Specyfika wykładni prawa karnego w kontekście brzmienia i celu prawa Unii Europejskiej

W książce przedstawiono obowiązek wykładni prawa krajowego w kontekście brzmienia i celu prawa Unii Europejskiej w świetle zagadnień o charakterze karnoprawnym. Wskazano na metodę i sposób prowadzenia wykładni zgodnej w obszarze prawa karnego materialnego i procesowego, co ma szczególne znaczenie w sytuacji coraz większej kompetencji Unii w tych dziedzinach. W pracy zanalizowano m.in.: rozwój i charakterystykę obowiązku wykładni zgodnej prawa krajowego, zakres i przedmiot wykładni zgodnej oraz jej granice, konsekwencje niezasadnego pominięcia obowiązku wykładni zgodnej prawa krajowego, wybrane orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego i sądów powszechnych z okresu poakcesyjnego. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla praktyków stosowania prawa, tj. sędziów, adwokatów, radców prawnych, dla pracowników naukowych oraz aplikantów zawodów prawniczych.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 9 Uwagi wprowadzające | str. 13 Rozdział 1 Analiza wybranych teoretycznoprawnych aspektów wykładni prawa krajowego | str. 27 1.1. Uwagi wprowadzające | str. 27 1.2. Klasyfikacja obecnie funkcjonujących koncepcji wykładni | str. 29 1.3. Koncepcja semantyczna intensjonalna | str. 32 1.4. Derywacyjne ujęcie wykładni | str. 34 1.5. Współczesne spojrzenie na koncepcje wykładni prawa w kontekście założeń pracy | str. 37 Rozdział 2 Znaczenie wykształconych przez Trybunał Sprawiedliwości metod wykładni prawa dla ukształtowania się i rozwoju europejskiego prawa karnego | str. 46 2.1. Uwagi wprowadzające | str. 46 2.2. Analiza roli Trybunału Sprawiedliwości w zakresie kształtowania się europejskiego prawa karnego na przykładzie wybranego orzecznictwa | str. 50 2.2.1. Trybunał Sprawiedliwości jako quasi-konstytucyjny Sąd Unii Europejskiej | str. 50 2.2.2. Wpływ orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości na prawo karne państw członkowskich w okresie przed utworzeniem III filara Unii Europejskiej | str. 54 2.2.3. Orzeczenie w sprawie M. Pupino jako pierwszy krok w procesie uwspólnotowienia dawnego III filara Unii Europejskiej poprzez orzecznictwo | str. 67 2.2.4. Orzeczenie w sprawie Advocaten voor de Wereld VZW jako kontynuacja linii wyznaczonej w sprawie M. Pupino | str. 73 2.2.5. Rola i znaczenie wykładni stosowanej przez TS w okresie po odrzuceniu Konstytucji dla Europy | str. 77 2.2.6. Wykładnia stosowana przez Trybunał Sprawiedliwości na tle art. 54 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen | str. 84 2.2.7. Pytanie o model wykładni prawa unijnego w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości | str. 86 2.3. Znaczenie wykładni zgodnej dla stosowania środków służących integracji wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych | str. 94 2.3.1. Znaczenie wykładni zgodnej dla procesu harmonizacji prawa karnego państw członkowskich Unii Europejskiej | str. 96 2.3.2. Znaczenie wykładni zgodnej dla wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych | str. 111 2.4. Uwagi podsumowujące | str. 130 Rozdział 3 Rozwój i charakterystyka obowiązku wykładni zgodnej praw krajowego | str. 135 3.1. Proces kształtowania się zasady wykładni zgodnej w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości | str. 135 3.2. Rozwój linii orzeczniczej odnoszącej się do specyfiki wykładni zgodnej prawa karnego materialnego | str. 144 3.3. Podstawa dla obowiązku dokonywania wykładni zgodnej | str. 151 Rozdział 4 Zakres i przedmiot wykładni zgodnej | str. 158 4.1. Zakres obowiązku wykładni zgodnej z punktu widzenia prawidłowości i terminowości procesu implementacyjnego | str. 158 4.2. Problematyka przedmiotu wykładni zgodnej | str. 163 4.3. Wpływ kwestii wzorca na sposób prowadzenia wykładni zgodnej | str. 168 4.4. Podmiotowy obowiązek zastosowania wykładni zgodnej | str. 170 4.5. Aktualizacja obowiązku wykładni zgodnej w kontekście temporalnym | str. 173 4.5.1. Moment początkowy wykładni zgodnej w perspektywie judykatury Trybunału Sprawiedliwości oraz doktryny prawa europejskiego | str. 173 4.5.2. Praktyczna możliwość wykorzystania stanowiska Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-212/04, Adeneler na gruncie europejskiego prawa karnego | str. 182 Rozdział 5 Zasada wykładni zgodnej a zasada bezpośredniego skutku prawa unijnego | str. 189 5.1. Analiza relacji zachodzących pomiędzy zasadą wykładni zgodnej a zasadą bezpośredniego skutku prawa unijnego z punktu widzenia wywoływanych przez nie konsekwencji | str. 189 5.2. Zasada wykładni zgodnej w perspektywie tzw. doktryny estoppelu | str. 201 5.3. Wykładnia zgodna a zasada bezpośredniego skutku z punktu widzenia wyboru metody zapewnienia efektywności norm prawa unijnego niewprowadzonych bądź nienależycie wprowadzonych do prawa krajowego | str. 206 Rozdział 6 Granice wykładni zgodnej | str. 209 6.1. Treść obowiązku wykładni zgodnej z uwzględnieniem zakazu wykładni contra legem | str. 209 6.2. Rola zasad ogólnych w procesie wykładni zgodnej krajowego prawa karnego | str. 231 6.2.1. Znaczenie respektowania zasad ogólnych w wykładni zgodnej prawa karnego - zagadnienia wstępne | str. 231 6.2.2. Zasada pewności prawa | str. 247 6.2.3. Zasada nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege | str. 251 6.2.4. Zasada lex certa | str. 285 6.2.5. Zasada lex rerto non agit, lex mitior agit | str. 302 6.2.6. Zasada ne bis in idem | str. 331 6.2.7. Prawo do rzetelnego procesu sądowego | str. 334 6.2.8. Zasada proporcjonalności | str. 348 Rozdział 7 Konsekwencje niezasadnego pominięcia obowiązku wykładni zgodnej prawa krajowego | str. 368 Rozdział 8 Wykładnia zgodna na przykładzie wybranego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego i sądów powszechnych z okresu poakcesyjnego | str. 379 8.1. Wykładnia zgodna krajowego prawa karnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego | str. 379 8.2. Nawiązanie do obowiązku wykładni zgodnej w wybranych orzeczeniach Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych | str. 396 Uwagi podsumowujące | str. 437 Orzecznictwo i dokumenty UE | str. 459 Bibliografia | str. 475