Polska i sąsiedzi na przestrzeni wieków. Tom 3

Teksty do tomu trzeciego powstawały z akcentem na „ludzi, przedmioty, interakcje”. Dążenie do posiadania dóbr zawsze było jednym z głównych motywów ludzkiej aktywności (o ile nie zasadniczym). Nie jest prawdą, że istnieją tylko rzeczy i relacje między nimi. Dzieje są bardziej skomplikowane. Ale relacje ludzi tworzących i zabiegających o rzeczy tworzą pokaźną część historii homo sapiens. Były nimi wyprawy morskie Słowian, średniowieczne ważenie piwa, mandżurskie imperium leśne Władysława Kowalskiego i rabunki Armii Czerwonej w powojennej Polsce. Rzeczy mają głęboki wpływ na świadomość ludzi. Zjawisko – jak się wydaje – przybiera na sile. Lawinowo rośnie produkcja przedmiotów, będących miarą dobrobytu, a nawet szczęścia osobistego. Chłop żyjący w monarchii wczesnych Piastów dysponował kilkudziesięcioma przedmiotami. W czasach nowożytnych były ich już setki. Obecnie przeciętna rodzina posiada tysiące przedmiotów i rokrocznie przybywają setki nowych. Nie widać końca tego zjawiska, bo – jak w uzależnieniach – im więcej zdobywamy, tym bardziej łakniemy następnych. A związki między ludźmi i przedmiotami znacznie się komplikują i są trudne do przewidzenia. Narastająca produkcja przemysłowa zrodziła w XIX wieku konflikt między właścicielami przedsiębiorstw a robotnikami. Na bazie tych zmagań Karol Marks stworzył system filozoficzny będący podglebiem dla komunizmu i jego reperkusji w następnym stuleciu. Artykuły zawarte w niniejszej monografii wieloautorskiej ukazują skomplikowane i dalekosiężne relacje między ludźmi i wytwarzanymi przez nich przedmiotami. Redaktorzy wyrażają nadzieję, że przyczynią się one do dalszych refleksji (Ze Wstępu).

Spis treści

Słowo wstępne 5 ŚREDNIOWIECZE TOMASZ CZĘŚCIK Nie tylko Konungahela. Morskie wyprawy Słowian 9 MARIUSZ SAMP Czy doszło do bitwy na Psim Polu? 19 MAŁGORZATA ROMANKIEWICZ-CZĘŚCIK Napój chłopów, mieszczan, duchownych i władców. Produkcja i rola piwa w okresie piastowskim 33 MACIEJ BADOWICZ Prezent z procentem: wino jako podarek w kontaktach dyplomatycznych w Europie Środkowo-Wschodniej na przełomie XIV i XV wieku 45 PATRYCJA JĘDRZEJEWSKA Bogusław V w polityce pomorskiej Kazimierza Wielkiego. Geneza przymierza polsko-pomorskiego z 1343 roku 55 NOWOŻYTNOŚĆ ARKADIUSZ PIECYK Działania wojsk rosyjskich pod Kołobrzegiem w czasie wojny siedmioletniej w latach 1758-1761 67 MARIA ENGLER Wiosna Ludów – Wiosna Kobiet? Z historii ruchu kobiet w Hamburgu 81 ANETA A. DUDA Utracone dziedzictwo – Peczara nad Bohem Potockich z Tulczyna. Obraz rezydencji i życia codziennego ostatnich właścicieli utrwalony we wspomnieniach pań Potockich: Janiny Zofii, Zofii Barbary i Marii Małgorzaty 93 EWA JASZEWSKA Proza życia wychodźstwa polskiego w Niemczech u schyłku XIX w. na łamach „Kuriera Poznańskiego” 113 SZYMON SMENTEK Walka z germanizacją na łamach „Gazety Grudziądzkiej” w 1908 roku w związku z ustawą o przymusowym wywłaszczeniu oraz ustawą o zebraniach i stowarzyszeniach 125 JOANNA GLISZCZYŃSKA Emigracyjna działalność Wincentego Witosa 141 MARIUSZ BORYSIEWICZ Polski stan posiadania w Chinach i Mandżurii w latach 1898-1949 (szkic problemu) 153 JAKUB SZUCHYTA Szefowie Ekspozytury nr 4 Oddziału II Sztabu Głównego (Generalnego) Wojska Polskiego w Krakowie w latach 1921-1930 177 ZBYSŁAWA BANAT-JĘDRZEJEWSKA Wysiedlenia ludności niemieckiej z Polski po II wojnie światowej. Porównanie założeń organizacyjnych z warunkami rzeczywistymi na Pomorzu Zachodnim 201 ŁUKASZ LÖPER Rabunkowa polityka wojsk sowieckich na przykładzie powiatu słupskiego w latach 1945-1947 215 ALINA BACIC-SALISZEWSKA Porównanie struktur organizacyjnych OUN i UPA w Polsce w latach 1945-1947 233 KONRAD KONKOL „Utrata czujności rewolucyjnej”, czyli deprawacje wybranych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej w województwie koszalińskim w latach 1950-1975 251 JOLANTA CZERWIAKOWSKA Krwawy Grudzień ’70 na Wybrzeżu 265 MARCIN PRUSAK Książki z serii „Żółty Tygrys”. Fenomen popularnej literatury historycznej PRL 289 Bibliografia 309