Należyta staranność zawodowa członka zarządu spółki kapitałowej

Książka wyróżniona w XIII edycji >>> Konkursu<<< >>> Przeglądu Sądowego <<< na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2020 roku. Obowiązek profesjonalnego i lojalnego wobec korporacji zarządzania stanowi ustawowy komponent stosunku organizacyjnego łączącego powiernika z powierzającym, i wyraża istotę tych relacji. Monografia szczegółowo omawia standardy zawodowej staranności członków zarządu spółki kapitałowej jako kluczowe instrumenty ładu korporacyjnego. W publikacji autor przyjmuje za wystarczającą podstawę cywilnoprawnej odpowiedzialności niedochowanie przez członka zarządu zawodowej staranności, jeżeli powoduje ono szkodę spółce. Podkreśla, że konsekwencją należytego sprawowania mandatu powinno być w praktyce pozostawienie go w tzw. bezpiecznej przystani. Książka zawiera analizę m.in. następujących zagadnień: odpowiedzialności za wyrządzoną spółce szkodę, wymogów lojalności członków zarządu wobec spółki kapitałowej, rękojmi należytego zarządzania w instytucjach finansowych, zabezpieczenia przed wystąpieniem niezgodności z prawem (compliance), zatrudnienia członka zarządu spółki kapitałowej na podstawie umowy o pracę, ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej członków zarządu spółki kapitałowej. Adresaci:Publikacja przeznaczona jest zarówno dla praktyków – sędziów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, jak i pracowników naukowych, doktorantów oraz studentów.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 15 Wprowadzenie | str. 19 Rozdział I Interes spółki. Poszukiwanie aksjologicznego i prakseologicznego uzasadnienia jego ochrony | str. 23 1. Względy celowościowe ochrony interesu spółki | str. 23 2. Interes autonomiczny czy wpisany w naturę spółki | str. 25 3. Jurydyczna definicja interesu spółki | str. 31 4. Spór wokół włączenia do przedmiotowej definicji interesariuszy | str. 37 5. Problem konkretyzacji wyznaczników interesu spółki | str. 44 6. Godzenie w interes spółki | str. 53 7. Funkcje actio pro socio | str. 64 8. Kwestie związane z ustaleniem interesu grupy spółek | str. 70 9. Zabezpieczenie interesu spółki przez prawidłowe funkcjonowanie jej organów | str. 75 Rozdział II Wymogi lojalności członków zarządu wobec spółki | str. 81 1. Podmiotowy zakres obowiązku lojalności wobec spółki | str. 81 2. Lojalność członków zarządu | str. 88 3. Wiązanie lojalności członków zarządu z wymogami profesjonalizmu i doświadczenia | str. 92 4. Motywy przemawiające za kodyfikacją klauzuli lojalności | str. 100 5. Środki obronne przeciw tzw. ofercie wrogiego przejęcia a dyrektywy lojalności | str. 104 6. Zakaz zajmowania się przez członka zarządu interesami konkurencyjnymi | str. 108 7. Wykorzystanie przez zarządców szans biznesowych przynależnych spółce jako przykład niedochowania wymogu lojalności | str. 112 Rozdział III Odpowiedzialność za wyrządzoną spółce szkodę – funkcje zawodowej staranności | str. 115 1. Przesłanki cywilnoprawnej odpowiedzialności | str. 115 2. Spór o funkcje klauzuli zawodowej staranności członka zarządu (art. 293 i 483 k.s.h.) | str. 119 3. Kreowanie samodzielnej podstawy odpowiedzialności zarządcy za niedochowanie wymogów staranności | str. 128 4. Argumenty przeciw wąskiemu definiowaniu bezprawności | str. 139 5. Propozycje de lege ferenda | str. 142 6. Ustawowe ograniczenia samodzielnego decydowania przez członków zarządu o skuteczności podejmowanych przez nich czynności | str. 148 7. Odpowiedzialność karna instrumentem subsydiarnym wobec mechanizmów cywilnoprawnej odpowiedzialności | str. 155 8. Indywidualna i kolegialna odpowiedzialność członków zarządu | str. 157 9. Dochowanie wymogów staranności przy wykonywaniu obowiązków ustawowych | str. 162 10. Wymogi zawodowej rzetelności przy podejmowaniu uchwał przez członków organu spółki | str. 165 Rozdział IV Obiektywny wzorzec staranności zawodowej zarządzającego spółką | str. 171 1. Waga dookreślenia mierników staranności | str. 171 2. Modelowanie wzorców staranności zawodowej członka zarządu na konkretną potrzebę | str. 173 3. Funkcje obiektywizacji paradygmatów modelowych zachowań | str. 177 4. W kwestii nieprzydatności definicji wzorcowych zachowań podmiotów wykonujących inne zawody dla kreowania staranności zawodowej członków zarządu | str. 185 5. Moderowanie pożądanej staranności członka zarządu do stosunków danego rodzaju | str. 187 6. Dynamiczne podejście do kształtowania modelowych postaci staranności powiernika spółki | str. 192 7. Korporacja i jej funkcjonowanie w obrocie a tytułowy kanon | str. 193 8. Zarządzanie spółką jako umowa starannego działania. Powinność należytego wykonywania obowiązku aktualizacji wpisów do KRS i skutki ich niedochowania | str. 204 9. Sprzężenie zawodowej staranności z lojalnością zarządzającego wobec spółki | str. 211 10. Nieprzejrzyste reguły odpowiedzialności członka zarządu na tle stosowania art. 299 k.s.h. Propozycje wprowadzenia tzw. odpowiedzialności przebijającej | str. 214 Rozdział V Desygnaty rękojmi należytego zarządzania w instytucjach finansowych | str. 231 1. Nadzór zewnętrzny a nadzór wewnętrzny spółki | str. 231 2. Ratio legis reglamentacji administracyjnej | str. 234 3. Współdziałanie rady nadzorczej spółki z Komisją Nadzoru Finansowego | str. 237 4. Postrzeganie kwalifikacji pozytywnej kandydata na zarządcę spółki jako prognoza przyszłych jego zachowań zawodowych | str. 243 5. Sprowadzenie do wspólnego mianownika desygnatów pojęć rękojmi i reputacji | str. 251 6. Łączenie profesjonalnego przygotowania do pełnienia funkcji zarządcy z wolą jego wykorzystywania w interesie spółki | str. 254 7. Praktyka stosowania procedur wyrażania zgody przez Komisję Nadzoru Finansowego na objęcie mandatu zarządcy spółki | str. 257 8. Interpretacja kryteriów oceny kandydata przez pryzmat celów administracyjnej weryfikacji | str. 264 9. Wymogi rękojmi określone w aktach szczególnych | str. 273 10. Problem skutecznej ochrony prawnej negatywnie zweryfikowanych kandydatów | str. 283 Rozdział VI Absolutorium instrumentem kontroli właścicielskiej sprawowania mandatu przez członka zarządu | str. 295 1. Absolutorium instrumentem ładu korporacyjnego | str. 295 2. Usytuowanie uchwały absolutoryjnej w strukturze przepisów kodeksu regulujących uprawnienia kontrolne organu właścicielskiego. Założenia ustawodawcze. Kontekst historyczny | str. 299 3. Zróżnicowanie stanowisk jurydycznych i doktryny w kwestii znaczenia prawnego absolutorium | str. 306 4. Unijny kontekst postrzegania funkcji absolutorium przez pryzmat rzetelnej kontroli gremium właścicielskiego spółki | str. 312 5. Ustawowe wyłączenia możliwości powoływania się na absolutorium | str. 315 6. Spory wokół pojęcia uchwały negatywnej w sprawie wykonywania obowiązków przez członka zarządu | str. 319 7. Zniekształcenie instytucji absolutorium w praktyce jej wdrażania. Spór o interpretacje zakresu uprawnionych do wytoczenia powództwa w świetle Kodeksu spółek handlowych | str. 329 8. Uchwała Sądu Najwyższego i rozstrzygnięcie skargi konstytucyjnej byłych członków zarządu przez Trybunał Konstytucyjny | str. 334 9. Bezpodstawny brak akceptacji zgromadzenia wspólników (akcjonariuszy) z wykonania obowiązków zarządczych jako przejaw nadużycia formy organizacyjnej spółki | str. 346 10. Ochrona byłych członków zarządu na podstawie przepisów o ochronie praw na dobrach osobistych. Czy mamy tutaj do czynienia z alternatywnym mechanizmem ochrony? | str. 352 11. Brak normatywnego rozwiązania problemu uzasadnień odmowy udzielenia absolutorium | str. 356 12. Aksjologiczne i prakseologiczne względy przemawiające za nadaniem realnego znaczenia instytucji absolutorium | str. 363 Rozdział VII Koncepcja biznesowej oceny sytuacji (business judgment rule – BJR) | str. 365 1. Staranność zawodowa członków zarządu jako kluczowy miernik oceny działań zarządcy | str. 365 2. Umiejscowienie koncepcji BJR w strategii nowoczesnego zarządzania wartością spółki | str. 366 3. Domniemanie uczciwości przedsiębiorcy | str. 368 4. Przesłanki zastosowania biznesowej koncepcji | str. 372 5. Działanie w interesie spółki jako przewodnia dyrektywa BJR | str. 378 6. Ochrona zarządzającego na wypadek niepowodzenia biznesowej oceny sytuacji lub podjętej decyzji | str. 382 7. Możliwość skutecznego powoływania się przez członka zarządu na BJR de lege lata czy de lege ferenda | str. 384 8. Propozycje wprowadzenia do Kodeksu spółek handlowych zasady BJR | str. 388 9. Wspieranie kreatywności zarządców i ich ochrona jako warunek nadążania za współczesnymi wyzwaniami obrotu | str. 392 Rozdział VIII Zabezpieczenie przed wystąpieniem niezgodności z prawem (compliance) | str. 395 1. Funkcje compliance | str. 395 2. Dobrowolny lub obligatoryjny charakter zabezpieczenia funkcji zgodności | str. 399 3. Wizerunkowe atuty wdrożenia compliance | str. 403 4. Wymóg implementacji funkcji zgodności w instytucjach finansowych | str. 405 5. Warunki relewantnego charakteru zbioru dobrych praktyk rynkowych | str. 407 6. Różne sposoby wykorzystywania compliance w praktyce korporacyjnej | str. 418 7. Funkcja zgodności jako element jakości zarządzania spółką | str. 421 Rozdział IX Zatrudnienie członka zarządu spółki kapitałowej na podstawie umowy o pracę | str. 425 1. Stosunek organizacyjny zarządzającego ze spółką a umowa o pracę | str. 425 2. Podporządkowanie pracownicze a szerokie kompetencje do autonomicznego zarządzania spółką | str. 427 3. Korzyści łączone ze statusem pracowniczym | str. 429 4. Problem współgrania ze sobą przepisów Kodeksu spółek handlowych oraz prawa pracy | str. 431 5. Kontekst prawa unijnego | str. 433 6. Interpretacja podporządkowania pracowniczego niesprzeczna z istotą relacji wewnątrzkorporacyjnych | str. 436 7. Niestypizowane umowy o zarządzanie | str. 438 8. Objęcie całości udziałów w spółce przez zarządcę a status pracowniczy | str. 442 9. Możliwość zawierania przez spółkę umów pracowniczych z zarządem a zagrożenie ich fikcyjnym charakterem | str. 444 10. Nawiązanie przez zarządcę więzi pracowniczej a wymogi dochowania przez niego staranności zawodowej | str. 446 Rozdział X Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej członków zarządu spółki kapitałowej | str. 449 1. Funkcje odpowiedzialności cywilnej | str. 449 2. Przeniesienie obowiązku naprawienia szkody na ubezpieczyciela | str. 451 3. Rola ubezpieczeń D&O | str. 453 4. Osłabienie prewencyjnej funkcji odpowiedzialności członka zarządu za powstałą szkodę w związku z objęciem ochroną ubezpieczeniową ryzyk jej wystąpienia | str. 455 5. Poziom awersji zarządzających do podejmowania ryzyka gospodarczego w kontekście zawierania umów ubezpieczenia | str. 457 6. Potrzeby rynku wyznacznikiem treści zawieranych umów | str. 458 7. Koluzja i inne pejoratywne praktyki | str. 461 8. Wielostronne funkcje wprowadzania do umów ubezpieczenia udziału własnego ubezpieczonego | str. 466 9. Źródła regulacji normatywnej | str. 468 10. Obowiązki informacyjne spoczywające na ubezpieczającym (ubezpieczonym) | str. 470 Zakończenie | str. 475 Orzecznictwo polskie i unijne | str. 479 Bibliografia | str. 489