Konstytucja i prawo konstytucyjne. Zarys wykładu

Podręcznik prezentuje ogół zagadnień składających się na akademicki wykład prawa konstytucyjnego, w szczególności: • zasady i analizę stale kształtującej się praktyki ustrojowej, • modelowe i koncepcyjne założenia i rozwiązania systemowe, • wolności i prawa jednostki, • stany nadzwyczajne, • problemy i wątpliwości związane z praktycznym tworzeniem oraz stosowaniem postanowień Konstytucji i aktów rozwijających jej postanowienia w polskim porządku prawnym. Publikacja uwzględnia orzecznictwo organów władzy sądowniczej i innych organów rozstrzygających, krajowych i międzynarodowych. Przeanalizowano również mechanizmy funkcjonowania państwa oraz tworzenia prawa uwzględniające 25-letnie obowiązywanie Konstytucji RP, z odniesieniem się do sytuacji wynikającej ze specyfiki prawodawstwa antycovidowego. Systematyka podręcznika pomaga stopniowo zdobywać i pogłębiać potrzebną wiedzę z obszaru prawa konstytucyjnego przez studentów wydziałów prawa i administracji, pomoże również usystematyzować wiedzę wszystkim zainteresowanym omawianymi zagadnieniami. Autorami są pracownicy Katedry Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Doświadczeni dydaktycy, autorzy wielu opracowań dotyczących różnych zagadnień z obszaru prawa konstytucyjnego, mający doświadczenie praktyczne związane z piastowaniem funkcji publicznych i wykonywaniem prawniczych zawodów zaufania publicznego.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 15 Literatura podstawowa | str. 19 Przedmowa | str. 21 Rozdział I Polski konstytucjonalizm i jego źródła | str. 25 1. Pojęcie konstytucjonalizmu (Michał Bernaczyk) | str. 25 1.1. Wprowadzenie | str. 25 1.2. Definiowanie konstytucjonalizmu | str. 26 1.3. Konstytucjonalizm a rządy prawa | str. 31 2. Geneza i ewolucja ustawodawstwa konstytucyjnego (Artur Ławniczak) | str. 37 2.1. Powstawanie polskiego ustawodawstwa konstytucyjnego | str. 37 2.2. Konstytucja (Ustawa Rządowa) z 3.05.1791 r | str. 39 2.3. Między Konstytucją 3 maja a konstytucjami II Rzeczypospolitej | str. 43 3. Sformalizowany ustrój polityczny po II wojnie światowej (Artur Ławniczak | str. 44 3.1. Powojenne konstytucyjne przemiany | str. 44 3.2. Inkorporacja rozwiązań obcych | str. 46 Rozdział II Materialne a formalne obowiązywanie Konstytucji RP | str. 49 1. Pojęcie i klasyfikacja konstytucji (Michał Bernaczyk | str. 50 2. Procedura uchwalania i zmiany konstytucji (Mariusz Jabłoński) | str. 64 2.1. Pojęcie i rodzaje zmian konstytucji | str. 64 2.2. Gwarancje ustrojowe stabilności konstytucji | str. 69 2.3. Wymogi formalne | str. 70 2.3.1. Znaczenie systematyki konstytucji w kontekście modyfikacji jej treści | str. 70 2.3.2. Wniesienie projektu i uchwalenie ustawy | str. 70 2.3.3. Przeprowadzenie referendum w sprawie przyjęcia ustawy o zmianie Konstytucji | str. 73 2.3.4. Dopuszczalność przeprowadzenia referendum przedkonstytucyjnego | str. 76 3. Zagadnienie „przełamywania” postanowień Konstytucji RP (Mariusz Jabłoński | str. 78 4. Wykładnia (interpretacja) Konstytucji RP (Michał Bernaczyk) | str. 84 5. Konstytucyjne aspekty akcesji Polski do Unii Europejskiej (Ryszard Balicki) | str. 93 Rozdział III Zasady ustrojowe w ustawie zasadniczej | str. 97 1. Forma państwa a system rządów (Artur Ławniczak) | str. 100 2. Ustrój państwowy | str. 102 2.1. Wprowadzenie (Ryszard Balicki) | str. 102 2.2. Dobro wspólne (Mariusz Jabłoński) | str. 103 2.3. Demokratyczne państwo prawne (Anna Śledzińska-Simon) | str. 107 2.3.1. Wprowadzenie | str. 107 2.3.2. Formalne i materialne rozumienie demokratycznego państwa prawnego | str. 110 2.3.3. Praworządność w ujęciu porównawczym | str. 112 2.4. Zasada państwa jednolitego (unitarnego) (Ryszard Balicki) | str. 113 2.5. Zasada zwierzchnictwa Narodu (Olga Hałub-Kowalczyk) | str. 114 2.6. Zasada republikańskiej formy rządów (Małgorzata Masternak--Kubiak) | str. 115 2.7. Zasada zrównoważonego rozwoju (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 118 2.8. Zasada legalizmu (Mariusz Jabłoński, Olga Hałub-Kowalczyk) | str. 121 2.9. Zasada nadrzędności konstytucji (Michał Bernaczyk) | str. 122 2.10. Przestrzeganie prawa międzynarodowego (Małgorzata Masternak--Kubiak) | str. 128 2.11. Zasada podziału władzy (Krzysztof Wygoda) | str. 133 2.12. Pluralizm polityczny (Artur Ławniczak) | str. 135 2.13. Społeczeństwo obywatelskie (Mariusz Jabłoński) | str. 136 2.13.1. Definiowanie społeczeństwa obywatelskiego | str. 136 2.13.2. Determinanty definiowania treści konstytucyjnej zasady | str. 137 2.14. Zakaz istnienia organizacji totalitarnych i autorytarnych (Krzysztof Wygoda) | str. 140 2.15. Wolność mediów (Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 141 2.16. Konstytucyjne determinanty decentralizacji i samorządności (Mariusz Jabłoński) | str. 145 3. Zasady ustroju społeczno-gospodarczego w Konstytucji RP (Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 148 3.1. Wprowadzenie | str. 148 3.2. Zasada społecznej gospodarki rynkowej | str. 149 3.3. Ochrona własności i dziedziczenia | str. 153 3.3.1. Konstytucjonalizacja własności – wprowadzenie | str. 153 3.3.2. Ujęcie ochrony własności i dziedziczenia w Konstytucji RP | str. 154 3.3.3. Podmiot i przedmiot ochrony | str. 154 3.3.4. Konstytucyjnie dopuszczalne formy ingerencji w sferę własności | str. 157 3.4. Zasada wolności działalności gospodarczej | str. 161 3.5. Zasada ochrony gospodarstw rodzinnych | str. 165 3.6. Ochrona pracy w Konstytucji RP | str. 166 3.7. Ochrona małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa (Anna Śledzińska-Simon) | str. 168 3.7.1. Wprowadzenie | str. 168 3.7.2. Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny | str. 169 3.7.3. Rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo | str. 171 3.8. Opieka nad weteranami walk o niepodległość jako zasada i prawo podmiotowe (Mariusz Jabłoński) | str. 172 4. Wartości i symbole konstytucyjne (Artur Ławniczak) | str. 174 Rozdział IV Źródła prawa (Michał Bernaczyk) | str. 177 1. Ogólne założenia systemu źródeł prawa w Konstytucji RP | str. 177 2. Ustawa i rozporządzenie z mocą ustawy | str. 186 3. Rozporządzenie wykonawcze | str. 193 4. Umowa międzynarodowa i inne źródła prawa międzynarodowego | str. 197 5. Prawo Unii Europejskiej | str. 207 6. Akty prawa miejscowego | str. 214 Rozdział V Charakter i znaczenie konstytucyjnego zdefiniowania katalogu wolności i praw jednostki | str. 217 1. Zasady ogólne regulacji wolności i praw w Konstytucji RP (Anna Śledzińska-Simon) | str. 220 1.1. Wprowadzenie | str. 220 1.2. Godność | str. 220 1.3. Wolność i ograniczanie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności | str. 225 1.3.1. Wolność jednostki | str. 225 1.3.2. Warunki dopuszczalnego ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw | str. 227 1.3.3. Równość i zakaz dyskryminacji | str. 230 1.3.4. Równość kobiet i mężczyzn | str. 235 1.3.5. Ochrona praw wynikających z obywatelstwa | str. 238 2. Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 246 2.1. Wprowadzenie | str. 246 2.2. Zakres i charakter konstytucyjnej regulacji w obszarze wolności i praw | str. 247 2.3. Prawa człowieka jako prawa podmiotowe a zasady polityki państwa | str. 250 2.4. Prawo a wolność | str. 252 3. Klasyfikacja wolności i praw człowieka w Konstytucji RP (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 254 3.1. Wprowadzenie | str. 254 3.2. Wolności i prawa osobiste | str. 255 3.3. Wolności i prawa polityczne | str. 256 3.4. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne | str. 257 3.5. Specyfika postanowień Konstytucji RP dotyczących praw socjalnych | str. 259 3.6. Prawa podstawowe | str. 260 3.7. Obywatelstwo polskie a wolności i prawa obywatelskie | str. 261 3.7.1. Obywatelstwo polskie | str. 261 3.7.2. Wolności i prawa obywatelskie | str. 262 4. Podmioty konstytucyjnych wolności i praw (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 265 5. Adresaci konstytucyjnych wolności i praw (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 268 6. Środki ochrony wolności i praw jednostki | str. 270 6.1. Pojęcie i rodzaje środków ochrony wolności i praw (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 270 6.2. Prawo do sądu (Marta Kłopocka-Jasińska) | str. 271 6.2.1. Prawo do sądu jako prawo podstawowe jednostki | str. 271 6.2.2. Podstawy normatywne prawa do sądu | str. 272 6.2.3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy prawa do sądu | str. 273 6.3. Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 276 6.4. Skarga konstytucyjna (Marta Kłopocka-Jasińska) | str. 278 6.4.1. Pojęcie i modele skargi konstytucyjnej | str. 278 6.4.2. Charakterystyka polskiej skargi konstytucyjnej | str. 279 6.4.3. Ustawowe zasady wniesienia i rozpoznania skargi konstytucyjnej | str. 281 6.5. Wnioski do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 282 6.6. Skarga do wyspecjalizowanych rzeczników (Justyna Węgrzyn) | str. 283 6.6.1. Rzecznik Praw Pacjenta | str. 283 6.6.2. Rzecznik Konsumentów | str. 287 6.7. Skarga na przewlekłość postępowania (Justyna Węgrzyn) | str. 291 Rozdział VI Wybory i ich znaczenie we współczesnym systemie sprawowania władzy (Ryszard Balicki) | str. 295 1. Demokracja przedstawicielska | str. 296 1.1. Wprowadzenie | str. 296 1.2. Zasada przedstawicielstwa politycznego (reprezentacji) | str. 298 2. Prawo wyborcze | str. 299 2.1. Pojęcie prawa wyborczego | str. 300 2.2. Zasady prawa wyborczego | str. 302 2.2.1. Zasada powszechności | str. 303 2.2.2. Zasada równości | str. 304 2.2.3. Zasada bezpośredniości | str. 305 2.2.4. Zasady proporcjonalności i większości | str. 305 2.2.5. Zasada tajności | str. 306 3. Organizacja wyborów | str. 306 3.1. Zarządzenie wyborów | str. 306 3.2. Organy wyborcze | str. 307 Rozdział VII Instytucje demokracji bezpośredniej (Mariusz Jabłoński) | str. 309 1. Wprowadzenie – pojęcie demokracji bezpośredniej | str. 309 2. Katalog instytucji demokracji bezpośredniej | str. 311 3. Instytucje demokracji bezpośredniej w obowiązującej Konstytucji RP | str. 313 3.1. Referendum ogólnokrajowe | str. 314 3.1.1. Przedmiot referendum | str. 314 3.1.2. Uprawnieni do wzięcia udziału w referendum | str. 315 3.1.3. Prawo do zarządzenia referendum ogólnokrajowego | str. 316 3.1.4. Wiążący a rozstrzygający charakter wyników referendum ogólnokrajowego | str. 317 3.2. Referendum lokalne | str. 318 3.3. Obywatelska inicjatywa ustawodawcza | str. 320 3.4. Petycje i informacyjne prawa dostępowe | str. 322 4. Pozakonstytucyjne instytucje (wybrane przykłady | str. 323 4.1. Wysłuchanie publiczne | str. 323 4.2. Zgromadzenia obywatelskie, konsultacje oraz budżety obywatelskie | str. 324 Rozdział VIII Władza ustawodawcza | str. 325 1. Geneza i ewolucja parlamentu (Ryszard Balicki) | str. 326 1.1. Narodziny parlamentu | str. 326 1.2. Polski Sejm walny | str. 328 2. Klasyfikacja funkcji parlamentu (Ryszard Balicki) | str. 329 2.1. Uwagi wstępne | str. 329 2.2. Problem typizacji funkcji parlamentu | str. 329 2.3. Konstytucyjne ujęcie funkcji Sejmu i Senatu | str. 331 2.4. Pozostałe funkcje Sejmu | str. 332 2.5. Funkcja europejska (unijna) | str. 333 3. Organizacja i funkcjonowanie Sejmu i Senatu (Mariusz Jabłoński, Justyna Węgrzyn) | str. 334 3.1. Wprowadzenie | str. 334 3.2. Organy Sejmu | str. 335 3.3. Funkcjonowanie Sejmu | str. 339 3.4. Organy Senatu | str. 343 3.5. Funkcjonowanie Senatu | str. 345 4. Zgromadzenie Narodowe (Mariusz Jabłoński, Justyna Węgrzyn) | str. 347 4.1. Modele | str. 347 4.2. Specyfika funkcjonowania Zgromadzenia Narodowego w Polsce | str. 348 5. Status prawny parlamentarzystów (Mariusz Jabłoński, Olga Hałub- -Kowalczyk) | str. 351 5.1. Wprowadzenie | str. 351 5.2. Mandat przedstawicielski | str. 353 5.3. Zasada niepołączalności | str. 354 5.4. Obowiązki i prawa parlamentarzystów | str. 356 5.5. Immunitety parlamentarzystów | str. 358 5.6. Immunitet materialny | str. 358 5.7. Immunitet formalny | str. 360 5.8. Przywilej nietykalności | str. 361 5.9. Tryb wyrażenia zgody na pociągnięcie parlamentarzysty do odpowiedzialności sądowej (karnej) | str. 362 5.10. Formy zrzeszania się parlamentarzystów | str. 363 Rozdział IX Władza wykonawcza (Ryszard Balicki) | str. 365 1. Prezydent RP | str. 366 1.1. Wprowadzenie | str. 366 1.2. Pozycja ustrojowa Prezydenta w Konstytucji RP | str. 368 1.3. Zasady i tryb wyboru Prezydenta RP | str. 369 1.4. Zastępstwo i opróżnienie urzędu | str. 371 1.5. Kompetencje Prezydenta RP | str. 372 1.5.1. Kompetencje Prezydenta RP związanie z funkcjonowaniem Sejmu i Senatu373 1.5.2. Kompetencje Prezydenta RP związane z funkcjonowaniem rządu | str. 377 1.5.3. Kompetencje Prezydenta RP związane z funkcjonowaniem władzy sądowniczej | str. 379 1.5.4. Tradycyjne uprawnienia głowy państwa | str. 380 1.6. Odpowiedzialność Prezydenta RP | str. 383 2. Rada Ministrów RP | str. 383 2.1. Wprowadzenie | str. 383 2.2. Powoływanie Rady Ministrów | str. 384 2.3. Skład, organizacja i funkcjonowanie Rady Ministrów | str. 385 2.3.1. Skład Rady Ministrów | str. 385 2.3.2. Funkcjonowanie i organizacja Rady Ministrów | str. 386 2.4. Kompetencje Rady Ministrów | str. 388 2.5. Odpowiedzialność Rady Ministrów i jej członków | str. 389 2.5.1. Odpowiedzialność polityczna | str. 389 2.5.2. Odpowiedzialność konstytucyjna | str. 390 Rozdział X Samorząd terytorialny (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 391 1. Pojęcie i istota samorządu terytorialnego | str. 392 2. Zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego | str. 394 3. Struktura samorządu terytorialnego | str. 398 4. Ustrój samorządu terytorialnego | str. 401 5. Nadzór nad samorządem terytorialnym | str. 405 Rozdział XI Sądy i Trybunały | str. 409 1. Pozycja ustrojowa władzy sądowniczej (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 411 2. Sądy jako organy sprawujące wymiar sprawiedliwości (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 413 3. Konstytucyjne zasady sprawowania wymiaru sprawiedliwości (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 416 3.1. Zasada jednolitości | str. 416 3.2. Zasada dwuinstancyjności postępowania | str. 416 3.3. Zasada udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości | str. 417 3.4. Zasada jawności rozprawy | str. 419 4. Struktura wymiaru sprawiedliwości (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 419 5. Zasada niezawisłości sędziów (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 432 5.1. Regulacja konstytucyjna | str. 432 5.2. Gwarancje niezawisłości sędziowskiej | str. 436 6. Powoływanie sędziów (Małgorzata Masternak-Kubiak) | str. 440 7. Krajowa Rada Sądownictwa (Anna Śledzińska-Simon) | str. 443 7.1. Geneza instytucji | str. 443 7.2. Skład | str. 445 7.3. Nowa Krajowa Rada Sądownictwa | str. 448 8. Trybunał Konstytucyjny (Marta Kłopocka-Jasińska) | str. 450 8.1. Sądowa kontrola konstytucyjności prawa | str. 450 8.2. Kształtowanie się sądownictwa konstytucyjnego w Polsce | str. 452 8.3. Charakterystyka polskiego Trybunału Konstytucyjnego według Konstytucji z 1997 r. | str. 454 8.3.1. Pozycja ustrojowa, skład i organizacja Trybunału Konstytucyjnego | str. 454 8.3.2. Zakres kompetencji Trybunału Konstytucyjnego | str. 455 8.3.3. Kontrola konstytucyjności prawa | str. 456 8.3.4. Pozostałe kompetencje Trybunału Konstytucyjnego | str. 457 8.3.5. Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego | str. 459 9. Trybunał Stanu (Marta Kłopocka-Jasińska) | str. 462 9.1. Pojęcie i istota odpowiedzialności konstytucyjnej | str. 462 9.2. Odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu w Konstytucji z 1997 r | str. 464 9.3. Pozycja ustrojowa, skład i organizacja Trybunału Stanu | str. 466 9.4. Postępowanie w sprawie pociągnięcia do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu | str. 467 Rozdział XII Organy kontroli państwowej i ochrony prawa | str. 469 1. Wprowadzenie (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 470 2. Rzecznik Praw Obywatelskich (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz- -Żukowska) | str. 471 2.1. Specyfika instytucji ombudsmana we współczesnych państwach demokratycznych i jej początki w Polsce | str. 471 2.2. Pozycja ustrojowa Rzecznika Praw Obywatelskich | str. 473 2.3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy działania Rzecznika Praw Obywatelskich | str. 476 2.4. Środki działania Rzecznika Praw Obywatelskich | str. 478 3. Rzecznik Praw Dziecka (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 481 3.1. Pozycja ustrojowa Rzecznika Praw Dziecka | str. 481 3.2. Zakres i środki działania Rzecznika Praw Dziecka | str. 483 4. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz- -Żukowska) | str. 485 4.1. Charakter ustrojowy i skład Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji | str. 485 4.2. Funkcje i zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji | str. 488 5. Najwyższa Izba Kontroli (Justyna Węgrzyn) | str. 491 5.1. Uwagi wstępne | str. 491 5.2. Struktura organizacyjna Najwyższej Izby Kontroli | str. 491 5.3. Zakres podmiotowy, przedmiotowy i kryteria kontroli państwowej | str. 493 5.4. Postępowanie kontrolne i wystąpienie pokontrolne | str. 494 6. Przykłady pozakonstytucyjnych organów kontroli i ochrony prawa (Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska) | str. 495 Rozdział XIII Finanse publiczne i rola ustrojowa banku centralnego (Krzysztof Wygoda) | str. 499 1. Gospodarka finansowa | str. 499 1.1. Wprowadzenie | str. 499 1.2. Regulowanie finansów publicznych i ich elementy | str. 500 1.3. Konstytucyjny limit zadłużenia | str. 500 2. Organizacja Skarbu Państwa | str. 501 3. Budżet państwa | str. 501 3.1. Ustawa budżetowa | str. 501 3.2. Prowizorium budżetowe | str. 502 3.3. Brak prorogacji budżetowej | str. 503 3.4. Pokrycie deficytu budżetowego | str. 503 4. Zasady pracy nad budżetem | str. 504 4.1. Inicjatywa i termin złożenia | str. 504 4.2. Ograniczenie roli Senatu i Prezydenta RP | str. 504 4.3. Konsekwencje nieprzyjęcia ustawy budżetowej | str. 505 5. Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonania ustawy budżetowej | str. 505 6. Narodowy Bank Polski | str. 506 6.1. Pozycja i organizacja Narodowego Banku Polskiego | str. 506 6.2. Prezes Narodowego Banku Polskiego | str. 506 6.3. Rada Polityki Pieniężnej | str. 507 6.4. Zadania Narodowego Banku Polskiego | str. 507 Rozdział XIV Stany nadzwyczajne | str. 509 1. Wprowadzenie (Justyna Węgrzyn) | str. 510 2. Zasady wprowadzania stanów nadzwyczajnych (Justyna Węgrzyn) | str. 510 2.1. Zasada wyjątkowości (subsydiarności) | str. 511 2.2. Zasada legalności | str. 511 2.3. Zasada proporcjonalności i celowości | str. 512 2.4. Zasada ochrony podstaw systemu prawnego | str. 512 2.5. Zasada ochrony organów przedstawicielskich | str. 512 3. Stan wojenny (Justyna Węgrzyn) | str. 513 3.1. Przesłanki warunkujące wprowadzenie stanu wojennego | str. 513 3.2. Procedura wprowadzenia stanu wojennego | str. 515 3.3. Obszar obowiązywania i czas trwania stanu wojennego | str. 516 3.4. Zasady działania organów władzy publicznej w czasie stanu wojennego | str. 516 3.5. Ograniczenie wolności i praw w czasie stanu wojennego | str. 517 3.6. Zniesienie stanu wojennego | str. 518 4. Stan wyjątkowy (Olga Hałub-Kowalczyk | str. 518 4.1. Przesłanki warunkujące wprowadzenie stanu wyjątkowego | str. 518 4.2. Procedura wprowadzenia stanu wyjątkowego | str. 520 4.2.1. Regulacja konstytucyjna | str. 520 4.2.2. Regulacja ustawowa | str. 520 4.3. Czas trwania stanu wyjątkowego | str. 522 4.4. Działalność organów władzy publicznej w czasie stanu wyjątkowego | str. 523 5. Stan klęski żywiołowej (Olga Hałub-Kowalczyk | str. 524 5.1. Przesłanki warunkujące wprowadzenie stanu klęski żywiołowej | str. 524 5.2. Procedura wprowadzenia stanu klęski żywiołowej w regulacji konstytucyjnej i ustawowej | str. 525 5.3. Czas trwania stanu klęski żywiołowej | str. 526 5.4. Działalność organów władzy publicznej w czasie stanu klęski żywiołowej | str. 527 6. Stan wojny (Justyna Węgrzyn) | str. 528 6.1. Uwagi wstępne | str. 528 6.2. Przesłanki warunkujące wprowadzenie stanu wojny | str. 529 6.3. Procedura wprowadzenia stanu wojny | str. 529 6.4. Obszar obowiązywania i czas trwania stanu wojny | str. 530 6.5. Pojęcie „czas wojny | str. 530 6.6. Zawarcie pokoju | str. 530 7. Ochrona wolności i praw jednostki w stanach nadzwyczajnych (Mariusz Jabłoński | str. 531 7.1. Konsekwencje wprowadzenia stanu nadzwyczajnego w sferze realizacji konstytucyjnych wolności i praw jednostki | str. 531 7.2. Charakter i zakres gwarancji konstytucyjnych | str. 532 7.3. Wkroczenie w sferę wolności i praw jednostki w drodze rozporządzeń z mocą ustawy | str. 535 8. Zagadnienie dopuszczalności ograniczania wolności i praw jednostki w związku z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemicznego (stanów niebędących formalnie stanem nadzwyczajnym w rozumieniu konstytucyjnym) (Mariusz Jabłoński | str. 536 Wykaz powoływanych aktów prawnych | str. 541 O Autorach | str. 547