Teoria pracy

W związku z coraz bardziej złożonym procesem pracy, ze stale wzrastającymi wymaganiami wobec pracowników, koniecznością trafnego przewidywania ich zachowań oraz zmian dokonujących się w tym procesie pojawia się zapotrzebowanie na interdyscyplinarną teorię pracy, pozwalającą skutecznie rozwiązywać problemy w procesie pracy.

W książce wątki natury psychologicznej i pedagogicznej dotyczące tego procesu zintegrowane są z ujęciem charakterystycznym dla analizy systemowej.

W rozdziale I omówione zostało pojęcie pracy, wieloaspektowość jej procesu, implikacje dla człowieka i pracy wynikające z teraźniejszości i przyszłości, oczekiwania wobec pracowników oraz problemy i kierunki rozwoju pedagogiki pracy. Rozdział II zawiera uwagi krytyczne na temat dotychczasowego stanu teorii, rygory metodologiczne teorii, przyjętą koncepcję człowieka i jego cech, omówienie jej w aspekcie rozwoju człowieka oraz podstawowe założenia teoretyczne. W ośmiu kolejnych rozdziałach zaprezentowane zostały najważniejsze dla procesu pracy zagadnienia: relacje występujące w procesie pracy, rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji przez pracowników, ich potrzeby, funkcjonowanie zawodowe, aktywność i przedsiębiorczość, przystosowanie zawodowe, komunikowanie się oraz wypalenie zawodowe.

Zamieszczone w pracy rezultaty badań empirycznych przeprowadzone w odniesieniu do niektórych koncepcji teoretycznych opracowanych przez autorkę potwierdziły ich słuszność.

Spis treści

Wstęp 11 Rozdział I. Problemy pracy w pedagogice pracy 15 1. Pojęcie pracy 15 2. Wieloaspektowość procesu pracy 22 3. Teraźniejszość i przyszłość – implikacje dla człowieka i pracy 33 4. Oczekiwania wobec pracowników 42 5. Problemy i kierunki rozwoju pedagogiki pracy 49 Rozdział II. Podstawy teorii pracy 67 1. Dotychczasowy stan teorii – uwagi krytyczne 67 2. Rygory metodologiczne teorii 78 3. Przyjęta koncepcja człowieka i jego cech 82 4. Rozwój jako funkcja mechanizmu samoregulacji 93 5. Podstawowe założenia teoretyczne 111 Rozdział III. Relacje w procesie pracy 119 1. Relacje człowieka z otoczeniem – aspekty zachodzących zmian 119 2. Relacja pracownik – pracownik 130 3. Struktura i funkcje obiektów technicznych 137 4. Relacja człowieka z obiektami technicznymi 143 Rozdział IV. Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji przez pracowników 159 1. Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji – zagadnienia teoretyczne 159 2. Podejmowanie decyzji oparte na strukturze systemu sterującego 172 3. Warunki i style podejmowania decyzji 178 4. Podejmowanie decyzji przez pracowników w kontekście przyjętej koncepcji człowieka i jego cech 186 Rozdział V. Teoretyczna analiza pracy z punktu widzenia potrzeb człowieka 193 1. Potrzeby w koncepcjach psychologicznych 193 2. Koncepcja potrzeb sterowniczych człowieka 210 3. Zaspokajanie potrzeb sterowniczych w procesie pracy 225 Rozdział VI. Funkcjonowanie zawodowe człowieka 235 1. Wybór zawodu i działalność zawodowa ze względu na stałe indywidualne cechy osobowości 235 2. Stałe indywidualne cechy osobowości jako predyspozycje zawodowe 261 3. Znaczenie samosterowności człowieka w działalności zawodowej 285 4. Funkcjonowanie człowieka w kontekście procesów samoregulacji i organizacji 297 5. Role pełnione przez pracowników 310 6. Podmiotowość człowieka w procesie pracy 320 Rozdział VII. Aktywność i przedsiębiorczość człowieka w procesie pracy 333 1. Aktywność i jej mechanizmy 333 2. Przedsiębiorczość jako cecha działań człowieka i jej twórcze aspekty 343 3. Wpływ stałych indywidualnych cech osobowości na aktywność i przedsiębiorczość człowieka 355 4. Aktywność zawodowa człowieka w kontekście doznawanych emocji 359 Rozdział VIII. Przystosowanie zawodowe 373 1. Teoretyczne ujęcie przystosowania 373 2. Przystosowanie w sytuacjach zawodowych 383 3. Przystosowanie zawodowe w kontekście przyjętej koncepcji człowieka i jego cech 390 Rozdział IX. Komunikowanie się w procesie pracy 401 1. Teoretyczne aspekty komunikowania się 401 2. Funkcje i formy komunikowania się interpersonalnego 407 3. Przebieg i determinanty procesu komunikowania się w pracy 420 4. Umiejętności komunikowania się w kontekście koncepcji stałych indywidualnych cech osobowości 428 Rozdział X. Wypalenie zawodowe 439 1. Syndrom wypalenia zawodowego – przegląd badań i opinii 439 2. Wypalenie zawodowe w kontekście przyjętej koncepcji człowieka i jego cech 458 Uwagi końcowe 467 Literatura 471 Indeks nazwisk 501