Telematyka w zarządzaniu transportem wodnym

Niniejsza monografia stanowi przyczynek do pełnej identyfikacji oraz usystematyzowania istniejących rozwiązań telematyki w transporcie morskim i wodnym śródlądowym. Po raz pierwszy w literaturze przedmiotu opisano szczegółowo większość systemów telematyki stosowanych w wodnych gałęziach transportu wykazując ich przydatność w optymalizacji procesów transportowych i logistycznych, podnoszeniu ich bezpieczeństwa oraz skuteczności zarządzania operacyjnego. Na uwagę zasługuje skala i rozpiętość zastosowań systemów telematyki, szczególnie w transporcie morskim, rozciągająca się od prostych systemów monitoringu żeglugi i operacji portowych a sięgająca autonomicznej nawigacji i bezobsługowych systemów napędu skutkujących pojawieniem się pierwszych prób z całkowicie autonomicznymi jednostkami. Aktualnym wyzwaniem staje się integracja systemów transportu morskiego i wodnego śródlądowego w ramach transportu multimodalnego oraz znaczne obniżenie ich antropopresyjności. Tak ujęta problematyka wskazuje, iż niniejsza monografia adresowana jest do szerokiego kręgu czytelników zainteresowanych genezą, stanem obecnym i kierunkami rozwoju systemów telematyki w transporcie morskim i żegludze śródlądowej. Rozważania Autora na temat telematyki w transporcie będą kontynuowane w postaci kolejnych monografii w ramach serii Telematyka Transportu dedykowanych transportowi lądowemu (samochodowy i kolejowy) oraz powietrznemu (lotniczy z elementami transportu? kosmicznego), które ukażą się w kolejnych latach.

Spis treści

Wstęp 11 Introduction 19 Rozdział 1. Transport morski i wodny śródlądowy 25 1.1. Pojęcie transportu morskiego i wodnego śródlądowego 25 1.1.1. Morska domena transportowa 25 1.1.2. Wodna śródlądowa (rzeczna) domena transportowa 31 1.2. Elementy taksonomiczno-morfologiczne transportu morskiego i wodnego śródlądowego 37 1.2.1. Taksonomia i morfologia transportu morskiego 37 1.2.2. Taksonomia i morfologia transportu wodnego śródlądowego (z uwzględnieniem technologii LASH Lighter aboard ships) 46 1.3. Znaczenie transportu wodnego (morskiego i rzecznego) dla gospodarki globalnej 56 1.3.1. Potencjał i kierunki rozwoju transportu morskiego 56 1.3.2. Potencjał i kierunki rozwoju transportu wodnego śródlądowego z uwzględnieniem regionu UE 68 1.4. Konteneryzacja w transporcie morskim i wodnym śródlądowym 76 1.4.1. Kontener jako jednostka ładunkowa w transporcie morskim i wodnym śródlądowym 76 1.4.2. Typy i rodzaje kontenerów w operacjach transportu morskiego i wodnego śródlądowego 79 Rozdział 2. Bezpieczeństwo i zarządzanie jako główne przesłanki implementacji systemów telematyki w transporcie wodnym 85 2.1. Pojęcie bezpieczeństwa transportu morskiego i wodnego śródlądowego 85 2.1.1. Istota bezpieczeństwa transportu 85 2.1.2. Determinanty bezpieczeństwa/czynniki ryzyka transportu morskiego i wodnego śródlądowego 90 2.2. Idea bezpieczeństwa w transporcie morskim i wodnym śródlądowym 94 2.2.1. Obszar safety w transporcie morskim i wodnym śródlądowym (incydenty i ich skutki) 94 2.2.2. Obszar security w transporcie morskim i wodnym śródlądowym (incydenty i ich skutki) 112 2.3. Zarządzanie bezpieczeństwem i ryzykiem w transporcie morskim i wodnym śródlądowym (z uwzględnieniem kontroli emisji) 123 2.3.1. Struktura systemu bezpieczeństwa w transporcie morskim i wodnym śródlądowym 123 2.3.2. Narzędzia systemu zarządzania bezpieczeństwem i analizą ryzyka w transporcie morskim i wodnym śródlądowym 130 2.4. Geneza i znaczenie systemów telematyki w zarządzaniu transportem morskim i wodnym śródlądowym 144 2.4.1. Systemowe ujęcie procesu transportu morskiego i wodnego śródlądowego 144 2.4.2. Pojęcie systemu telematyki w zarządzaniu transportem morskim i wodnym śródlądowym 157 Rozdział 3. Systemy telematyki w zarządzaniu transportem morskim 163 3.1. Klasyfikacja systemów telematyki i monitoringu bezpieczeństwa transportu morskiego 163 3.1.1. Zadania systemów telematyki i monitoringu bezpieczeństwa transportu morskiego oraz ich elementy morfologiczne 163 3.1.2. Podział taksonomiczny systemów telematyki i monitoringu bezpieczeństwa transportu morskiego 171 3.2. Systemy monitoringu żeglugi jako element systemu zarządzania bezpieczeństwem transportu morskiego 175 3.2.1. Systemy klasy VTMIS (Vessel Traffic Monitoring and Information System) 175 3.2.2. Systemy semizintegrowane, komplementarne i komercyjne w monitoringu bezpieczeństwa transportu morskiego 186 3.3. Systemy monitoringu głównych procesów transportu morskiego 214 3.3.1. Systemy terminalowe i armatorskie transportu morskiego 214 3.3.2. Systemy monitoringu kontenerowych jednostek ładunkowych w transporcie morskim 222 3.4. Integracja systemów telematyki transportu morskiego 229 3.4.1. Koncepcja CISE (Common Information Sharing Environment) 229 3.4.2. Narzędzie IMDatE (Integrated Maritime Data Environment) 232 Rozdział 4. Systemy telematyki w zarządzaniu transportem wodnym śródlądowym 243 4.1. Klasyfikacja systemów telematyki i monitoringu bezpieczeństwa transportu wodnego śródlądowego 243 4.1.1. Geneza, zadania systemów telematyki i monitoringu bezpieczeństwa transportu wodnego śródlądowego oraz ich elementy morfologiczne z uwzględnieniem IPSI (Improved Port Ship Interface) 243 4.1.2. Podział taksonomiczny systemów telematyki i monitoringu bezpieczeństwa transportu wodnego śródlądowego 253 4.2. RIS (River Information Service) jako telematyczny system zarządzania transportem wodnym śródlądowym na terenie UE 260 4.2.1. Założenia i zadania systemu RIS 260 4.2.2. Struktura organizacyjna i operacyjna RIS 268 4.3. Identyfikacja głównych funkcjonalności systemu RIS w transporcie wodnym śródlądowym 276 4.3.1. Wykorzystanie systemu Inland ECDIS (Electronic Chart Display and Information System for Inland Navigation) 276 4.3.2. Egzemplifikacja korzyści wynikających z użycia RIS w zarządzaniu transportem wodnym śródlądowym 280 4.4. Integracja systemów telematyki transportu wodnego śródlądowego 283 4.4.1. Koncepcja Navigation and Inland Waterway Action and Development in Europe (NAIADES II) oraz platforma wsparcia PLATINA 2 283 4.4.2. Współpraca systemowa VTMIS i RIS w ramach koncepcji DINA (Digital Inland Waterway Area) 290 Zakończenie 303 Wykaz skrótów i glosariusz terminów 305 Załączniki 315 Bibliografia 323 Spis rysunków 335 Spis tabel 341