Niezbędnik lekarza dyżurnego SOR

„Niezbędnik lekarza dyżurnego SOR” powstał na prośbę członków i sympatyków Sekcji Młodych Lekarzy przy Polskim Towarzystwie Medycyny Ratunkowej. Mimo wielu dostępnych źródeł internetowych i opracowań papierowych na polskim rynku brakowało przewodnika, który odpowiadałby prosto i rzeczowo na pytanie „Jak badać i leczyć pacjenta w stanach nagłych?”. Autorzy podjęli się trudnego zadania, które wymagało od nich przełożenia teorii na praktykę oraz znalezienia sposobu na opis wybranych zagadnień. Tak powstał zbiór wytycznych, objawów, odchyleń w badaniach pomagający lekarzowi w podjęciu ważnych decyzji diagnostycznych i leczniczych. Według Redaktorów Naukowych najskuteczniejszym narzędziem przekazywania kluczowych informacji jest algorytm, postępowanie oparte na najnowszych wytycznych. Autorzy podkreślają jednak, że wielu sytuacji nie można ująć w schematach. Dlatego tak ważna jest znajomość standardów. To właśnie opanowanie zasad EBM pozwala na nietypowe działania w trudnych przypadkach. „Niezbędnik" powstawał na dyżurach i pomiędzy nimi; w SOR i ambulansie. Został napisany przez lekarzy dyżurnych SOR dla lekarzy dyżurnych SOR.

Spis treści

Przedmowa – Praefatio XVII Co pominęliśmy oraz co proponujemy – Praeterita propositaque XIX Lekarz SOR na dyżurze w czasie pandemii COVID-19 – Doctor OCEP agens tempore pandemiae COVID-19 XX 1. Adan R. ATRIHAM Podejście do dyżuru w SOR – Tractatio munium doctoris in OCEP – How to approach a shift in the Emergency Department 1 2. Jakub JAŻDŻEWSKI Co się dzieje poza algorytmami, czyli dyżur w SOR z szerszej perspektywy – Res ultra rationes agendi actae sive tempus munium in OCEP perspectione laxiore – What is happening outside the algorithms? Shift at an Emergency Department from a broader perspective 9 3. Michał KURDZIEL Współpraca z funkcjonariuszami Policji – Cooperatio doctoris OCEP cum custodibus publicis – Cooperation of Emergency Department doctor with Police o?cers 15 4. Irina MOGILNAYA-WENGLOWSKA Pacjent osadzony konwojowany przez funkcjonariuszy służby więziennej (SW) – Incarceratus patiens a carceriis custoditus – Incarcerated patient transported by Prison Service o?cers 32 5. Arkadiusz WEJNARSKI, Tomasz DERKOWSKI Współpraca z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym – Cooperatio doctoris OCEP cum Aeronauticis Servatoribus Medicinalibus – Cooperation of the ED doctor with the Polish Medical Air Rescue 35 6. Tomasz JUREK, Marta RORAT, Dominika KOCOWSKA-DZIK Informowanie pacjenta i jego zgoda na udzielanie świadczeń zdrowotnych – Patientem edocere et eius voluntatem therapiae accipere – Informing the patient and consent for healthcare services 43 7. Dominika KOCOWSKA-DZIK, Tomasz JUREK, Marta RORAT Tajemnica medyczna i prywatność w SOR – Con?dentia medicinalis et secretum in OCEP – Medical con?dentiality and privacy at the Emergency Department 56 8. Agnieszka WLAZŁO Komunikacja z pacjentem trudnym – Communicatio cum patiente di?cili – Communication with a di?cult patient 63 9. Daniel DUCHAŃ-OGRODNIK Przekazywanie„złych wieści” – Ars nuntiandi mala – Communicating unfavorable information 67 10. Jacek KLESZCZYŃSKI Promocja zdrowia w SOR i formułowanie zaleceń przy wypisie – Promotionem salutis in OCEP – Promoting health at the Emergency Departament 70 11. Agnieszka WLAZŁO Wypalenie zawodowe – Exustio profesionalis – Job burnout 76 12. Janusz SPRINGER Duszność – Dyspnoe – Dyspnea 81 13. Nicole TYCZYNSKA Wentylacja nieinwazyjna w SOR – Ventilatio noninvasiva in OCEP – Non-invasive ventilation in the Emergency Department 96 14. Reuben J. STRAYER Intubacja dotchawicza – Intubatio endotrachealis – Endotracheal intubation 103 15. Katarzyna STAROSTA, Karolina BURSKA Przezskórny dostęp ratunkowy do dróg oddechowych – Percutaneus salutem a?erens accessus ad vias aereas – Percutaneous emergency airway access 110 16. Małgorzata RAK, Tomasz ILCZAK Wstrząs – Commotus – Shock 121 17. Małgorzata RAK Ultrasonogra?a przyłóżkowa – Ultrasonographia adlectuaria – Point-of-care ultrasonography (POCUS) 129 18. Anthony RODIGIN Zaburzenia stanu świadomości – Perturbationes conscientiae – Altered mental status 137 19. Przemysław M. WASZAK Majaczenie – Delirium – Delirium 144 20. Janusz SPRINGER Ogólne zasady leczenia bólu w SOR – Regulae generales therapiae doloris in OCEP – General principles of analgesia at the ED 153 21. Reuben J. STRAYER Analgosedacja proceduralna w SOR – Analgosedatio rationalis in OCEP – Procedural sedation in the ED 161 22. Janusz SPRINGER Ból boku – Dolor lateris – Flank pain 169 23. Ewelina TRYBAŁA, Janusz SPRINGER Ból głowy – Cephalgia – Headache 171 24. Janusz SPRINGER Ból kończyny – Dolor membri – Limb pain 177 25. Ewelina TRYBAŁA, Janusz SPRINGER Ostry ból pleców – Dorsalgia acuta – Acute back pain 191 26. Ewa SOBCZAK Ból brzucha – Abdominalgia – Abdominal pain 195 27. Janusz SPRINGER, Grzegorz PISKULAK Ból brzucha oraz miednicy u kobiety – Abdominalgia/pelvialgia feminae – Abdominal and pelvic pain in women 206 28. Ewa SOBCZAK, Janusz SPRINGER Krwawienie z przewodu pokarmowego – Haemorrhagia gastrointestinalis – Gastrointestinal tract bleeding 208 29. Janusz SPRINGER, Grzegorz PISKULAK Krwawienie z pochwy – Hemorrhagia vaginalis – Vaginal bleeding 218 30. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Nieurazowy ból w klatce piersiowej – Thoracalgia – Non-traumatic chest pain 222 31. Jacek KLESZCZYŃSKI Ostry zespół wieńcowy – Syndroma coronaria acuta – Acute coronary syndrome 229 32. Janusz SPRINGER Troponina – Troponinum – Troponin 238 33. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Ostre rozwarstwienie aorty – Dissectio aortae – Aortic dissection 241 34. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Zatorowość płucna – Embolia pulmonalis – Pulmonary embolism (PE) 247 35. Janusz SPRINGER D-dimer – D-dimer – D-dimer 260 36. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Kołatanie serca – Palpitatio – Palpitations 262 37. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Omdlenia – Syncope – Syncope 270 38. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Niewydolność serca – Insu?cientia cordis – Heart failure 279 39. Janusz SPRINGER BNP – Natriuretici peptidi encephali – Brain Natriuretic Peptide (BNP) 286 40. Janusz SPRINGER Nadciśnienie tętnicze – Hypertensio arterialis – Arterial hypertension 288 41. Janusz SPRINGER, Monika LICA-GORZYNSKA Leczenie przeciwkrzepliwe a procedury inwazyjne w SOR – Therapia anticoagulans et ratio agendi in OCEP – Anticoagulant therapy and invasive procedures at the ED 293 42. Janusz SPRINGER Hipoglikemia – Hypoglycaemia – Hypoglycemia 299 43. Janusz SPRINGER Hiperglikemia – Hyperglycaemia – Hyperglycemia 302 44. Anna KORZON-BURAKOWSKA, Janusz SPRINGER Stopa cukrzycowa – Pes diabeticus – Diabetic foot 308 45. Janusz SPRINGER Hipokaliemia – Hypokaliaemia – Hypokalemia 312 46. Janusz SPRINGER Hiperkaliemia – Hiperkaliemia – Hyperkalemia 316 47. Janusz SPRINGER Hiponatremia – Hyponatraemia – Hyponatremia 320 48. Janusz SPRINGER Hipernatremia – Hypernatraemia – Hypernatremia 324 49. Janusz SPRINGER, Maciej WORONIECKI Ból przy oddawaniu moczu – Alginuresis – Dysuria 327 50. Janusz SPRINGER, Maciej WORONIECKI Kamica nerkowa i moczowodowa – Nephrolitihiasis et urethrolithiasis – Renal and urethral Stones 329 51. Janusz SPRINGER, Maciej WORONIECKI Krwiomocz – Haematuria – Hematuria 332 52. Janusz SPRINGER, Maciej WORONIECKI Obrzęk moszny – Oedema scroti – Scrotal edema 335 53. Janusz SPRINGER, Maciej WORONIECKI Zatrzymanie moczu – Iischuria – Urinary retention 337 54. Janusz SPRINGER, Grzegorz FARAN Ostre uszkodzenie nerek – Insu?cientia renum acuta – Acute kidney injury 339 55. Janusz SPRINGER, Grzegorz FARAN Kreatynina, eGFR i mocznik – Creatinine, indicatio liquo glomerulus et urea – Creatinine, estimated Glomerular Filtration Rate and urea 345 56. Janusz SPRINGER Sepsa – Sepsis – Sepsis 349 57. Janusz SPRINGER Prokalcytonina – Procalcitoninum – Procalcitonin 358 58. Janusz SPRINGER, Michał PATOCK Wstępne postępowanie z pacjentem zatrutym – Prima ratio agendi cum patiente intoxicato – Initial management of the poisoned patient 361 59. Jacek KLESZCZYŃSKI Zatrucie etanolem – Intoxicatio ethanolica – Alcohol intoxication 377 60. Janusz SPRINGER Zatrucie tlenkiem węgla (zaczadzenie) – Intoxicatio e?uvio carbonis monoxydati – Carbon monoxide poisoning 383 61. Janusz SPRINGER, Mariusz SIEMIŃSKI Napad drgawek – Colvulsiones – Convulsions 389 62. Ewelina TRYBAŁA, Janusz SPRINGER Opadnięty kącik ust – Anguli oris ptosis – Mouth droop 399 63. Janusz SPRINGER, Dariusz GĄSECKI Udar mózgu i przemijające niedokrwienie mózgu (TIA) – Apoplexia/paroxysmus ischaemiae transitorius – Stroke and transient ischemic attack (TIA) 402 64. Peter JOHNS, Janusz SPRINGER Zawroty głowy – Vertigo – Vertigo 419 65. Przemysław M. WASZAK, Marta SARBIEWSKA Badanie psychiatryczne w SOR – Examinatio psychiatrica in OCEP – Psychiatric examination at the ED 433 66. Przemysław M. WASZAK, Marta SARBIEWSKA Alkoholowy zespół odstawienny – Syndrome detractionis alcoholicae – Alcohol withdrawal syndrome 441 67. Przemysław M. WASZAK, Anna Sylwia KOWALSKA Zachowania samobójcze – Suicidomania et tentamen suicidii – Suicidal behaviors 450 68. Przemysław M. WASZAK, Jacek KLESZCZYŃSKI Stosowanie przymusu bezpośredniego w SOR – Coactio directa in OCEP – Use of restraint at the ED 459 69. Krzysztof KARWAN Wielonarządowe obrażenia ciała – Polytrauma – Polytrauma 474 70. Adan R. ATRIHAM Postępowanie z chorym dzieckiem w SOR – Ratio agendi cum puero aegro in OCEP – Approach to the sick child at the Emergency Department 487 71. Janusz SPRINGER Oparzenia – Combustiones – Burns 502 72. Janusz SPRINGER Ból i zaczerwienienie oka – Dolor et erythema oculi – Red and painful eye 513 73. Janusz SPRINGER Pro?laktyka zakrzepicy u pacjentów z tymczasowym unieruchomieniem kończyny – Thromboprophylaxis causa immobilisationis extremitatum temporariae – Thrombosis prophylaxis in patients with temporary limb immobilization 518 74. Janusz SPRINGER Pro?laktyka zakażeń pacjenta po urazie – Prophylaxis infectionis in patientem traumaticum – Post-trauma infection prevention 520 75. Janusz SPRINGER Leczenie składnikami krwi w SOR – Therapia haematogenica in OCEP – Blood component therapy at the ED 524 Wybrane skrótowce, oznaczenia i terminologia obcojęzyczna– Abbreviatio et terminologia lingua – Abbreviations and foreign languageterminology 535 Skorowidz 539