Wirusologia roślinna

Książka o wirusach i wiroidach roślin – ich naturze, chorobotwórczości i sposobach zwalczania.

Autor omówił:

• budowę wirusów i ich składniki (kwasy nukleinowe i białka kapsydu),
• namnażanie wirusów o różnych genomach będące przyczyną zaburzeń metabolizmu komórek roślinnych,
• proces opanowywania całej rośliny przez wirusy,
• objawy wirusowych chorób roślin,
• sposoby rozprzestrzeniania wirusów roślinnych w środowisku oraz warunki powstawania epidemii wirusowych chorób roślin,
• różne możliwości ochrony roślin przed wirusami oraz metody wykrywania obecności wirusów w roślinach,
• wiroidy – najnowszą grupę patogenów roślinnych.

Książka opisuje rodziny i rodzaje wszystkich zidentyfikowanych gatunków wirusów roślin i grzybów. Zawiera także wykaz ważniejszych podręczników i czasopism fachowych poświęconych tej problematyce.

Podręcznik jest przeznaczony dla studentów: biologii, ochrony środowiska, biotechnologii, rolnictwa i ogrodnictwa. Może być doskonałym uzupełnieniem wiedzy dla pracowników naukowych, szczególnie fitopatologów, słuchaczy studiów podyplomowych, pracowników ochrony roślin, zwłaszcza zajmujących się obiektami kwarantannowymi.

Spis treści

1. Wprowadzenie 1 1.1. Informacje wstępne 1 1.2. Trochę historii 3 1.3. Czym są wirusy? 9 2. Budowa cząstek wirusów 12 2.1. Izolowanie i oczyszczanie wirusów 12 2.2. Typy cząstek wirusów 15 2.3. Składniki cząstek wirusów, ich właściwości i funkcje 19 2.3.1. Kwasy nukleinowe wirusów roślin 20 2.3.2. Białka wirusów roślin 27 3. Namnażanie i zmienność wirusów oraz patogeneza wirusowych chorób roślin na poziomie komórki 36 3.1. Wprowadzenie. Schemat namnażania wirusa o genomie ssRNA 36 3.2. Genomy wirusów i strategie ich ekspresji 38 3.3. Montaż pełnych cząstek wirusa 42 3.4. Zmienność wirusów roślin 44 3.5. Patogeneza wirusowych chorób roślin na poziomie komórki roślinnej 48 3.5.1. Wirusy jako patogeny systemu translacyjnego 48 3.5.2. Zmiany cytopatologiczne wywołane przez wirusy 50 3.5.3. Molekularne i genetyczne podstawy patogenezy wiroz oraz odporności roślin na wirusy 55 4. Transport i rozmieszczenie wirusów w obrębie chorych roślin 61 4.1. Informacje wprowadzające 61 4.2. Krótkodystansowy transport wirusów z komórki do komórki 64 4.3. Długodystansowy transport wirusów w roślinach 70 4.4. Rozmieszczenie wirusów w roślinach 74 5. Objawy wirusowych chorób roślin i ich podłoże fizjologiczne 77 5.1. Zmiany fizjologiczne wywoływane w roślinach przez wirusy 78 5.2. Objawy wirusowych chorób roślin 80 6. Przenoszenie wirusów na nowe rośliny i szerzenie się chorób wirusowych w uprawach roślin 84 6.1. Wstępne informacje o przenoszeniu wirusów i epidemiologii wiroz 84 6.2. Przenoszenie wirusów w organach używanych do wegetatywnego rozmnażania roślin 85 6.3. Przenoszenie wirusów z nasionami i z pyłkiem roślin 88 6.4. Mechaniczne przenoszenie wirusów roślin 91 6.5. Przenoszenie wirusów w wodzie i w powietrzu 96 6.6. Przenoszenie wirusów przez wektory 97 6.6.1. Przenoszenie wirusów w glebie przez pierwotniaki, grzyby i nicienie 101 6.6.2. Przenoszenie wirusów przez owady i roztocze 109 7. Epidemiologia wirusowych chorób roślin i ekologia wirusów roślin 122 7.1. Ogólne informacje o epidemiach wirusowych chorób roślin 122 7.2. Źródła pierwotnej infekcji i ich znaczenie dla rozwoju epidemii 129 7.3. Rozmieszczenie chorych roślin w przestrzeni i powiększanie zasięgu choroby 130 7.4. Przyrosty epidemii wirusowych chorób roślin w czasie 133 7.5. Modelowanie epidemii chorób wirusowych 136 8. Ochrona roślin przed chorobami wirusowymi 138 8.1. Straty powodowane przez wirusowe choroby roślin 138 8.2. Ogólne zasady ochrony roślin przed chorobami wirusowymi 140 8.3. Ochrona produkcyjnych upraw roślin przed chorobami wirusowymi 141 8.4. Ochrona plantacji nasiennych i upraw matecznych przed wirozami 152 8.4.1. Organizacja i prowadzenie upraw matecznych wolnych od wirusów 153 8.4.2. Metody wykrywania wirusów w roślinach 157 8.5. Szczególne zabiegi ochrony roślin przed wirusami 169 8.6. Uwalnianie roślin od wirusów 171 9. Wiroidy jako patogeny roślin 174 10. Nazewnictwo i taksonomia wirusów roślin 200 10.1. Zasady nazewnictwa i taksonomii wirusów 200 10.2. Ogólne informacje o przyjętym systemie klasyfikacji wirusów 206 10.3. Przegląd wybranych taksonów wirusów 211 10.4. Pochodzenie i ewolucja wirusów i wiroidów 292 11. Aneksy 299 12. Literatura 303 Indeks nazw wirusów i wiroidów 340 Skorowidz rzeczowy 356