Pasażerski transport kolejowy na obszarach aglomeracyjnych w Polsce a rozwiązania multimodalne w codziennych dojazdach do pracy

Książka prezentuje efekt badań prowadzonych przez Autora w latach 2013–2017, składających się na jego rozprawę doktorską obronioną na Wydziale Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej UMCS w Lublinie. Praca swym zasięgiem przestrzennym obejmuje dziesięć największych obszarów aglomeracyjnych w Polsce, co stanowi element wyróżniający na tle krajowej literatury z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej. Uzyskanie porównywalności wyników dla wszystkich badanych jednostek możliwe było w dużej mierze dzięki realizacji własnych badań terenowych, a także dzięki uprzejmości Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w Warszawie, który udostępnił niepublikowane bazy danych statystycznych. Nieodłącznym elementem niniejszej książki jest bogaty autorski materiał kartograficzny, stąd zdecydowano się na użycie formatu A4 i druk wybranych map na rozkładanych planszach.

Spis treści

Przedmowa 9 1. Wstęp 11 1.1. Określenie problemu badawczego i uzasadnienie wyboru tematu 11 1.2. Cele pracy 14 1.3. Zakres przestrzenny i czasowy 15 1.3.1 Delimitacje obszarów aglomeracyjnych 15 1.3.2 Zbiory obiektów badawczych 18 1.3.3 Zakres czasowy opracowania 23 1.4. Definicja pasażerskiego transportu multimodalnego 24 2. Przegląd literatury 27 2.1. Transport kolejowy jako przedmiot badań geograficznych 27 2.2. Stan badań nad systemami transportowymi w obszarach aglomeracyjnych 29 3. Metody badawcze i źródła danych 33 3.1. Badania kameralne 34 3.1.1 Studia literatury 34 3.1.2 Analizy statystyczne 34 3.1.3 Analizy przestrzenne i metody prezentacji kartograficznej 36 3.1.4 Bonitacja punktowa i tabela znaków 37 3.2. Badania terenowe 37 3.2.1 Weryfikacja autobusowych rozkładów jazdy 37 3.2.2 Inwentaryzacja infrastruktury przesiadkowej 38 3.2.3 Obserwacja uczestnicząca 38 4. Sieć kolejowa badanych obszarów aglomeracyjnych 39 4.1. Uwarunkowania historyczne 39 4.2. Stan obecny 41 5. Sytuacja społeczno-gospodarcza badanych obszarów aglomeracyjnych 45 5.1. Liczba ludności i gęstość zaludnienia 45 5.2. Aktywność zawodowa ludności 47 5.3. Podmioty gospodarcze 49 6. Dojazdy do pracy w świetle badań GUS a natężenie ruchu na sieci kolejowej 55 6.1. Dojazdy do pracy z gmin otaczających do rdzeni aglomeracji 55 6.2. Natężenie ruchu pociągów regionalnych na obszarach aglomeracyjnych 56 6.3. Dynamika dojazdów do pracy 2006–2011 na tle dynamiki natężenia kolejowego ruchu pasażerskiego 2005–2010 58 7. Ocena korzyści i niekorzyści wynikających z lokalizacji infrastruktury kolejowej względem elementów zagospodarowania przestrzennego obszarów aglomeracyjnych 65 7.1. Rozmieszczenie stacji i przystanków kolejowych 65 7.1. 1 Rozmieszczenie stacji i przystanków względem sieci osadniczej stref podmiejskich 65 7.1. 2 Rozmieszczenie stacji i przystanków w rdzeniach aglomeracji 66 7.2. Struktura użytkowania terenu strefy podmiejskiej w buforze 1 km od linii kolejowej 67 8. Diagnoza poziomu wdrożenia rozwiązań multimodalnych w rejonie wytypowanych węzłów przesiadkowych w strefach podmiejskich 73 8.1. Integracja kolei z transportem autobusowym 73 8.1.1. Stan rozwoju oraz integracja infrastruktury autobusowej i kolejowej 73 8.1.2. Kierunki obsługi, częstotliwość kursowania oraz integracja rozkładów jazdy pociągów i autobusów międzygminnych 80 8.2. Konkurencyjność czasowa kolei względem transportu autobusowego w dojazdach ze stref podmiejskich do rdzeni aglomeracji 88 8.3. Konkurencyjność czasowa kolei względem transportu indywidualnego w dojazdach ze stref podmiejskich do rdzeni aglomeracji 90 8.4. Rozwiązania P+R 94 8.5. Rozwiązania B+R 99 9. Kolejowe inwestycje infrastrukturalne w obszarach aglomeracyjnych w kontekście postanowień dokumentów strategicznych 103 9.1. Inwestycje przedakcesyjne oraz pierwszej perspektywy 2004–2006 104 9.2. Inwestycje zrealizowane w ramach perspektywy 2007–2013 105 9.3. Inwestycje realizowane i planowane w perspektywie 2014–2020 108 10. Aspekty organizacyjne determinujące atrakcyjność transportu kolejowego jako środka służącego dojazdom do pracy 113 10.1. Kolejowi przewoźnicy pasażerscy na obszarach aglomeracyjnych 113 10.2. Oferty specjalne dla pasażerów 117 10.3. Współpraca między przewoźnikami 120 11. Synteza stanu i perspektyw wykorzystania transportu kolejowego w codziennych dojazdach do pracy na obszarach aglomeracyjnych w Polsce 123 11.1. Typologia linii kolejowych w dziesięciu obszarach aglomeracyjnych 123 11.2. Ranking badanych obszarów aglomeracyjnych 136 12. Podsumowanie, wnioski i rekomendacje 139 Spis literatury 143 Spis rycin 153 Spis tabel 157 Załączniki 159 Załącznik 1. – Wykaz badanych punktów przesiadkowych 159 Załącznik 2. – Wykaz badanych odcinków sieci kolejowej 165 Załącznik 3. – Zestawienie wybranych danych zmierzonych w badanych punktach przesiadkowych 167 Załącznik 4. – Wykaz inwestycji infrastrukturalnych 2000–2006 (2008) 173 Załącznik 5. – Wykaz inwestycji infrastrukturalnych 2007–2013 (2015) 173 Załącznik 6. – Wykaz inwestycji infrastrukturalnych 2014–2020 (2023) 178