Pokój jako przedmiot międzykulturowej edukacji artystycznej

W niniejszej monografii ważne miejsce zajmują teksty autorów niemieckich. Podjęcie się przez nich niełatwych przecież w przypadku Niemiec tematów i ich bogate rozwinięcie uświadamia nam, jak wielką wagę kraj ten obecnie przywiązuje do zagadnień związanych z tragicznymi doświadczeniami wojny oraz wychowania w i dla pokoju. Pedagogika międzykulturowa w Niemczech (interkulturelle Pädagogik) jest subdyscypliną bardzo obszernie opisaną w literaturze. Funkcjonujące w niej orientacje-koncepcje: pedagogika pokoju, wychowanie antyrasistowskie, pedagogika Holocaustu silnie eksponują potrzebę dialogu z innymi narodami bądź mniejszościami, których jest w Niemczech bardzo wiele.

Spis treści

Wprowadzenie 5 I. Wychowanie dla pokoju a edukacja muzyczna – wprowadzenie do problematyki 11 GÜNTER KLEINEN – Die Entdeckung der Musik als Medium politischer Bildung – Musikalische Friedenserziehung 13 GÜNTER KLEINEN – Odkrywanie muzyki jako medium w edukacji politycznej – muzyczne wychowanie dla pokoju 24 II. Historyczne aspekty kultury muzycznej w kontekstach wojny i pokoju 35 SIEGMUND HELMS – Lieder für und gegen Gewalt – Kriegs- und Friedenslieder in der Erziehung von Kindern und Jugendlichen in Deutschland 37 SIEGMUND HELMS – Pieśni za i przeciw przemocy – pieśni wojenne i pieśni o pokoju w wychowaniu dzieci i młodzieży w Niemczech 46 JAROSŁAW CHACIŃSKI – Muzyka polska a kulturowy kontekst wojny i pokoju – konsekwencje pedagogiczne 53 JAROSŁAW CHACIŃSKI – Polnische Musik und der kulturelle Kontext von Krieg und Frieden mit pädagogischen Konsequenzen 64 ZENONA RONDOMAŃSKA – Aspekt wojny i pokoju w pieśniach ludowych na Warmii i Mazurach z XVIII i XIX wieku 76 III. Kultury mniejszości narodowych, pogranicze a problematyka wychowania dla pokoju 87 DARIUSZ KUBINOWSKI – Folklor taneczny pogranicza jako źródło inspiracji edukacji międzykulturowej 89 DARIUSZ KUBINOWSKI – Die Tanzvolkskunst des Grenzgebietes als eine Quelle der Inspiration in der interkulturellen Ausbildung 99 AARON ECKSTAEDT – Musikalische Ideen vom Frieden? Warum und wie chassidische Nigunim interkultureller Friedenserziehung sein können? 107 AARON ECKSTAEDT – Muzyczne idee o pokoju? Dlaczego i jak chasydzkie Nigunim może służyć wychowaniu międzykulturowemu dla pokoju? 114 WOLFGANG M. STROH – Der Beitrag der Musikpädagogik zur gegenwärtigen Situation der Holocaustpädagogik 121 WOLFGANG M. STROH – Wkład pedagogiki muzycznej w aktualną sytuację pedagogiki Holocaustu w Niemczech 131 DORIT KLEBE – Musikkultur von Migrantenjugendlichen türkischer Herkunft in Deutschland im Spannungsfeld zwischen Religion und Antirassismus – Konzeptionen für einen interkulturellen Musikunterricht 139 DORIT KLEBE – Kultura muzyczna młodzieży imigranckiej pochodzenia tureckiego w Niemczech w przestrzeni napięcia pomiędzy religią a antyrasizmem – koncepcje międzykulturowej edukacji muzycznej 152 BOGUMIŁA TARASIEWICZ-CIESIELSKA – Pieśń ludowa czynnikiem dialogu międzykulturowego na przykładzie kultury łemkowskiej 164 IV. Wojna i pokój jako źródło inspiracji kompozytorskiej w muzyce współczesnej i jej recepcja 171 ALICJA GRONAU-OSIŃSKA – Mariana Borkowskiego wołanie o pokój jako imperatyw kategoryczny. Analiza cyklu Pax in terra 173 ELŻBIETA FROŁOWICZ – Siedem bram Jerozolimy Krzysztofa Pendereckiego w kontekście edukacji ku wartościom 190 DOMINIKA PORĘBSKA-KWAŚNIK – Symbole i przekazy pokoju w polskiej muzyce dramatycznej w pierwszej połowie XX wieku (1901-1926) 196 UNSU KANG – Die Behandlung des Friedens durch den koreanischen Komponisten Sukhi Kang in der Kantate Friede auf grünen Erden, wo die Sonne strahlt 204 UNSU KANG – Pokój jako inspiracja kantaty Pokój na zielonej ziemi, gdzie świeci słońce koreańskiego kompozytora Sukhi Kanga 209 GRZEGORZ RUBIN – Elementy patriotyczne w twórczości chóralnej Romualda Twardowskiego 214 RENATA SKUPIN – Cage, Stockhausen, Scelsi – trzy głosy w dialogu międzykulturowym 221 RAFAŁ CIESIELSKI – Muzyka zagrożona? Polska krytyka muzyczna okresu międzywojennego wobec uzurpacji totalitarnych w muzyce 228 CAROLA SCHORMANN – It’s All Good und der Taliban Song von Toby Keith: Country Music in den USA zwischen Friedenswunsch und Angriffsbereitschaft 241 CAROLA SCHORMANN – It’s All Good i The Taliban Song Toby Keitha – muzyka country w USA pomiędzy pragnieniem pokoju a gotowością natarcia 248 HALYNA NIKOLAYI – Tematyka pokoju w twórczości ukraińskiego kompozytora Vitalija Gubarenki – komentarz pedagogiczny 254 V. Oddźwięk wojny i pokoju w kulturze, filozofii, literaturze, muzyce i sztukach plastycznych 259 WITA SZULC – Dramaty współczesnego człowieka: wypędzenia, prześladowania, samotność w pryzmacie bajki o Czterech muzykantach z Bremy 261 IRINA SURINA, KAZBIEK GAJSANOW – Międzykulturowe wzajemne oddziaływanie jako sposób poznania obrazu świata 267 ANNA JEREMUS – Rola artysty w wychowaniu estetycznym dla pokoju 275 ELŻBIETA KAL – Wojna i pokój w sztuce XX wieku. Obraz, kontekst, doświadczenie, metoda 283 ADAM MAZURKIEWICZ – Niedyskretny urok okrucieństwa. Funkcja obrazów przemocy w literaturze popularnej (na przykładzie polskiej twórczości fantasy) 298 MARTA A. SAŁAPATA – Wojna w komputerze. O nowych (starych) zagrożeniach dla pokoju w grach komputerowych 307 MARLENA PIETRZYKOWSKA – Gdańsk i jego dzieje inspiracją twórczą współczesnych kompozytorów polskich 317 BARBARA LITERSKA – Muzyka w pokoju i dla pokoju. O wybranych aspektach muzycznej recepcji Chopina w dziewiętnastowiecznej Europie 326 MARIA KACZMARKIEWICZ – Muzyka formą dialogu 335 MARIA KACZMARKIEWICZ – Musik als eine Form des Dialogs 341 VI. Wychowanie dla pokoju jako kontekst edukacji estetycznej 349 RENATA GOZDECKA – Wojna i pokój w treściach kształcenia muzycznego w szkolnictwie powszechnym 351 JOSEF SULZ – Der Verlust der Stille. Soziologische Beobachtungen und musikpädagogische Konsequenzen 360 JOSEF SULZ – Utrata ciszy. Socjologiczne obserwacje i muzyczno-pedagogiczne konsekwencje 369 ANNA PIKAŁA – Rola międzykulturowej edukacji estetycznej w zakresie upowszechniania wartości ogólnoludzkich 378 VIOLETTA PRZEREMBSKA – Edukacja muzyczna a ideologia wychowawcza w Polsce w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości (po 1918 roku) 382