Trychologia kosmetologiczna i lekarska

Publikacja Trychologia kosmetologiczna i lekarska została przygotowana przez Claudię Musiał, wykładowcę Wyższej Szkoły Zdrowia w Gdańsku. Monografia prezentuje pełne spektrum trychopatologii, niezbędnej do właściwego zrozumienia obrazu klinicznego pacjenta. Książka opisuje anatomię i fizjologię skóry głowy i włosów oraz klasyfikację chorób owłosionej skóry głowy, co znacząco ułatwia właściwą interpretację danych klinicznych pacjenta. Obejmuje cechy kliniczne, patogenezę, postępowanie medyczne w odniesieniu do poszczególnych dermatoz, diagnostykę laboratoryjną. Ponadto przedstawia cechy histologiczne z opisem klinicznym, cechy trichoskopowe oraz klasyfikacja typów włosów i rodzajów ich uszkodzeń. Ma to na celu właściwe zrozumienie patofizjologii i obrazów klinicznych oraz stosowanych terapii leczniczych oraz chirurgicznych. Omówiono również podstawy endokrynologii i dietetykę. Istotny jest także rozdział poświęcony organizacja pracy w gabinecie trychologicznym. Publikacja jest skierowana przede wszystkim do studentów. Kompleksowe ujęcie tematu oraz zawarte w niej cenne wskazówki z pewnością przydadzą się praktykującym trychologom, dermatologom czy kosmetologom zaangażowanym w postępowanie z pacjentami z nadmierną utratą włosów.

Spis treści

1. Anatomia i fizjologia skóry i włosa 1 1.1. Budowa i funkcje skóry 1 1.1.1. Naskórek (epidermis) 2 1.1.2. Warstwa komórek podstawnych (stratum basale) 4 1.1.3. Warstwa komórek kolczystych (stratum spinosum) 5 1.1.4. Warstwa komórek ziarnistych (stratum granulosum) 5 1.1.5. Warstwa jasna naskórka (stratum lucidum) 6 1.1.6. Warstwa komórek rogowych (stratum corneum) 6 1.1.7. Skóra właściwa (corium, dermis) 6 1.1.8. Warstwa siateczkowata (stratum reticulare) 7 1.1.9. Warstwa podbrodawkowata (stratum subpapillare) 7 1.1.10. Warstwa brodawkowata (stratum papillare) 7 1.1.11. Przydatki skóry (adnexa cutis) 8 1.1.12. Tkanka podskórna (tela subcutanea, subcutis) 8 1.2. Budowa i fizjologia włosa 9 1.2.1. Komórki macierzyste mieszków włosowych 11 1.2.2. Pigmentacja włosów 11 1.2.3. Stres oksydacyjny 12 1.3. Embriologia mieszka włosowego 15 1.4. Biochemia włosa 17 1.4.1. Aminokwasy 17 1.4.2. pH skóry głowy i włosów 20 1.5. Cykl wzrostu włosa 20 1.5.1. Anagen 20 1.5.2. Katagen 22 1.5.3. Telogen 22 1.5.4. Exogen 22 1.5.5. Kenogen 23 1.6. Rodzaje włosów i ich właściwości 23 1.6.1. Klasyfikacja ze względu na typ włosa 23 1.6.2. Klasyfikacja ze względu na rodzaj włosa 23 1.6.3. Klasyfikacja Andre Walkera 24 1.6.4. Klasyfikacja ze względu na strukturę włosa 25 1.6.5. Klasyfikacja ze względu na pochodzenie etniczne 26 1.7. Łodyga włosa – wady łodygi włosa 26 1.7.1. Anomalie łodygi włosa 26 1.8. Zmiany charakteru włosa – uszkodzenia chemiczne, mechaniczne i termiczne włosów 29 1.8.1. Uszkodzenia chemiczne 29 1.8.2. Uszkodzenia trzonu włosa 30 1.8.3. Włosy dystroficzne 31 2. Nadmierna utrata włosów 33 2.1. Czynniki wpływające na nadmierną utratę włosów 33 2.1.1. Rola glikozaminoglikanów 34 2.1.2. Nadmierna utrata włosów u kobiet 36 2.1.3. Zanieczyszczenie powietrza – jego rola w nadmiernej utracie włosów 36 2.2. Czynniki wpływające na porost włosów 37 3. Typy łysienia 39 3.1. Łysienie plackowate 39 3.2. Łysienie androgenowe mężczyzn 42 3.3. Łysienie androgenowe kobiet 45 3.4. Łysienie androgenowe kobiet menopauzalne 49 3.5. Łysienie telogenowe 50 3.6. Łysienie anagenowe 51 3.7. Łysienie bliznowaciejące 52 3.8. Łysienie polekowe 54 3.9. Łysienie związane z ogólnoustrojową terapią onkologiczną 55 3.10. Trichotillomania 57 4. Choroby dermatologiczne skóry głowy 59 4.1. Grzybica skóry głowy 61 4.2. Atopowe zapalenie skóry głowy 64 4.3. Łojotok 65 4.4. Łojotokowe zapalenie skóry głowy 67 4.5. Łuszczyca skóry głowy 70 4.6. Łupież – biały, pstry, różowy 71 4.7. Zmiany alergiczne owłosionej skóry głowy 73 4.8. Wszawica 75 4.9. Demodekoza 75 4.10. Zapalenie mieszków włosowych 76 4.10.1. Malassezia folliculitis 76 4.10.2. Bacterial folliculitis 77 4.10.3. Folliculitis decalvans 77 5. Metody diagnostyczne w trychologii 81 5.1. Diagnostyka laboratoryjna pacjenta trychologicznego 81 5.2. Podstawowe metody diagnostyki trychologicznej 85 5.2.1. Badanie fizykalne 85 5.2.2. Test pociągania 86 5.2.3. Test mycia 86 5.2.4. Metoda ważenia włosów 86 5.3. Diagnostyka obrazowa pacjenta trychologicznego 86 5.3.1. Trichoskopia 86 5.3.2. Trichogram 88 5.3.3. Fototrichogram 89 5.3.4. Biopsja owłosionej skóry głowy 89 5.3.5. Lampa Wooda 90 5.4. Metody obrazowania skóry owłosionej głowy i włosów 90 5.4.1. Mikroskopia świetlna 90 5.4.2. Mikroskopia w świetle spolaryzowanym 91 5.4.3. Mikroskopia konfokalna 91 5.4.4. Mikroskopia elektronowa 91 5.5. Aparatura do fizykoterapii w trychologii 92 5.5.1. Darsonwalizacja 92 5.5.2. Elektrostymulacja 92 5.5.3. Ultradźwięki 92 5.5.4. Kriomasaż 93 5.6. Analiza pierwiastkowa włosa 93 6. Pielęgnacja owłosionej skóry głowy w gabinecie trychologicznym 95 6.1. Zabieg oczyszczający skórę głowy 95 6.2. Peeling kawitacyjny skóry głowy 97 6.3. Zabieg darsonwalizacji skóry głowy 97 6.4. Jonoforeza skóry głowy 98 6.5. Karboksyterapia skóry głowy 99 6.6. Mezoterapia igłowa skóry głowy 100 6.6.1. Mezoterapia igłowa 100 6.6.2. Mezoterapia igłowa owłosionej skóry głowy 102 6.7. Mezoterapia mikroigłowa skóry głowy 106 6.8. Mezoterapia igłowa skóry głowy z wykorzystaniem osocza bogatopłytkowego 108 6.8.1. Osocze bogatopłytkowe 108 6.8.2. Osocze bogatopłytkowe w leczeniu łysienia 110 6.8.3. Fibryna bogatopłytkowa 111 6.9. Komórki macierzyste w terapii łysienia 112 6.9.1. Komórki macierzyste włosa 112 6.9.2. Mikrografty 114 6.9.3. Autologiczne komórki macierzyste CD34+ i skoncentrowane czynniki wzrostu 115 6.10. Terapia LED 117 6.11. Laseroterapia 119 6.11.1. Technologia LLLT 119 6.11.2. Laser frakcyjny 121 6.11.3. Laser ekscymerowy 123 6.12. Infuzja tlenowa 123 6.13. Masaż skóry głowy 124 6.14. Toksyna botulinowa w leczeniu łysienia – nowa potencjalna opcja terapeutyczna 125 7. Pielęgnacja włosów 127 7.1. Zasady prawidłowej pielęgnacji włosów 127 7.1.1. Szampony 127 7.1.2. Odżywki do włosów 131 7.2. Zabiegi chemiczne na włosach 132 7.2.1. Preparaty do koloryzacji włosów 132 7.2.2. Środki rozjaśniające włosy 133 7.2.3. Chemiczne prostowanie włosów 133 7.2.4. Trwała ondulacja 134 7.3. Skutki niewłaściwej pielęgnacji włosów 134 7.4. Przenikanie/drogi transportu preparatów trychologicznych 135 7.4.1. Etapy przenikania składników aktywnych 137 7.4.2. Wpływ formulacji preparatu na wchłanianie substancji aktywnych 137 7.4.3. Nanotechnologia w transporcie składników aktywnych 137 7.4.4. Techniki transportu składników aktywnych 139 7.4.5. Promotory przenikania 140 8. Składniki preparatów trychologicznych 141 8.1. Spis składników stosowanych w preparatach trychologicznych wraz z opisem 141 8.1.1. Przeciwutleniacze, witaminy i makropierwiastki 141 8.1.2. Wyciągi i ekstrakty roślinne 143 8.1.3. Oleje i olejki 147 8.1.4. Najczęściej stosowane składniki aktywne 152 8.1.5. Kompleksy składników aktywnych 154 8.1.6. Roślinne komórki macierzyste i składniki aktywujące komórki macierzyste mieszków włosowych 159 9. Niechirurgiczne metody uzupełniania włosów 161 9.1. Mikropigmentacja skóry głowy – charakterystyka, techniki zabiegowe 161 9.2. Retusz ubytków włosów 162 10. Transplantacja włosów 163 10.1. Kwalifikacja pacjenta trychologicznego do przeszczepu włosów 163 10.2. Przegląd metod transplantacji włosów 164 10.2.1. Metoda transplantacji włosów FUE (follicular unit excision) 165 10.2.2. Technika szycia (trichophytic closure, TC) 166 10.2.3. Osocze bogatopłytkowe (platet rich plasma, PRP) 166 10.2.4. Metoda transplantacji włosów DHI (direct hair implantation) 166 10.2.5. System SAFER (suction assisted follicular extraction and reimplantation) 167 10.2.6. Przeszczep syntetyczny Biofibre 167 10.3. Wskazania i przeciwwskazania do przeszczepu włosów 168 10.4. Zalecenia pozabiegowe 169 11. Farmakologia w trychologii 171 11.1 Grupy leków dla kobiet, przeciwwskazania, interakcje 171 11.1.1. Łysienie androgenowe typu żeńskiego 171 11.2. Grupy leków dla mężczyzn, przeciwwskazania, interakcje 174 11.1.2. Łysienie androgenowe typu męskiego 174 11.1.3. Łysienie plackowate kobiet i mężczyzn 175 12. Podstawy endokrynologii 177 12.1. Funkcja układu hormonalnego i wpływ na nadmierną utratę włosów 177 12.1.1. Niedoczynność tarczycy 178 12.1.2. Nadczynność tarczycy 179 12.1.3. Zapalenie tarczycy typu Hashimoto 179 12.1.4. Choroba Gravesa-Basedowa 180 12.1.5. Nadmierne owłosienie 181 12.1.6. Hormony płciowe 181 13. Dietetyka trychologiczna 183 13.1. Dieta i suplementacja 183 13.1.1. Witaminy 183 13.1.2. Białka, tłuszcze i węglowodany 192 13.1.3. Mikro- i makroelementy – pierwiastki główne, pierwiastki śladowe 199 13.2. Mikrobiom jelitowy a owłosiona skóra głowy 206 13.2.1. Związek łysienia telogenowego z mikrobiomem jelitowym 208 13.2.2. Związek łysienia androgenowego z mikrobiomem jelitowym 208 13.2.3. Związek łysienia plackowatego z mikrobiomem jelitowym 208 13.2.4. Związek łysienia plackowatego z niedoczynnością tarczycy oraz mikrobiomem jelitowym 209 13.2.5. Przywrócenie przywileju immunologicznego 209 13.2.6. Dieta przeciwzapalna 210 13.2.7. Łysienie z powodu niedożywienia 212 14. Organizacja pracy w gabinecie trychologicznym 213 14.1. Procedury w gabinecie trychologicznym 213 14.1.1. Organizacja gabinetu trychologicznego 213 14.1.2. Diagnostyka pacjenta 214 14.2. Zagrożenia w gabinecie trychologicznym 216 14.3. Wywiad z pacjentem trychologicznym 217 Piśmiennictwo 219 Skorowidz 231