Aktywność estetyczna dziecka w zintegrowanym systemie nauczania

Celem rozważań teoretycznych Autorki oraz badań eksperymentalnych jest próba określenia wpływu aktywności estetycznej wprowadzonej do nauczania zintegrowanego, na rozwój dzieci w młodszym wieku szkolnym, a przede wszystkim na ich rozwój twórczy (wyobraźni i myślenia twórczego, aktywności twórczej), estetyczny (wrażliwości estetycznej i zasobu pojęć z dyscyplin artystycznych), społeczny (w zakresie funkcjonowania w zespole).

Podstawy do określenia wartości proponowanej i zastosowanej przez Autorkę formy pracy z dziećmi, stał się trzyletni eksperyment pedagogiczny (zatwierdzony przez MEN), którego efekty zostały zaprezentowane w prezentowanej publikacji. Książka powinna znaleźć adresatów wśród nauczycieli klas I-III, nauczycieli studiujących i zajmujących się innowacjami i eksperymentami oraz studentów kierunków pedagogicznych.

Spis treści

Podziękowania 9 Wprowadzenie 11 1. Wybrane aspekty rozwoju psychicznego dziecka w młodszym wieku szkolnym 15 1.1. Pojęcie rozwoju psychicznego 15 1.1.1. Podstawowe czynniki rozwoju 16 1.1.2. Aktywność jako główny wyznacznik rozwoju 18 1.2. Rozwój twórczy 20 1.2.1. Znaczenie pojęcia twórczość 22 1.2.2. Cechy myślenia twórczego 23 1.2.3. Czynniki i metody rozwijania wyobraźni 27 1.2.4. Istota twórczości dziecięcej 30 1.2.5. Aktywność twórcza dziecka 31 1.2.5.1. Ekspresja jako przejaw aktywności twórczej 32 1.2.5.2. Warunki sprzyjające rozwijaniu aktywności twórczej 33 1.3. Rozwój estetyczny 34 1.3.1. Rozwijanie wrażliwości estetycznej 35 1.3.2. Wzbogacanie zasobu pojęć estetycznych 37 1.4. Rozwój społeczny w zakresie funkcjonowania w zespole 39 2. Stymulowanie rozwoju dziecka 43 2.1. Oddziaływania wychowawcze sprzyjające podejmowaniu różnorodnych form aktywności 43 2.2. Pedagogiczne koncepcje wychowania estetycznego jako wychowania przez sztukę i do sztuki 45 2.3. Istota zintegrowanego nauczania i wychowania 49 2.4. Estetyczna aktywność dziecka w systemie nauczania zintegrowanego 52 2.5. Wpływ estetycznej aktywności dziecka na jego rozwój twórczy, estetyczny i społeczny 54 3. Metodologia badań własnych 57 3.1. Założenia badawcze 57 3.1.1. Cel badań 57 3.1.2. Problemy badawcze 57 3.1.3. Hipotezy robocze 58 3.1.4. Zmienne 59 3.2. Metody badań i narzędzia badawcze 64 3.2.1. Eksperyment pedagogiczny 64 3.2.2. Opis wskaźników i narzędzi badawczych 68 3.3. Organizacja i przebieg badań 77 3.3.1. Próba badawcza 77 3.3.2. Poszczególne fazy eksperymentu 80 3.3.2.1. Faza diagnostyczna 81 3.3.2.2. Faza właściwa 82 3.3.2.3. Faza końcowa 82 3.4. Kierunek analizy wyników – badania ilościowe i jakościowe 83 4. Charakterystyka działań pedagogicznych w grupie eksperymentalnej 87 4.1. Organizacja i przebieg pracy uczniów w klasie eksperymentalnej 87 4.2. Scenariusze zajęć w klasie eksperymentalnej 89 4.3. Wybrane przykłady ćwiczeń stosowanych w klasie eksperymentalnej 98 5. Przedstawienie wyników eksperymentu 103 5.1. Wyniki badań rozwoju twórczego 103 5.1.1. Poziom wyobraźni i zdolności do twórczego myślenia 103 5.1.1.1. Płynność myślenia 107 5.1.1.2. Giętkość myślenia 111 5.1.1.3. Wyobraźnia i oryginalność myślenia 127 5.1.2. Wyniki badań w zakresie aktywności twórczej 136 5.1.2.1. Ekspresja ruchowo-mimiczna (dramatyczna) 137 5.1.2.2. Ekspresja plastyczna 138 5.1.2.3. Ekspresja słowna 140 5.2. Wyniki badań rozwoju estetycznego 143 5.2.1. Poziom wiedzy pojęciowej z zakresu plastyki i muzyki 143 5.2.2. Wyniki badań wrażliwości estetycznej 147 5.3. Wyniki badań rozwoju społecznego w zakresie funkcjonowania w zespole klasowym 159 5.4. Podsumowanie 163 Zakończenie 169 Bibliografia 173 Aneksy 185 Indeks nazwisk 219 Indeks rzeczowy 223