Kodeks karny. Komentarz

W 4. wydaniu komentarza uwzględniono i poddano wnikliwej analizie wszystkie zmiany normatywne, które miały miejsce w latach 2020–2023 w przepisach Kodeksu karnego, w tym m.in.: likwidację kary 25 lat pozbawienia wolności; wprowadzenie elastycznego wymiaru kar do 30 lat pozbawienia wolności; wydłużenie okresu przedawnienia karalności za zabójstwo z 30 do 40 lat; zwiększenie liczby przestępstw niepodlegających przedawnieniu (np. zgwałcenie dziecka lub zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem); wprowadzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia. Rozwiązania problemów pojawiających się na tle praktycznego stosowania przepisów Kodeksu karnego zostały wsparte argumentacją autorów lub innych uznanych przedstawicieli doktryny prawa karnego oraz poglądami wyrażonymi w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych. W książce czytelnik znajdzie syntetyczne omówienie, a jednocześnie wnikliwą wykładnię przepisów Kodeksu karnego, co pozwoli na rozwianie pojawiających się niekiedy wątpliwości w ich poprawnym rozumieniu i prawidłowym, praktycznym stosowaniu. Zawarte w komentarzu treści są wyrażone przystępnie, co zapewni ich łatwą i dość szybką lekturę. Komentarz jest przeznaczony przede wszystkim dla praktyków, tj. sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych oraz prawników aplikujących w tych zawodach. Ponadto może być przydatny studentom kierunków prawa i administracji, a w szczególności seminarzystom oraz doktorantom piszącym prace z zakresu prawa karnego.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 21 Od Autora | str. 31 Ustawa z dnia 6?czerwca 1997?r. – Kodeks karny(tekst jedn. Dz.U.?z 2022?r. poz. 1138 ze zm) | str. 33 Część ogólna | str. 35 Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej | str. 37 Art. 1.         [Pojęcie przestępstwa] | str. 37 Art. 2.         [Przestępstwa skutkowe z zaniechania] | str. 46 Art. 3.         [Zasada humanitaryzmu] | str. 51 Art. 4.         [Zasady stosowania ustawy karnej] | str. 54 Art. 5.         [Zasada terytorialności] | str. 66 Art. 6.         [Czas i miejsce popełnienia czynu zabronionego] | str. 68 Art. 7.         [Kwalifikacja przestępstw. Zbrodnia i występek] | str. 74 Art. 8.         [Zasada ustalania strony podmiotowej] | str. 76 Art. 9.         [Strona podmiotowa czynu. Umyślność i nieumyślność] | str. 78 Art. 10.       [Zdolność wiekowa odpowiedzialności karnej] | str. 90 Art. 11.       [Jedność czynu. Zbieg przepisów ustawy] | str. 95 Art. 12.       [Czyn ciągły] | str. 101 Rozdział II. Formy popełnienia przestępstwa | str. 111 Art. 13.       [Usiłowanie] | str. 112 Art. 14.       [Wymiar kary za usiłowanie] | str. 124 Art. 15.       [Czynny żal przy usiłowaniu i jego prawnokarne skutki] | str. 126 Art. 16.       [Przygotowanie i jego karalność] | str. 131 Art. 17.       [Bezkarność karalnego przygotowania] | str. 137 Art. 18.       [Formy sprawstwa] | str. 139 Art. 19.       [Wymiar kary za podżeganie i pomocnictwo] | str. 164 Art. 20.       [Niezależność odpowiedzialności osób współdziałających] | str. 166 Art. 21.       [Zasada indywidualizacji odpowiedzialności. Odpowiedzialność współdziałających za przestępstwa indywidualne co do sprawcy] | str. 167 Art. 22.       [Przejaw akcesoryjności odpowiedzialności podżegacza i pomocnika] | str. 168 Art. 23.        [Czynny żal współdziałającego i jego prawnokarne skutki] | str. 170 Art. 24.       [Odpowiedzialność prowokatora] | str. 171 Rozdział III. Wyłączenie odpowiedzialności karnej? | str. 1173 Art. 25.       [Kontratyp obrony koniecznej] | str. 176 Art. 26.       [Stan wyższej konieczności. Kolizja obowiązków] | str. 188 Art. 27.       [Kontratyp ryzyka nowatorskiego] | str. 197 Art. 28.       [Błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego] | str. 200 Art. 29.        [Błąd co do okoliczności wyłączającej odpowiedzialność] | str. 208 Art. 30.       [Błąd co do bezprawności] | str. 213 Art. 31.       [Niepoczytalność, poczytalność ograniczona. Warunki odpowiedzialności karnej] | str. 216 Rozdział IV. Kary | str. 224 Art. 32.       [Katalog kar] | str. 225 Art. 33.       [Kara grzywny] | str. 230 Art. 34.       [Kara ograniczenia wolności. Czas jej trwania i treść] | str. 239 Art. 35.       [Treść kary ograniczenia wolności – rozwinięcie] | str. 244 Art. 36.       (uchylony) | str. 250 Art. 37.       [Kara pozbawienia wolności] | str. 250 Art. 37a.     [Możliwość stosowania wolnościowych kar zamiennych] | str. 254 Art. 37b.     [Możliwość orzekania kary mieszanej (łączonej)] | str. 259 Art. 38.       [Obniżenie albo nadzwyczajne obostrzenie górnej granicy kary] | str. 264 Rozdział V. Środki karne | str. 267 Art. 39.       [Katalog środków karnych]  | str. 267 Art. 40.       [Pozbawienie praw publicznych] | str. 277 Art. 41.       [Zakazy związane z wykonywaniem pracy zarobkowej] | str. 284 Art. 41a.     [Zakaz kontaktowania się] | str. 302 Art. 41b.     [Zakaz wstępu na imprezę masową] | str. 316 Art. 41c.     [Zakaz hazardowy] | str. 331 Art. 42.       [Zakaz prowadzenia pojazdów] | str. 338 Art. 43.       [Okres obowiązywania środków karnych] | str. 351 Art. 43a.     [Świadczenie pieniężne] | str. 354 Art. 43b.     [Podanie wyroku do publicznej wiadomości] | str. 358 Art. 43ba.   [Degradacja] | str. 361 Art. 43bb.   [Rozszerzenie przesłanek orzekania degradacji] | str. 366 Art. 43c.     [Obowiązek zawiadomienia właściwego sądu rodzinnego] | str. 370 Rozdział Va. Przepadek i środki kompensacyjne | str. 372 Art. 44.       [Przepadek narzędzi i przedmiotów pochodzących z przestępstwa] | str. 372 Art. 44a.     [Przepadek przedsiębiorstwa]  | str. 379 Art. 44b.     [Przepadek pojazdu mechanicznego lub jego równowartości] | str. 387 Art. 45.       [Przepadek korzyści osiągniętych z przestępstwa] | str. 391 Art. 45a.     [Orzekanie przepadku bez skazywania sprawcy] | str. 399 Art. 46.        [Środek kompensacyjny oraz „kompensacyjna” nawiązka] | str. 404 Art. 47.       [Nawiązka] | str. 412 Art. 47a.     (uchylony) | str. 417 Art. 48.       [Granice nawiązki] | str. 417 Art. 49–52. (uchylone) | str. 417 Rozdział VI. Zasady wymiaru kary i środków karnych | str. 418 Art. 53.       [Zasady i dyrektywy ogólne wymiaru kary] | str. 419 Art. 54.       [Dyrektywy szczególne wymiaru kary] | str. 438 Art. 55.       [Indywidualizacja wymiaru kary] | str. 441 Art. 56.       [Odpowiednie stosowanie] | str. 441 Art. 57.       [Zbieg podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia lub obostrzenia kary] | str. 443 Art. 57a.     [Wymiar kary za występek chuligański] | str. 446 Art. 57b.      [Kara orzekana za przestępstwo będące czynem ciągłym] | str. 448 Art. 58.       [Wybór rodzaju kary. Prymat kar wolnościowych] | str. 449 Art. 59.       [Samoistne orzekanie innych środków zamiast kary] | str. 452 Art. 59a.     (uchylony) | str. 454 Art. 60.       [Nadzwyczajne złagodzenie kary] | str. 454 Art. 60a.     (uchylony) | str. 464 Art. 61.       [Odstąpienie od wymierzenia kary] | str. 464 Art. 62.       [Określenie rodzaju i typu zakładu karnego oraz systemu terapeutycznego] | str. 466 Art. 63.       [Zaliczenia na poczet kary lub środków karnych] | str. 468 Rozdział VII. Powrót do przestępstwa | str. 473 Art. 64.       [Recydywa szczególna podstawowa i wielokrotna] | str. 473 Art. 64a.     [Podwyższenie górnego ustawowego zagrożenia karą] | str. 483 Art. 65.       [Stałe źródło dochodu lub działania w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym bądź przestępstwo o charakterze terrorystycznym] | str. 484 Rozdział VIII. Środki związane z poddaniem sprawcy próbie | str. 488 Art. 66.       [Warunkowe umorzenie postępowania – przesłanki] | str. 489 Art. 67.       [Okres próby. Dozór. Obowiązki] | str. 495 Art. 68.       [Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego] | str. 500 Art. 69.       [Warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary] | str. 504 Art. 70.       [Okresy próby] | str. 510 Art. 71.       [Grzywna orzekana w razie zawieszenia kary] | str. 512 Art. 72.       [Obowiązki probacyjne] | str. 515 Art. 73.       [Dozór] | str. 527 Art. 74.       [Wysłuchanie skazanego przed nałożeniem obowiązków. Możliwość dokonywania zmian w zakresie obowiązków i dozoru] | str. 528 Art. 75.       [Zarządzenie wykonania zawieszonej kary – obligatoryjne albo fakultatywne. Możliwość skrócenia kary zarządzonej do wykonania] | str. 531 Art. 75a.     (uchylony) | str. 536 Art. 76.       [Zatarcie skazania przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary] | str. 536 Art. 77.       [Warunkowe przedterminowe zwolnienie – przesłanki materialne. Wyznaczenie surowszych ograniczeń warunkowego zwolnienia] | str. 537 Art. 78.       [Przesłanki formalne] | str. 545 Art. 79.       [Przesłanki formalne przy odbywaniu dwóch lub więcej kar niepodlegających łączeniu] | str. 548 Art. 80.       [Okresy próby] | str. 550 Art. 81.       [Ponowne warunkowe zwolnienie] | str. 552 Art. 82.       [Uznanie kary za odbytą. Zaliczanie odbytej kary na poczet kary łącznej] | str. 554 Art. 83.       [Możliwość zwolnienia od reszty kary ograniczenia wolności] | str. 555 Art. 84.       [Możliwość skrócenia okresu wykonywania środków karnych] | str. 558 Art. 84a.     (uchylony)                                                                                                      563 Rozdział IX. Zbieg przestępstw oraz łączenie kar i środków karnych | str. 564 Art. 85.       [Warunki orzekania kary łącznej] | str. 564 Art. 85a.      [Okoliczności uwzględniane przy orzekaniu kary łącznej] | str. 568 Art. 86.       [Kara łączna. Wymiar] | str. 571 Art. 87.       [Łączenie kary pozbawienia wolności z ograniczeniem wolności] | str. 573 Art. 88.       [Kara łączna 25?lat lub dożywotniego pozbawienia wolności] | str. 575 Art. 89.       [Warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej] | str. 576 Art. 89a.     [Warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej. Dopuszczalność orzeczenia grzywny. Okres próby] | str. 579 Art. 90.        [Środki karne i środki zabezpieczające oraz ich łączenie] | str. 582 Art. 91.       [Ciąg przestępstw] | str. 585 Art. 91a.     [Wyrok łączny] | str. 592 Art. 92–92a. (uchylone) | str. 593 Rozdział X. Środki zabezpieczające | str. 594 Art. 93.       (uchylony) | str. 594 Art. 93a.     [Środki zabezpieczające – katalog] | str. 594 Art. 93b.     [Orzekanie środków zabezpieczających] | str. 598 Art. 93c.     [Podmiotowy zakres stosowania] | str. 603 Art. 93d.      [Czas orzekania i stosowania środków zabezpieczających] | str. 609 Art. 93e.     [Obowiązek poddania się nieprzerwanej kontroli] | str. 613 Art. 93f.      [Obowiązki sprawcy związane z orzeczoną terapią] | str. 614 Art. 93g.     [Przesłanki orzekania umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym] | str. 615 Art. 94–98. (uchylone) | str. 619 Art. 99.       [Orzekanie zakazów lub nakazów jako środka zabezpieczającego] | str. 619 Art. 100.     (uchylony) | str. 621 Rozdział XI. Przedawnienie | str. 622 Art. 101.     [Przedawnienie karalności] | str. 622 Art. 102.     [Przedłużenie terminów przedawnienia] | str. 628 Art. 103.     [Przedawnienie wykonania orzeczonej kary] | str. 631 Art. 104.     [Spoczywanie terminu przedawnienia] | str. 633 Art. 105.     [Wyłączenie przedawnienia] | str. 634 Rozdział XII. Zatarcie skazania | str. 637 Art. 106.     [Istota zatarcia skazania i jego skutki] | str. 637 Art. 106a.   [Wyłączenie spod zatarcia skazania] | str. 639 Art. 107.     [Terminy wymagane do zatarcia skazania] | str. 640 Art. 107a.   (uchylony) | str. 642 Art. 108.     [Zatarcie dwóch lub więcej skazań] | str. 642 Rozdział XIII. Odpowiedzialność za przestępstwa popełnione za granicą | str. 644 Art. 109.     [Odpowiedzialność obywatela polskiego] | str. 645 Art. 110.     [Odpowiedzialność cudzoziemca] | str. 647 Art. 111.     [Warunek uznawania czynu za przestępstwo w miejscu jego popełnienia] | str. 649 Art. 112.     [Bezwarunkowe stosowanie ustawy polskiej] | str. 651 Art. 112a.   [Rozszerzenie bezwarunkowego stosowania ustawy polskiej] | str. 653 Art. 113.     [Zasada represji wszechświatowej] | str. 657 Art. 114.     [Ukaranie za granicą a polska jurysdykcja] | str. 661 Art. 114a.   [Zasada wzajemnego uznawania orzeczeń skazujących w ramach UE] | str. 669 Rozdział XIV. Objaśnienie wyrażeń ustawowych | str. 672 Art. 115. §?1.         [Definicja czynu zabronionego] | str. 672 Art. 115. §?2.         [Mierniki stopnia społecznej szkodliwości czynu] | str. 674 Art. 115. §?3.         [Podobieństwo przestępstw – kryteria] | str. 679 Art. 115. §?4.         [Korzyść majątkowa lub osobista odnoszona z czynu zabronionego] | str. 681 Art. 115. §?5–7.     [Definicja mienia znacznej oraz wielkiej wartości; szkody znacznej oraz w wielkich rozmiarach] | str. 683 Art. 115. §?7a.       [Szkoda w wielkich rozmiarach] | str. 686 Art. 115. § 8.          (uchylony) | str. 686 Art. 115. §?9.         [Zakres pojęcia rzeczy ruchomej lub przedmiotu] | str. 686 Art. 115. §?9a.       [Wykładnia pojęcia szczególnej zuchwałości] | str. 689 Art. 115. §?10.       [Definicja młodocianego sprawcy] | str. 691 Art. 115. §?11.       [Krąg osób najbliższych] | str. 693 Art. 115. §?12.       [Zakres znaczeniowy groźby bezprawnej] | str. 695 Art. 115. §?13.       [Krąg osób o prawnokarnym statusie funkcjonariusza publicznego] | str. 696 Art. 115. §?14.       [Pojęcie dokumentu] | str. 704 Art. 115. §?14a.     [Pojęcie faktury] | str. 706 Art. 115. §?15.       [Prawnokarne rozumienie statku wodnego] | str. 708 Art. 115. §?16.       [Pojęcie stanu nietrzeźwości i jego probierze] | str. 708 Art. 115. §?17.       [Pojęcie żołnierza] | str. 710 Art. 115. §?18.       [Pojęcie rozkazu] | str. 711 Art. 115. §?19.         [Zakres pojęcia osoby pełniącej funkcję publiczną] | str. 711 Art. 115. §?20.       [Definicja przestępstwa o charakterze terrorystycznym] | str. 714 Art. 115. §?21.       [Chuligański charakter występku] | str. 717 Art. 115. §?22.       [Pojęcie handlu ludźmi] | str. 720 Art. 115. §?22a.     [Pojęcie adopcji] | str. 725 Art. 115. §?23.       [Pojęcie niewolnictwa] | str. 726 Art. 115. §?24.       [Rozmiar działalności przedsiębiorstwa] | str. 726 Art. 115. §?25.       [Maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytów i pożyczek konsumenckich] | str. 727 Rozdział XV. Stosunek do ustaw szczególnych | str. 729 Art. 116.       [Zakres stosowania przepisów części ogólnej Kodeksu karnego]  | str. 729 Część szczególna | str. 735 Rozdział XVI. Przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne | str. 737 Art. 117.     [Wojna napastnicza] | str. 738 Art. 118.     [Eksterminacja] | str. 740 Art. 118a.   [Zbrodnie przeciwko ludzkości] | str. 743 Art. 119.     [Dyskryminacja] | str. 750 Art. 120.     [Stosowanie środków masowej zagłady] | str. 752 Art. 121.     [Wytwarzanie, gromadzenie zakazanych środków lub obrót nimi] | str. 753 Art. 122.     [Niedopuszczalne sposoby lub środki walki] | str. 755 Art. 123.     [Zamach na życie lub zdrowie jeńców wojennych lub ludności cywilnej] | str. 757 Art. 124.     [Przestępne naruszenie prawa międzynarodowego] | str. 760 Art. 125.     [Uszkadzanie i zabieranie dóbr kultury] | str. 762 Art. 126.     [Bezprawne używanie znaków] | str. 764 Art. 126a.   [Publiczne nawoływanie do przestępstw przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstw wojennych lub pochwalanie ich] | str. 764 Art. 126b.   [Odpowiedzialność osób niedopełniających obowiązku należytej kontroli] | str. 765 Art. 126c.   [Karalność przygotowania] | str. 767 Rozdział XVII. Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej | str. 769 Art. 127.     [Zamach stanu] | str. 769 Art. 128.     [Zamach na konstytucyjny organ RP] | str. 772 Art. 129.     [Nadużycie zaufania w stosunkach z zagranicą] | str. 774 Art. 130.     [Szpiegostwo] | str. 776 Art. 131.     [Klauzula niekaralności] | str. 782 Art. 132.     [Dezinformacja wywiadowcza] | str. 784 Art. 132a.   (utracił moc) | str. 785 Art. 133.     [Znieważenie Narodu lub Państwa Polskiego] | str. 785 Art. 134.     [Zamach na życie Prezydenta RP] | str. 786 Art. 135.     [Czynna napaść lub znieważenie Prezydenta RP] | str. 787 Art. 136.     [Czynna napaść lub znieważenie przedstawiciela obcego państwa] | str. 790 Art. 137.      [Publiczne znieważenie znaku lub symbolu państwowego] | str. 792 Art. 138.     [Zasada wzajemności] | str. 793 Art. 139.     [Przepadek przedmiotów] | str. 794 Rozdział XVIII. Przestępstwa przeciwko obronności | str. 795 Art. 140.     [Zamach na jednostkę Sił Zbrojnych RP] | str. 798 Art. 141.     [Podjęcie służby w obcym wojsku] | str. 805 Art. 142.     [Zaciąg do wojska obcego] | str. 813 Art. 143.     [Samouszkodzenie i inne podstępne zabiegi w celu zwolnienia od służby wojskowej] | str. 817 Art. 144.     [Uchylanie się od odbywania służby wojskowej] | str. 824 Art. 145.     [Uchylanie się od pełnienia służby zastępczej] | str. 829 Art. 146.     [Dobrowolny powrót] | str. 833 Art. 147.     [Niezdolność do pełnienia służby] | str. 834 Rozdział XIX. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu | str. 835 Art. 148.     [Zabójstwo] | str. 835 Art. 148a.   [Przyjęcie zlecenia zabójstwa] | str. 857 Art. 149.     [Dzieciobójstwo] | str. 861 Art. 150.     [Zabójstwo eutanatyczne] | str. 865 Art. 151.     [Namowa do samobójstwa lub pomoc w nim] | str. 868 Art. 152.     [Przerwanie ciąży za zgodą kobiety] | str. 872 Art. 153.     [Przerwanie ciąży bez zgody kobiety ciężarnej] | str. 878 Art. 154.     [Śmierć kobiety ciężarnej] | str. 880 Art. 155.     [Nieumyślne spowodowanie śmierci] | str. 881 Art. 156.     [Ciężki uszczerbek na zdrowiu] | str. 884 Art. 156a.    [Nakłanianie albo zmuszanie do spowodowania u siebie wycięcia lub okaleczenia narządu płciowego] | str. 892 Art. 157.     [Średnie i lekkie uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia] | str. 895 Art. 157a.   [Uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia w okresie prenatalnym] | str. 898 Art. 158.     [Udział w bójce lub pobiciu] | str. 901 Art. 159.     [Bójka lub pobicie z użyciem niebezpiecznego przedmiotu] | str. 909 Art. 160.     [Narażenie życia albo zdrowia na niebezpieczeństwo] | str. 915 Art. 161.     [Narażenie na zarażenie] | str. 924 Art. 162.     [Nieudzielenie pomocy] | str. 928 Rozdział XX. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu | str. 932 Art. 163.     [Sprowadzenie katastrofy] | str. 933 Art. 164.     [Sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy] | str. 939 Art. 165.     [Sprowadzenie niebezpieczeństwa powszechnego] | str. 940 Art. 165a.   [Finansowanie terroryzmu] | str. 945 Art. 166.     [Przejęcie kontroli nad statkiem wodnym, powietrznym lub środkiem transportu publicznego] | str. 949 Art. 167.     [Umieszczenie niebezpiecznej substancji lub urządzenia na statku lub pojeździe] | str. 950 Art. 168.     [Karalność przygotowania] | str. 951 Art. 169.     [Czynny żal] | str. 952 Art. 170.     [Rozbójnictwo morskie] | str. 953 Art. 171.      [Wytwarzanie substancji niebezpiecznych lub obrót nimi] | str. 953 Art. 172.     [Przeszkadzanie akcji ratowniczej] | str. 956 Rozdział XXI. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji | str. 957 Art. 173.     [Katastrofa w komunikacji] | str. 957 Art. 174.     [Sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy] | str. 962 Art. 175.     [Przygotowanie do spowodowania katastrofy] | str. 965 Art. 176.     [Czynny żal przy sprowadzeniu katastrofy] | str. 965 Art. 177.     [Spowodowanie wypadku w komunikacji] | str. 967 Art. 178.     [Zaostrzenie karalności wobec sprawcy katastrofy lub wypadku] | str. 972 Art. 178a.   [Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego] | str. 976 Art. 178b.   [Niezatrzymanie pojazdu na wezwanie] | str. 981 Art. 179.     [Dopuszczenie do ruchu niebezpiecznego pojazdu] | str. 983 Art. 180.     [Zapewnienie bezpieczeństwa ruchu pojazdów mechanicznych] | str. 984 Art. 180a.   [Konsekwencje prowadzenia pojazdu mechanicznego mimo decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami] | str. 985 Rozdział XXII. Przestępstwa przeciwko środowisku | str. 989 Art. 181.     [Powodowanie zniszczeń w przyrodzie] | str. 989 Art. 182.     [Zanieczyszczenie środowiska w znacznych rozmiarach] | str. 993 Art. 183.     [Nieodpowiednie postępowanie z odpadami] | str. 996 Art. 184.     [Nieodpowiednie postępowanie z materiałem promieniotwórczym] | str. 999 Art. 185.     [Kwalifikowane typy przestępstw] | str. 1000 Art. 186.     [Brak dbałości o urządzenia ochronne] | str. 1002 Art. 187.     [Niszczenie lub uszkadzanie chronionych terenów lub obiektów] | str. 1003 Art. 188.     [Działalność zagrażająca środowisku] | str. 1004 Art. 188a.   [Nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia] | str. 1006 Rozdział XXIII. Przestępstwa przeciwko wolności | str. 1007 Art. 189.     [Bezprawne pozbawienie wolności] | str. 1007 Art. 189a.   [Handel ludźmi] | str. 1011 Art. 190.     [Groźba karalna] | str. 1013 Art. 190a.   [Stalking – uporczywe nękanie] | str. 1016 Art. 191.     [Zmuszanie do określonego zachowania] | str. 1021 Art. 191a.   [Wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej] | str. 1026 Art. 191b.   [Doprowadzenie innej osoby do zawarcia małżeństwa lub innego związku] | str. 1030 Art. 192.     [Zabieg leczniczy bez zgody pacjenta] | str. 1032 Art. 193.     [Zakłócenie miru domowego] | str. 1035 Rozdział XXIV. Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania | str. 1039 Art. 194.     [Dyskryminacja wyznaniowa] | str. 1040 Art. 195.     [Złośliwe przeszkadzanie w wykonywaniu aktów religijnych] | str. 1042 Art. 196.     [Obraza uczuć religijnych] | str. 1045 Rozdział XXV. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności | str. 1048 Art. 197.     [Zgwałcenie] | str. 1049 Art. 198.     [Seksualne wykorzystanie niepoczytalności lub bezradności] | str. 1064 Art. 199.     [Seksualne wykorzystanie zależności] | str. 1067 Art. 200.     [Seksualne wykorzystanie małoletniego] | str. 1073 Art. 200a.   [Nawiązywanie kontaktu z małoletnim w celu seksualnego wykorzystania] | str. 1081 Art. 200b.   [Propagowanie zachowań o charakterze pedofilskim] | str. 1086 Art. 201.     [Kazirodztwo] | str. 1088 Art. 202.     [Publiczne prezentowanie treści pornograficznych] | str. 1091 Art. 203.     [Zmuszenie do uprawiania prostytucji] | str. 1098 Art. 204.     [Stręczycielstwo, sutenerstwo i kuplerstwo] | str. 1101 Art. 205.     (uchylony) | str. 1106 Rozdział XXVI. Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece | str. 1107 Art. 206.     [Przestępstwo bigamii] | str. 1107 Art. 207.     [Znęcanie się] | str. 1109 Art. 208.     [Rozpijanie małoletniego] | str. 1114 Art. 209.     [Uchylanie się od alimentacji] | str. 1116 Art. 210.     [Porzucenie małoletniego lub osoby nieporadnej] | str. 1121 Art. 211.     [Uprowadzenie małoletniego lub osoby nieporadnej] | str. 1124 Art. 211a.   [Organizowanie adopcji dzieci] | str. 1126 Rozdział XXVII. Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej | str. 1129 Art. 212.     [Zniesławienie] | str. 1130 Art. 213.     [Wyłączenie bezprawności zniesławienia] | str. 1138 Art. 214.     [Zniewaga ze względu na formę zarzutu] | str. 1144 Art. 215.     [Ogłoszenie wyroku w sprawach o zniesławienie] | str. 1145 Art. 216.     [Zniewaga] | str. 1146 Art. 217.     [Nietykalność cielesna] | str. 1151 Art. 217a.   [Naruszenie nietykalności cielesnej w związku z interwencją] | str. 1154 Rozdział XXVIII. Przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową | str. 1156 Art. 218.     [Naruszenie praw pracownika] | str. 1157 Art. 218a.   [Powierzanie wykonywania pracy w handlu wbrew zakazowi] | str. 1163 Art. 219.     [Niezgłoszenie danych dotyczących ubezpieczenia społecznego] | str. 1167 Art. 220.     [Niedopełnienie obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy] | str. 1168 Art. 221.     [Niezawiadomienie o wypadku przy pracy] | str. 1172 Rozdział XXIX. Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego | str. 1180 Art. 222.     [Naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza] | str. 1180 Art. 223.     [Czynna napaść na funkcjonariusza publicznego] | str. 1183 Art. 223a.   [Publiczne nawoływanie do udostępnienia informacji] | str. 1185 Art. 223b.   [Udostępnienie bez zgody informacji] | str. 1187 Art. 224.     [Wywieranie wpływu na czynności urzędowe] | str. 1188 Art. 224a.   [Fałszywy alarm] | str. 1191 Art. 224b.   [Nawiązka i świadczenie pieniężne w razie skazania za przestępstwo z art. 224a] | str. 1192 Art. 225.     [Udaremnianie lub utrudnianie przeprowadzania kontroli w zakresie ochrony środowiska i inspekcji pracy] | str. 1193 Art. 226.     [Znieważenie funkcjonariusza publicznego] | str. 1194 Art. 227.     [Przywłaszczenie funkcji funkcjonariusza publicznego] | str. 1196 Art. 228.     [Łapownictwo bierne] | str. 1197 Art. 229.     [Łapownictwo czynne] | str. 1201 Art. 230.     [Podejmowanie się płatnej protekcji] | str. 1203 Art. 230a.   [Nakłanianie do płatnej protekcji] | str. 1206 Art. 231.     [Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego] | str. 1207 Art. 231a.   [Rozszerzenie ochrony funkcjonariusza publicznego] | str. 1210 Art. 231b.   [Rozszerzenie ochrony na osoby niebędące funkcjonariuszami publicznymi] | str. 1211 Rozdział XXX. Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości | str. 1212 Art. 232.     [Wymuszanie czynności sądu] | str. 1213 Art. 233.     [Fałszywe zeznania] | str. 1215 Art. 234.     [Fałszywe oskarżenia] | str. 1223 Art. 235.     [Tworzenie fałszywych dowodów w celu podjęcia ścigania o przestępstwo] | str. 1226 Art. 236.     [Zatajenie dowodów niewinności osoby podejrzanej] | str. 1229 Art. 237.     [Złagodzona odpowiedzialność lub odstąpienie od karalności] | str. 1230 Art. 238.     [Fałszywe zawiadomienie o przestępstwie] | str. 1231 Art. 239.     [Poplecznictwo. Utrudnianie lub udaremnianie postępowania] | str. 1234 Art. 240.     [Karalne niezawiadomienie o przestępstwie] | str. 1238 Art. 241.     [Naruszenie tajemnicy postępowania przygotowawczego lub rozprawy] | str. 1243 Art. 242.     [Bezprawne samouwolnienie] | str. 1246 Art. 243.     [Uwolnienie osoby pozbawionej wolności] | str. 1253 Art. 244.     [Niestosowanie się do orzeczonych środków karnych] | str. 1254 Art. 244a.   [Niestosowanie się do zakazu wstępu lub nakazu osobistego stawiennictwa] | str. 1257 Art. 244b.   [Niestosowanie się do obowiązków związanych z orzeczonym środkiem zabezpieczającym] | str. 1259 Art. 244c.    [Uchylanie się od wykonania orzeczonego przez sąd środka kompensacyjnego] | str. 1261 Art. 245.     [Przemoc wobec stron postępowania] | str. 1263 Art. 246.     [Wymuszanie zeznań przez funkcjonariusza publicznego] | str. 1266 Art. 247.     [Znęcanie się nad osobą pozbawioną wolności] | str. 1269 Art. 247a.   [Czyny popełnione w związku z postępowaniem przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym] | str. 1271 Rozdział XXXI. Przestępstwa przeciwko wyborom i referendum | str. 1273 Art. 248.     [Naruszenia przy przebiegu wyborów] | str. 1273 Art. 249.     [Zakłócenie przebiegu wyborów] | str. 1276 Art. 250.     [Bezprawne naruszenie swobody głosowania] | str. 1278 Art. 250a.   [Łapownictwo wyborcze] | str. 1279 Art. 251.     [Naruszenie tajności głosowania] | str. 1282 Rozdział XXXII. Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu | str. 1285 Art. 252.     [Wzięcie zakładnika] | str. 1285 Art. 253.     (uchylony) | str. 1287 Art. 254.     [Udział w zbiegowisku] | str. 1287 Art. 254a.     [Zakłócenie działania urządzeń użyteczności publicznej] | str. 1288 Art. 255.     [Publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa lub jego pochwalanie] | str. 1290 Art. 255a.   [Rozpowszechnianie treści mogących ułatwić popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym] | str. 1291 Art. 256.     [Propagowanie ideologii totalitarnej] | str. 1293 Art. 257.      [Publiczne znieważanie lub naruszenie nietykalności ze względu na przynależność narodową, etniczną, rasową, wyznaniową lub z powodu bezwyznaniowości] | str. 1296 Art. 258.     [Udział w zorganizowanej grupie lub związku mającym na celu popełnienie przestępstwa] | str. 1297 Art. 259.     [Czynny żal] | str. 1300 Art. 259a.   [Przekroczenie granicy RP w celu popełnienia przestępstwa o charakterze terrorystycznym] | str. 1301 Art. 259b.   [Nadzwyczajne złagodzenie kary] | str. 1302 Art. 260.     [Udaremnianie zebrania, zgromadzenia lub pochodu] | str. 1303 Art. 261.     [Znieważenie pomnika lub miejsca] | str. 1304 Art. 262.     [Znieważenie zwłok] | str. 1305 Art. 263.     [Nielegalny obrót bronią palną] | str. 1306 Art. 264.     [Nielegalne przekroczenie granicy RP] | str. 1309 Art. 264a.   [Umożliwianie lub ułatwianie nielegalnego pobytu] | str. 1312 Rozdział XXXIII. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji | str. 1314 Art. 265.     [Ujawnienie prawnie chronionej informacji] | str. 1314 Art. 266.     [Ujawnienie tajemnicy] | str. 1318 Art. 267.     [Naruszenie tajemnicy komunikowania się] | str. 1320 Art. 268.     [Niszczenie zapisu informacji] | str. 1326 Art. 268a.   [Wpływanie na przetwarzanie informacji] | str. 1328 Art. 269.     [Niszczenie informacji o szczególnym znaczeniu] | str. 1330 Art. 269a.   [Zakłócenie pracy systemu informatycznego lub sieci teleinformatycznej] | str. 1331 Art. 269b.   [Tworzenie narzędzi hakerskich lub obrót nimi] | str. 1332 Art. 269c.   [Ustawowe darowanie kary] | str. 1334 Rozdział XXXIV. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów | str. 1336 Art. 270.     [Fałsz materialny dokumentu] | str. 1336 Art. 270a.   [Fałsz materialny faktury] | str. 1342 Art. 271.     [Fałsz intelektualny dokumentu] | str. 1345 Art. 271a.   [Fałsz intelektualny faktury] | str. 1348 Art. 272.     [Wyłudzenie poświadczenia nieprawdy] | str. 1350 Art. 273.     [Użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę] | str. 1351 Art. 274.     [Zbycie dokumentu stwierdzającego tożsamość] | str. 1352 Art. 275.     [Rozporządzenie cudzym dokumentem stwierdzającym tożsamość lub prawa majątkowe] | str. 1354 Art. 276.     [Niszczenie dokumentów] | str. 1356 Art. 277.     [Niszczenie znaków granicznych] | str. 1358 Art. 277a.   [Fałsz faktury na znaczną kwotę] | str. 1360 Art. 277b.   [Wysokość grzywny] | str. 1360 Art. 277c.   [Nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od wymierzenia kary] | str. 1361 Art. 277d.   [Nadzwyczajne złagodzenie kary] | str. 1362 Rozdział XXXV. Przestępstwa przeciwko mieniu | str. 1364 Art. 278.     [Kradzież] | str. 1364 Art. 278a.   (uchylony) | str. 1372 Art. 279.     [Kradzież z włamaniem] | str. 1372 Art. 280.     [Rozbój]  | str. 1374 Art. 281.     [Kradzież rozbójnicza] | str. 1388 Art. 282.     [Wymuszenie rozbójnicze] | str. 1391 Art. 283.     [Wypadek mniejszej wagi] | str. 1396 Art. 284.     [Przywłaszczenie] | str. 1398 Art. 285.     [Uruchomienie impulsów telefonicznych] | str. 1401 Art. 286.     [Oszustwo] | str. 1404 Art. 287.     [Oszustwo komputerowe] | str. 1407 Art. 288.     [Zniszczenie mienia] | str. 1409 Art. 289.     [Zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia] | str. 1412 Art. 290.     [Kradzież drzewa z lasu] | str. 1414 Art. 291.     [Paserstwo umyślne] | str. 1416 Art. 292.     [Paserstwo nieumyślne] | str. 1421 Art. 293.     [Paserstwo programu komputerowego] | str. 1423 Art. 294.     [Obostrzenie odpowiedzialności] | str. 1425 Art. 295.       [Nadzwyczajne złagodzenie kary. Odstąpienie od ukarania] | str. 1427 Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym  | str. 1429 Art. 296.     [Wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym] | str. 1430 Art. 296a.   [Łapownictwo na stanowisku kierowniczym] | str. 1439 Art. 296b.   (uchylony) | str. 1444 Art. 297.     [Oszustwo kredytowe] | str. 1444 Art. 298.     [Wyłudzenie odszkodowania] | str. 1455 Art. 299.     [Pranie pieniędzy] | str. 1459 Art. 300.      [Udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela] | str. 1469 Art. 301.     [Pokrzywdzenie wierzyciela, bankructwo] | str. 1479 Art. 302.     [Uprzywilejowanie wierzycieli, łapownictwo w postępowaniu upadłościowym lub restrukturyzacyjnym] | str. 1483 Art. 303.     [Nierzetelna dokumentacja gospodarcza] | str. 1486 Art. 304.     [Karalna lichwa, żądanie nadmiernych korzyści za korzystanie z udzielonego kapitału] | str. 1489 Art. 305.     [Zakłócenie przetargu publicznego i innego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego] | str. 1494 Art. 306.     [Fałszowanie znaków identyfikacyjnych] | str. 1501 Art. 306a.   [Ingerencja w drogomierz pojazdu mechanicznego] | str. 1502 Art. 306b.   [Kwalifikowane typy przestępstw gospodarczych z uwagi wartość szkody, mienia lub korzyści] | str. 1504 Art. 306c.   [Zabór i inne czyny dotyczące tablic rejestracyjnych] | str. 1506 Art. 307.     [Nadzwyczajne złagodzenie kary, odstąpienie od jej wymierzenia] | str. 1507 Art. 308.     [Odpowiedzialność karna reprezentanta dłużnika lub wierzyciela] | str. 1508 Art. 309.     [Obostrzenie kary grzywny] | str. 1508 Rozdział XXXVII. Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi | str. 1509 Art. 310.     [Fałszowanie pieniędzy, innych środków płatniczych oraz papierów wartościowych] | str. 1509 Art. 311.     [Oszustwo kapitałowe] | str. 1514 Art. 312.     [Wprowadzenie do obiegu fałszywych pieniędzy, innych środków płatniczych oraz papierów wartościowych] | str. 1515 Art. 313.     [Fałszowanie urzędowych znaków wartościowych] | str. 1516 Art. 314.     [Fałszowanie znaku urzędowego] | str. 1516 Art. 315.     [Fałszowanie zalegalizowanego narzędzia pomiarowego lub probierczego] | str. 1517 Art. 316.     [Przepadek sfałszowanych pieniędzy, dokumentów, znaków i przedmiotów służących do popełnienia przestępstw z rozdziału XXXVII k.k.] | str. 1518 Część wojskowa | str. 1519 Rozdział XXXVIII. Przepisy ogólne dotyczące żołnierzy | str. 1521 Art. 317.     [Stosowanie ustawy do żołnierzy] | str. 1522 Art. 318.     [Rozkaz wojskowy] | str. 1528 Art. 319.     [Ostateczna potrzeba] | str. 1535 Art. 320.     [Odpowiedzialność karna sprawcy niezdolnego do służby wojskowej] | str. 1538 Art. 321.     [Przekazanie młodocianego sprawcy występku do dowódcy] | str. 1539 Art. 322.     [Areszt wojskowy] | str. 1543 Art. 323.      [Odbywanie kary ograniczenia wolności przez żołnierzy] | str. 1546 Art. 324.     [Środki karne – katalog] | str. 1550 Art. 325.     (uchylony) | str. 1551 Art. 326.     [Wydalenie z zawodowej służby wojskowej] | str. 1551 Art. 327.     (uchylony) | str. 1554 Art. 328.     (uchylony) | str. 1554 Art. 329.     [Zamienna kara aresztu] | str. 1554 Art. 330.     [Zamienna kara ograniczenia wolności] | str. 1555 Art. 331.     [Odstąpienie od wymierzenia kary] | str. 1556 Art. 332.     [Zbieg przestępstw] | str. 1558 Art. 333.     [Warunkowe umorzenie postępowania] | str. 1559 Art. 334.     [Obowiązki podczas okresu próby, dozór] | str. 1560 Art. 335.     [Zawieszenie wykonania kary] | str. 1561 Art. 336.      [Odroczenie wykonania kary, zwolnienie z odbycia kary] | str. 1562 Art. 337.     [Zatarcie skazania] | str. 1568 Rozdział XXXIX. Przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej | str. 1571 Art. 338.     [Samowolne opuszczenie jednostki wojskowej] | str. 1572 Art. 339.     [Dezercja] | str. 1576 Art. 340.     [Dobrowolny powrót] | str. 1581 Art. 341.     [Odmowa pełnienia służby wojskowej] | str. 1582 Art. 342.     [Samouszkodzenie] | str. 1585 Rozdział XL. Przestępstwa przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej | str. 1588 Art. 343.     [Niewykonanie rozkazu] | str. 1589 Art. 344.     [Usprawiedliwione niewykonanie rozkazu] | str. 1592 Art. 345.     [Czynna napaść na przełożonego] | str. 1593 Art. 346.     [Przemoc lub groźba bezprawna wobec przełożonego] | str. 1596 Art. 347.     [Znieważenie przełożonego] | str. 1598 Art. 348.     [Odpowiednie stosowanie przepisów wobec innych żołnierzy] | str. 1601 Art. 349.     [Odpowiednie stosowanie przepisów wobec żołnierzy państw sprzymierzonych] | str. 1601 Rozdział XLI. Przestępstwa przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi | str. 1603 Art. 350.     [Poniżenie, znieważenie podwładnego] | str. 1603 Art. 351.     [Naruszenie nietykalności cielesnej podwładnego] | str. 1606 Art. 352.      [Fizyczne lub psychiczne znęcanie się nad podwładnym] | str. 1607 Art. 353.     [Odpowiednie stosowanie przepisów] | str. 1611 Rozdział XLII. Przestępstwa przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym | str. 1612 Art. 354.     [Nieostrożne posługiwanie się bronią] | str. 1613 Art. 355.     [Wypadek komunikacyjny] | str. 1621 Rozdział XLIII. Przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby | str. 1625 Art. 356.     [Naruszenie regulaminu] | str. 1625 Art. 357.     [Stan nietrzeźwości lub odurzenia w służbie] | str. 1629 Rozdział XLIV. Przestępstwa przeciwko mieniu wojskowemu | str. 1632 Art. 358.     [Samowolne dysponowanie mieniem wojskowym] | str. 1632 Art. 359.     [Utrata mienia wojskowego] | str. 1635 Art. 360.     [Niszczenie mienia wojskowego] | str. 1636 Art. 361.     [Użycie statku] | str. 1638 Art. 362.     [Użycie pojazdu] | str. 1640 Art. 363.     [Rozporządzanie przedmiotem wyposażenia] | str. 1642 Bibliografia | str. 1645 O Autorach | str. 1671