczne – np. personelu inżynieryjno-technicznego zakładów przemysłowych, jak i studentów studiów inżynierskich, na których wykładane są przykładowo: Grafika inżynierska, Rysunek techniczny, Podstawy konstrukcji maszyn itp.

Spis treści

Przedmowa 9 1. Podstawy rysunku technicznego 11 1.1. Rysunek jako język grafi czny 11 1.2. Rys historyczny 12 1.3. Rodzaje rysunków 15 1.4. Formaty arkuszy rysunkowych 16 1.5. Formatowanie arkuszy rysunkowych 17 1.6. Tabliczki rysunkowe 19 1.7. Linie rysunkowe 20 1.7.1. Rodzaje i grubości linii rysunkowych 20 1.7.2. Zastosowanie linii rysunkowych 21 1.7.3. Zasady grupowania linii i rysowania linii nieciągłych 25 1.7.4. Zasady rysowania linii wskazujących i linii odniesienia 26 1.8. Pismo techniczne 26 1.9. Podziałki rysunkowe 29 2. Rzutowanie 31 2.1. Wstęp 31 2.2. Rzutowanie prostokątne 32 2.2.1. Normalny układ rzutów prostokątnych według metody pierwszego kąta (europejskiej) 33 2.2.2. Układ rzutów prostokątnych według metody trzeciego kąta (amerykańskiej) 35 2.2.3. Symbole grafi czne identyfi kujące metodę rzutowania 35 2.2.4. Rzutowanie prostokątne brył 36 2.3. Rzutowanie aksonometryczne 38 2.4. Szczególne przypadki rzutowania 39 2.4.1. Rzutowanie identyfi kowane strzałkami 39 2.4.2. Rzutowanie prostokątne z lustrzanym odbiciem 0 3. Zasady rysowania rzutów prostokątnych na rysunkach technicznych 41 3.1. Wstęp 41 3.2. Widoki 43 3.3. Przekroje i kłady 46 3.3.1. Zasady tworzenia przekrojów i kładów 46 3.3.2. Kreskowanie przekrojów 48 3.3.3. Oznaczanie przekrojów 53 3.3.4. Rodzaje przekrojów 54 3.3.5. Przedstawianie brył symetrycznych 59 3.3.6. Przekroje na rysunkach złożeniowych 62 3.3.7. Kłady 62 3.4. Przenikanie brył 64 3.5. Oznaczanie wzoru powierzchni 65 4. Wymiarowanie 66 4.1. Wstęp 66 4.2. Linie i liczby wymiarowe 67 4.3. Zasady wymiarowania 72 4.4. Rozmieszczanie elementów wymiarowych 75 4.5. Sposoby wymiarowania 76 4.6. Zasady wymiarowania wybranych charakterystycznych elementów maszyn i urządzeń 79 4.6.1. Wymiarowanie średnic 79 4.6.2. Wymiarowanie promieni i zarysów krzywoliniowych 81 4.6.3. Wymiarowanie kątów 84 4.6.4. Wymiarowanie powtarzających się szczegółów 85 4.6.5. Wymiarowanie ścięć krawędzi 86 4.6.6. Uproszczone wymiarowanie otworów 88 4.6.7. Wymiarowanie graniastosłupów 89 4.6.8. Wymiarowanie zbieżności i pochylenia 91 4.7 Wymiarowanie kratownic 93 4.8 Wymiarowanie powłok i obróbki cieplnej 95 5. Podstawowe rodzaje rysunków technicznych maszynowych 98 5.1. Szkic techniczny 98 5.2. Rysunek techniczny wykonawczy 98 5.3. Rysunek złożeniowy 99 6. Tolerancje i pasowania 102 6.1. Tolerancje wymiarów 102 6.2. Pasowania 107 6.3. Tolerancje geometryczne 110 7. Oznaczanie stanu powierzchni przedmiotów 121 7.1. Parametry struktury geometrycznej powierzchni 121 7.2. Zasady umieszczania parametrów SGP na rysunkach 126 8. Zasady wykonywania rysunków części maszyn i połączeń 129 8.1. Połączenia nierozłączne 129 8.1.1. Połączenia nitowe 129 8.1.2. Połączenia spawane i zgrzewane 130 8.1.3. Połączenia lutowane i klejone 138 8.2. Połączenia gwintowe 139 8.3. Zasady przedstawiania wybranych elementów maszyn i urządzeń 151 8.3.1. Wały i osie 151 8.3.2. Nakiełki 154 8.3.3. Połączenia wpustowe 155 8.3.4. Połączenia wielowypustowe 158 8.3.5. Koła zębate 161 8.3.6. Łożyska toczne 164 8.3.7. Uszczelnienia 168 8.3.8. Sprężyny 169 9. Zastosowanie CAD w tworzeniu dokumentacji technicznej maszyn i urządzeń 173 9.1. Wprowadzenie 173 9.2. Podstawy wykonywania rysunków przy użyciu oprogramowania z serii AutoCAD 174 9.2.1. Układy współrzędnych globalnych i lokalnych 176 9.2.2. Obiekty rysunkowe w programie AutoCAD 177 9.2.3. Punkty charakterystyczne 178 9.2.4. Narzędzia do modyfi kacji obiektów 179 9.2.5. Warstwy rysunkowe 180 9.2.6. Napisy i kreskowanie 181 9.2.7. Wymiarowanie 182 9.2.8. Proces tworzenia rysunku w programie AutoCAD 184 9.3. Przykłady rysunków elementów maszyn wykonanych za pomocą programów CAD 186 9.3.1. Uproszczony rysunek zbiornika ciśnieniowego spawanego 186 9.3.2. Modelowanie śruby z łbem sześciokątnym w programie Autodesk Inventor Professional 191 Literatura 197 Załącznik A – Przykłady wyznaczania linii przenikania 205 Załącznik B – Wybrane konstrukcje geometryczne 209 Załącznik C – Szeregi liczb i wymiarów normalnych 213 Załącznik D – Wprowadzanie zmian na rysunkach technicznych 215