Różnym głosem

Różnym głosem. Rodziny z wyboru w Polsce to unikalna na gruncie polskim publikacja oparta na wywiadach grupowych z ponad 150 osobami żyjącymi w związkach jednopłciowych oraz z ich rodzinami. Stworzony w ten sposób wielogłos przedstawia refleksje na temat rodzin z wyboru z perspektywy siedmiu różnych grup te rodziny współtworzących: matek biologicznych i społecznych, żyjących w związkach jednopłciowych, nieheteroseksualnych ojców, dzieci osób homoseksualnych, zarówno w wieku szkolnym, nastoletnim, jak i dorosłym, rodzin pochodzenia – rodziców oraz rodzeństwa osób żyjących w związkach nieheteroseksualnych, a także seniorów i seniorek (55+) żyjących w związkach jednopłciowych. Każda z tych grup wnosi unikatowe spojrzenie na to, czym są, jak są rozumiane oraz jak funkcjonują rodziny z wyboru, dodatkowo odnosząc się także do problemów, z jakimi spotykają się osoby homoseksualne i biseksualne czy queer wspólnie wychowujące dzieci.

Spis treści

Podziękowania 11 Rodziny z wyboru i rodziny pochodzenia – relacje, praktyki i tożsamości 13 Teoretyczny zarys problemu 13 Rodziny z wyboru 17 Rodziny pochodzenia 21 Seniorzy i seniorki LGB 23 Metodologia 24 Charakterystyka metody badawczej 24 Dobór próby 25 Rekrutacja 27 Charakterystyka próby 27 Obszary badawcze 29 Anonimizacja danych 29 Badania fokusowe z dziećmi 29 Ograniczenia badania 30 Zagadnienia etyczne prowadzenia badań z grupami narażonymi na dyskryminację 31 Macierzyństwo w rodzinach z wyboru 37 O macierzyństwie lesbijskim na dwa sposoby 37 Rodziny rekonstruowane 37 Rodziny planowane 38 Tożsamości matek lesbijek 43 Współmacierzyństwo 44 Współrodzicielstwo 51 Model samodzielnego macierzyństwa w związku lesbijskim 61 Różne aspekty funkcjonowania rodzin lesbijek z dziećmi 67 Codzienne praktyki rodzinne 67 Jawność wobec dzieci 78 Polityki nazywania 86 Uchodzenie/passing 92 Życie w niepewności 95 „Rozumiem, że mogę nie być uznana za rodzica”. O niepewnościach matek społecznych 96 Bezprawne matki 100 Strategie oporu 102 Coming out i relacje z rodzinami pochodzenia 117 Rodziny z wyboru w instytucjach 126 Matka społeczna na porodówce 131 Anonimowy dawca czy opiekuńczy tata? Ojcostwo i związki lesbijek 135 Ojcowie w rodzinach rekonstruowanych 136 Ojcowie w planowanym rodzicielstwie lesbijek 146 Podsumowanie 153 Nieheteroseksualni ojcowie 157 Charakterystyka próby badawczej 157 Ścieżki gejowskiego ojcostwa 158 Matki, żony i kochankowie. Gejowskie małżeństwa różnopłciowe 165 Wiedza dzieci o związkach 168 Tata społeczny 171 Wzorce w wychowaniu dzieci 174 Rodziny pochodzenia 177 (Nie)jawność poza rodziną 178 Supertata? 180 Podsumowanie 183 Rodziny z wyboru w perspektywie dzieci 185 Jak najmłodsze dzieci postrzegają rodziny? 186 Relacje wewnątrz rodziny 191 Prezentacja rodziny na zewnątrz 199 Znaczący inni w rodzinach – zwierzęta 201 Nastolatkowie i dorosłe dzieci 202 Trajektorie nienazwanego doświadczenia i nagłej zmiany 203 Społeczne macierzyństwo z perspektywy nastolatków i dorosłych dzieci 210 Jawność wobec rodzin pochodzenia i praktyki rodzinne 217 Jawność wobec rówieśników i źródła wsparcia 227 Szkoły społeczne jako ochrona przed homofobią 230 Lekcje religii jako lekcje nietolerancji 233 Refleksje nad normalnością/seksualnością 235 Postulaty politycznej zmiany 237 Podsumowanie 240 Rodziny pochodzenia: rodzice 243 Charakterystyka próby badawczej 243 Zmiana generacyjna 243 Procesy jawności 245 Coming out dziecka 246 Ujawnianie a płeć w rodzinie 254 Coming out rodzica/rodziny 256 Relacje rodzin pochodzenia z partnerami lub partnerkami dzieci 261 Dzieci naszych dzieci. Rodzicielstwo jednopłciowe w perspektywie (potencjalnych) dziadków 263 Osoby posiadające wnuki 264 Przeczytałam krótką wzmiankę, że tu został do nieprzytomności pobity gej. Przemoc wobec osób LGBT w perspektywie ich rodziców 271 Migracje ze względu na homofobię 275 Rodzicielskie postulaty równościowe 279 Podsumowanie 280 Rodziny pochodzenia: rodzeństwo 281 O jawności i coming oucie rodzeństwa 282 Bezpośrednia rozmowa 284 Za pośrednictwem mediów społecznościowych 285 Pojawienie się partnera lub partnerki w życiu rodzeństwa 286 Role wspierającego rodzeństwa 292 Relacje z partnerem/partnerką brata/siostry 297 Przepracowanie własnej homofobii i swoich lęków 301 Postulaty zmiany sytuacji osób LGBT w Polsce 304 Argumenty za i przeciw rodzicielstwu w narracjach rodzeństwa 306 Migracje z małego miasta do metropolii 308 Podsumowanie 310 Seniorki i seniorzy LGB 311 Trajektorie życia 312 Nie wiem, czy jestem lesbijką – strategie (auto)prezentacji seniorek 324 Mój partner stał się hetero – seniorzy o swoich rodzinach 328 Boję się takiej niedołężnej starości – starość oczami seniorek i seniorów 334 Doświadczenie dyskryminacji i potrzeba zmian 339 Podsumowanie 341 Konkluzje 343 Definicje pojęć 356 Aneks. Uczestniczki i uczestnicy badania w podziale na grupy 358 Summary 361 Bibliografia 364 Indeks nazwisk 375 O Autorkach 378