Wpływ aglomeracji miejskich i pozycji przestrzennej na występowanie chorób psychicznych i uzależnień od alkoholu - studium z zakresu medycyny i socjologii

Książka porusza zagadnienie środowiskowych uwarunkowań występowania chorób psychicznych i uzależnienia od alkoholu w średniej wielkości mieście – Tarnowskie Góry. Jest to druga praca poruszająca tę problematykę w Polsce, a pierwsza w formie książkowej. Badania tego typu zazwyczaj dotyczyły dużych miast i metropolii. Badania dotyczące miast średniej wielkości są rzadkie, jeżeli chodzi o piśmiennictwo światowe. Przedstawione badania dotyczą pierwszego okresu transformacji ustrojowej kraju, czyli od 1989 roku do roku 2002, na niedługo przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i zapoczątkowaniem procesu emigracji zarobkowej.

Otrzymane wyniki badań mogą posłużyć do określonych zmian w procesie restrukturyzacji przestrzeni miejskich. W końcu badania są uzupełnieniem do czynników biologicznych warunkujących powstawanie chorób psychicznych i uzależnienia od alkoholu w ramach koncepcji holistycznych z wykorzystaniem badań o charakterze interdyscyplinarnym, co było głównym celem prowadzonych badań. Przykład miasta Tarnowskie Góry, a konkretnie występowania w nim problemów zdrowotnych może być punktem odniesienia do podejmowania działań profilaktycznych także w innych miastach średniej wielkości, czy z pewnym przybliżeniem do bardziej wyodrębnionych obszarów większych miast czy metropolii.

Spis treści

Wstęp 9 Rozdział I. Psychiatria społeczna – badanie wpływu środowiska społecznego na powstawanie zaburzeń psychicznych 13 1. Przedmiot i zakres psychiatrii społecznej 13 1.1. Zaburzenia psychiczne w rozumieniu psychiatrii społecznej 14 1.1.1. Schizofrenia i inne zaburzenia psychotyczne 15 1.1.2. Zaburzenia afektywne 22 1.1.3. Zaburzenia nerwicowe, zaburzenia związane ze stresem i pod postacią somatyczną 23 1.1.4. Uzależnienie od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych 25 1.1.5. Organiczne zaburzenia psychiczne 34 1.2. Leczenie psychiatryczne 34 1.3. Instytucje leczenia psychiatrycznego 36 1.3.1. Uwarunkowania prawne leczenia psychiatrycznego 38 Rozdział II. Socjologia miasta i socjologia zaburzeń psychicznych 39 1. Idee szkoły chicagowskiej w aspekcie badań chorób psychicznych w mieście 39 2. Miasto doby przemysłowej i poprzemysłowej w okresie Polski transformacyjnej 44 3. Problemy osób z zaburzeniami psychicznymi w ujęciu socjologicznym 53 3.1. Teoria naznaczania społecznego 53 3.2. Nurt antypsychiatryczny 62 3.3. Postpsychiatria 66 Rozdział III. Wprowadzenie do części badawczej – przegląd i analiza dotychczasowych badań 69 1. Występowanie schizofrenii oraz zaburzeń afektywnych, zaburzeń lękowych (nerwic) i uzależnienia od alkoholu (alkoholizmu) w przestrzeni miasta 70 Rozdział IV. Przedmiot i metoda badań 87 1. Wstępny cel pracy, miejsce badań i układ materiału badawczego 87 2. Postawienie pytań i hipotez badawczych 93 3. Miasto Tarnowskie Góry jako obszar badań na podstawie danych historycznych, administracyjnych i obserwacji własnych 94 4. Analiza statystyczna zestawionych danych 96 Rozdział V. Wyniki badań 99 1. Uwagi wstępne 99 2. Schizofrenia i inne zaburzenia psychotyczne w przestrzeni miasta 100 2.1. Wiek, płeć i stosunek do pracy 100 3. Zaburzenia afektywne i nerwicowe w przestrzeni miasta 129 3.1. Wiek, płeć i stosunek do pracy 129 4. Uzależnienie od alkoholu w przestrzeni miasta 155 4.1. Wiek, płeć i stosunek do pracy 155 5. Wybrane metody badań jakościowych 188 6. Sprawdzenie postawionych hipotez badawczych 194 Rozdział VI. Podsumowanie wyników badań ilościowych, wybranych badań jakościowych oraz dyskusja 197 1. Podsumowanie wyników badań 197 2. Człowiek, przestrzeń, choroba 204 3. Koncepcja socjologicznej profilaktyki zaburzeń psychicznych 206 Bibliografia 209 Aneks 224 Streszczenie 289