Postępowanie sądowoadministracyjne

Podręcznik omawia problematykę postępowania sądowoadministracyjnego, w tym m.in.: • model, organizację i konstytucyjne podstawy sądowej kontroli administracji publicznej w Polsce; • zakres kontroli sądów administracyjnych i ich właściwość; • zasady postępowania sądowoadministracyjnego; • wszczęcie, strony i uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego; • czynności techniczno-procesowe; • przebieg postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym jako sądem I instancji; • zwyczajne i nadzwyczajne środki zaskarżenia; • koszty postępowania sądowoadministracyjnego; • środki zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz • europeizacja postępowania sądowoadministracyjnego. W opracowaniu uwzględniono najnowsze zmiany aktów prawnych, orzecznictwo oraz literaturę przedmiotu. Publikacja przeznaczona jest dla studentów prawa i administracji oraz aplikantów zawodów prawniczych. Może być także przydatna nauczycielom akademickim w pracy naukowej i dydaktycznej oraz sędziom, adwokatom, radcom prawnym, doradcom podatkowym, rzecznikom patentowym i urzędnikom w praktyce zawodowej.

Spis treści

Wykaz skrótów | str.13 Rozdział I Sądowa kontrola działalności administracji publicznej (Dagmara Gut) | str.17 Uwagi wstępne | str.17 Modele sądowej kontroli administracji publicznej | str.21 2.1. Kryterium pozycji ustrojowej sądu administracyjnego | str.21 2.2. Kryterium struktury instancyjnej sądów administracyjnych | str.23 2.3. Kryterium uprawnień orzeczniczych sądów administracyjnych | str.25 Organizacja sądownictwa administracyjnego w Polsce | str.29 3.1. Geneza sądownictwa administracyjnego | str.29 3.2. Konstytucyjne podstawy sądownictwa administracyjnego | str.32 3.3. Ustrój sądów administracyjnych | str.36 Rozdział II Zakres kontroli sądów administracyjnych i ich właściwość (Konrad Łuczak) | str.41 Zakres kontroli sądów administracyjnych | str.41 1.1. Konstytucyjnoprawne podstawy zakresu kontroli sądów administracyjnych | str.41 1.2. Charakterystyka sprawy sądowoadministracyjnej | str.43 1.3. Podstawowe cechy kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne | str.46 1.4. Wyłączenia z zakresu kontroli sądów administracyjnych | str.48 Właściwość sądów administracyjnych | str.50 2.1. Uwagi wprowadzające | str.50 2.2. Podział właściwości instancyjnej między w.s.a. a NSA | str.51 2.3. Właściwość miejscowa w.s.a. | str.52 2.3.1. Sposób ustalania właściwości miejscowej | str.52 2.3.2. Wpływ skargi do niewłaściwego miejscowo w.s.a. | str.54 2.3.3. Zasada ciągłości właściwości miejscowej w.s.a. | str.55 2.3.4. Szczególne przypadki zmiany właściwości miejscowej w.s.a. | str.55 2.4. Właściwość rzeczowa w.s.a. | str.57 2.4.1. Decyzje administracyjne | str.57 2.4.2. Postanowienia | str.60 2.4.3. Akty i czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego | str.61 2.4.4. Interpretacje podatkowe i opinie zabezpieczające | str.63 2.4.5. Opinie dotyczące transgranicznego przekształcenia, połączenia albo podziału spółki | str.63 2.4.6. Akty prawa miejscowego | str.64 2.4.7. Akty samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej | str.65 2.4.8. Akty nadzoru nad samorządem terytorialnym | str.66 2.4.9. Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania | str.67 2.4.10. Przypadki szczególne | str.70 Właściwość rzeczowa NSA | str.70 Rozdział III Zasady postępowania sądowoadministracyjnego (Małgorzata Jaśkowska) | str.73 Uwagi wstępne | str.73 Zasada dostępu do sądu | str.75 Zasada dwuinstancyjności | str.79 Zasada legalności | str.80 Zasada udzielania pomocy stronom | str.83 Zasada jawności | str.86 Zasada ekonomiki procesowej | str.91 Zasady kontradyktoryjności i oficjalności | str.95 Rozdział IV Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego (Małgorzata Jaśkowska) | str.99 Uwagi ogólne | str.99 Skarga | str.102 2.1. Przedmiot skargi | str.102 2.2. Uprawnieni do wniesienia skargi | str.103 2.3. Warunki formalne skargi jako pisma procesowego i sposób jej wniesienia | str.107 2.4. Wyczerpanie środków zaskarżenia | str.110 2.5. Termin do wniesienia skargi | str.113 Sprzeciw | str.114 3.1. Przedmiot sprzeciwu | str.114 3.2. Podmioty uprawnione do wniesienia sprzeciwu | str.117 3.3. Warunki formalne sprzeciwu i sposób jego wniesienia | str.117 Wniosek o wszczęcie postępowania | str.119 Skutki wniesienia skargi, sprzeciwu czy wniosku | str.121 5.1. Wszczęcie postępowania i zawisłość sprawy | str.121 5.2. Uprawnienia autokontrolne | str.122 5.3. Możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności | str.124 5.4. Obowiązki organu przy przekazaniu pisma wszczynającego postępowanie | str.127 5.5. Skutki braku spełnienia warunków dopuszczalności i warunków formalnych | str.129 Rozdział V Strony i uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego (Jacek Jaworski) | str.133 Strony postępowania | str.133 1.1. Wstęp | str.133 1.2. Organ administracji publicznej jako strona postępowania | str.134 1.3. Strona skarżąca | str.135 1.4. Zdolność do bycia stroną a legitymacja skargowa | str.140 1.4.1. Zdolność sądowa | str.140 1.4.2. Interes prawny | str.141 Uczestnicy postępowania | str.144 2.1. Strona a uczestnik postępowania | str.144 2.2. Uczestnictwo prokuratora, RPO, RPD i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców | str.147 Skuteczność czynności podmiotów procesowych | str.149 3.1. Zagadnienia wprowadzające | str.149 3.2. Samodzielność działania w procesie | str.150 3.3. Zastępstwo procesowe a przedstawicielstwo | str.151 3.4. Reprezentacja | str.153 3.5. Działanie osobiste i przez pełnomocnika | str.154 3.5.1. Zdolność postulacyjna | str.154 3.5.2. Pełnomocnictwo | str.155 Rozdział VI Czynności techniczno-procesowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym (Dagmara Gut) | str.159 Pisma w postępowaniu sądowym | str.159 1.1. Pojęcie | str.159 1.2. Wymogi formalne | str.161 1.3. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych | str.166 Doręczenia | str.168 2.1. Zagadnienia ogólne | str.168 2.2. Doręczenia osobom fizycznym | str.170 2.3. Doręczenia osobom prawnym | str.172 2.4. Doręczenia osobom nieznanym z miejsca pobytu | str.173 2.5. Doręczenia stronom mającym miejsce zamieszkania za granicą | str.173 2.6. Doręczenia na adres skrytki pocztowej | str.174 2.7. Fikcja doręczenia | str.174 Terminy procesowe | str.176 3.1. Rodzaje terminów procesowych i sposób ich liczenia | str.176 3.2. Przywrócenie terminu | str.177 Akta sprawy sądowoadministracyjnej | str.179 Rozdział VII Przebieg postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym jako sądem I instancji (Małgorzata Jaśkowska) | str.181 Czynności wstępne | str.181 Postępowanie rozpoznawcze | str.187 Przeszkody w prowadzeniu postępowania sądowoadministracyjnego | str.194 Postępowanie mediacyjne | str.200 Postępowanie uproszczone | str.207 Rozstrzygnięcia | str.210 6.1. Zasady orzekania | str.210 6.2. Wyroki | str.213 6.2.1. Uwagi ogólne | str.213 6.2.2. Treść wyroku | str.216 6.3. Postanowienia i zarządzenia | str.224 6.3.1. Postanowienia | str.224 6.3.2. Zarządzenia | str.227 Konwalidacja rozstrzygnięć | str.227 Rozdział VIII Zwyczajne środki zaskarżenia (Martyna Wilbrandt-Gotowicz) | str.229 Środki odwoławcze a środki zaskarżenia | str.229 Skarga kasacyjna | str.232 2.1. Charakter prawny skargi kasacyjnej | str.232 2.1.1. Uwagi wstępne | str.232 2.1.2. Przedmiot zaskarżenia | str.233 2.1.3. Legitymacja procesowa | str.235 2.1.4. Wymagania skargi kasacyjnej | str.238 2.2. Postępowanie kasacyjne | str.246 2.2.1. Czynności wstępne | str.246 2.2.2. Postępowanie rozpoznawcze | str.250 2.2.3. Orzeczenia | str.252 Zażalenie | str.256 3.1. Charakter prawny zażalenia | str.256 3.1.1. Uwagi wstępne | str.256 3.1.2. Przedmiot zaskarżenia | str.256 3.1.3. Legitymacja procesowa | str.258 3.1.4. Prawne wymagania zażalenia | str.258 3.2. Postępowanie zażaleniowe | str.259 3.2.1. Czynności wstępne | str.259 3.2.2. Postępowanie rozpoznawcze | str.260 3.2.3. Orzeczenia | str.261 Quasi-środki odwoławcze | str.261 Prawomocność orzeczeń i jej skutki | str.263 Rozdział IX Nadzwyczajne środki zaskarżenia (Martyna Wilbrandt-Gotowicz) | str.267 Nadzwyczajne środki zaskarżenia a wniosek o unieważnienie prawomocnego orzeczenia | str.267 Skarga o wznowienie postępowania | str.269 2.1. Charakter prawny skargi o wznowienie postępowania i jej przesłanki | str.269 2.2. Postępowanie wznowieniowe | str.278 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia | str.283 3.1. Charakter prawny skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i jej przesłanki | str.283 3.2. Postępowanie w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia | str.288 Rozdział X Koszty postępowania sądowoadministracyjnego (Jacek Jaworski) | str.293 Uwagi wprowadzające | str.293 Koszty sądowe | str.294 2.1. Podział kosztów sądowych | str.294 2.2. Wpis | str.295 2.3. Opłaty kancelaryjne | str.296 2.4. Wydatki w ramach kosztów sądowych | str.297 Wydatki strony w ramach występowania w procesie bez profesjonalnego pełnomocnika | str.298 Wydatki strony w ramach zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika | str.299 Zwrot kosztów postępowania | str.301 Zwolnienie z kosztów sądowych | str.303 6.1. Zwolnienie z mocy prawa | str.303 6.2. Prawo pomocy | str.304 Rozdział XI Środki zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego (Martyna Wilbrandt-Gotowicz) | str.307 Uwagi wstępne | str.307 Działalność uchwałodawcza NSA | str.309 2.1. Uchwały abstrakcyjne | str.309 2.1.1. Przesłanki podjęcia uchwały abstrakcyjnej | str.309 2.1.2. Tryb rozpoznania i rozstrzygnięcia abstrakcyjnego pytania prawnego | str.311 2.1.3. Skutki prawne uchwał abstrakcyjnych | str.313 2.2. Uchwały konkretne | str.314 2.2.1. Przesłanki podjęcia uchwały konkretnej | str.314 2.2.2. Tryb rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnego pytania prawnego | str.317 2.2.3. Skutki prawne uchwał konkretnych | str.319 Pytania prawne do TK | str.320 3.1. Przesłanki pytań prawnych do TK | str.320 3.2. Rozstrzygnięcia TK i ich skutki dla orzecznictwa sądów administracyjnych | str.322 Pytania prejudycjalne do TSUE | str.323 4.1. Przesłanki pytań prejudycjalnych do TSUE | str.323 4.2. Orzeczenia prejudycjalne TSUE i ich skutki dla orzecznictwa sądów administracyjnych | str.326 Rozdział XII Europeizacja postępowania sądowoadministracyjnego (Konrad Łuczak) | str.329 Pojęcie europeizacji prawa i jej wpływ na strukturę sądów administracyjnych oraz postępowanie sądowoadministracyjne | str.329 Wybrane przypadki europeizacji przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi | str.333 2.1. Rozszerzenie właściwości na decyzje konsulów dotyczące wiz Schengen | str.333 2.2. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie wyroku TSUE | str.334 2.3. Oddanie pisma procesowego w placówce pocztowej znajdującej się w innym państwie członkowskim UE niż Polska | str.337 Zasady-narzędzia stosowane przez sądy administracyjne w celu europeizacji prawa | str.339 Mechanizm uwzględniania przez sąd z urzędu prawa UE | str.346 Kilka uwag końcowych | str.350 Bibliografia | str.351 O autorach | str.363 Skorowidz | str.365