Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie

Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie ukazuje się od 47 lat i jest najstarszym wznawianym do dziś polskim podręcznikiem z zakresu tej gałęzi prawa. Napisany przez prof. Wojciecha Góralczyka, obecnie jest aktualizowany przez Jego uczniów – prof. Stefana Sawickiego i prof. Karola Karskiego, kolejnych szefów katedry prawa międzynarodowego publicznego Uniwersytetu Warszawskiego. 19. wydanie książki zostało zaktualizowane, zmienione i uzupełnione m.in. o kwestie związane ze statusem i funkcjonowaniem podmiotów prawa międzynarodowego czy problematykę międzynarodowego prawa karnego. Opracowanie jest przeznaczone przede wszystkim dla studentów wydziałów prawa, a także osób zainteresowanych prawem międzynarodowym publicznym, m.in. polityków i dziennikarzy. Może być także przydatne studentom innych kierunków, w tym w szczególności stosunków międzynarodowych, administracji oraz zarządzania.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 13 Słowo wstępne | str. 15 Rozdział I Zagadnienia ogólne | str. 17 Pojęcie prawa międzynarodowego | str. 17 1.1. Definicja prawa międzynarodowego | str. 17 1.2. Prawo międzynarodowe publiczne a prawo międzynarodowe prywatne | str. 19 1.3. Nazwa prawa międzynarodowego | str. 20 Funkcje (przedmiot) prawa międzynarodowego | str. 21 Stosunki międzynarodowe, czyli obrót międzynarodowy | str. 23 Cechy charakterystyczne prawa międzynarodowego | str. 25 4.1. Uwagi ogólne | str. 25 4.2. Tworzenie prawa międzynarodowego (brak ustawodawcy) | str. 26 4.3. Przymus w prawie międzynarodowym (brak zorganizowanego aparatu przymusu) | str. 26 4.4. Brak obowiązkowego sądownictwa międzynarodowego | str. 28 4.5. Stosowanie prawa międzynarodowego i jego moc wiążąca | str. 28 Struktura i charakter norm współczesnego prawa międzynarodowego | str. 29 Prawo międzynarodowe a prawo wewnętrzne. Stosowanie prawa międzynarodowego wewnątrz państwa | str. 32 6.1. Uwagi ogólne | str. 32 6.2. Dualizm i monizm | str. 33 6.3. Obowiązek dostosowania prawa wewnętrznego do prawa międzynarodowego | str. 35 6.4. Sposoby harmonizacji prawa wewnętrznego z międzynarodowymi zobowiązaniami | str. 36 6.5. Miejsce prawa wewnętrznego w stosunkach międzynarodowych | str. 39 6.6. Komplementarność wewnętrznego i międzynarodowego porządku prawnego | str. 41 Rozdział II Rozwój prawa międzynarodowego | str. 43 Uwagi ogólne | str. 43 Początki prawa międzynarodowego | str. 44 Ukształtowanie systemu prawa międzynarodowego | str. 45 Prawo międzynarodowe w okresie kapitalizmu | str. 47 Okres międzywojenny i druga wojna światowa | str. 52 Okres po drugiej wojnie światowej | str. 57 Rozdział III Źródła prawa międzynarodowego | str. 67 Pojęcie źródeł prawa międzynarodowego | str. 67 1.1. Różne znaczenia tego terminu | str. 67 1.2. Artykuł 38 Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości a źródła prawa międzynarodowego | str. 68 1.3. Współczesne źródła prawa międzynarodowego | str. 71 1.4. Środki pomocnicze do stwierdzania istnienia norm prawa międzynarodowego | str. 72 Umowa międzynarodowa | str. 74 2.1. Uwagi ogólne | str. 74 2.2. Zawieranie umów międzynarodowych | str. 81 2.3. Obowiązywanie umowy międzynarodowej. Ważność | str. 89 2.4. Zakres czasowy obowiązywania i stosowania umowy międzynarodowej (od kiedy do kiedy) | str. 93 2.5. Zakres podmiotowy obowiązywania umowy międzynarodowej (kogo umowa międzynarodowa obowiązuje) | str. 100 2.6. Zakres terytorialny obowiązywania i stosowania umowy międzynarodowej | str. 102 2.7. Zakres rzeczowy (przedmiotowy) obowiązywania umowy międzynarodowej | str. 103 2.8. Interpretacja (wykładnia) umowy międzynarodowej | str. 105 Prawo zwyczajowe | str. 109 Uchwały prawotwórcze (normatywne) organizacji międzynarodowych | str. 120 Kodyfikacja prawa międzynarodowego | str. 125 Rozdział IV Podmioty prawa międzynarodowego | str. 131 Uwagi ogólne | str. 131 Państwo | str. 134 2.1. Pojęcie i istota państwa | str. 134 2.2. Powstanie i upadek państwa | str. 137 2.3. Ciągłość (identyczność) i sukcesja państw | str. 141 Państwo w stosunkach międzynarodowych | str. 146 3.1. Suwerenność i kompetencja własna państw | str. 146 3.2. Zasada nieinterwencji | str. 149 3.3. Równość państw i ich immunitet jurysdykcyjny | str. 150 Rodzaje państw | str. 154 4.1. Państwa jednolite i złożone | str. 154 4.2. Państwa śródlądowe, państwa o niekorzystnym położeniu geograficznym i państwa archipelagowe | str. 155 4.3. Państwa trwale neutralne | str. 156 Podmioty prawa międzynarodowego inne niż państwa | str. 158 Uznanie międzynarodowe | str. 173 Rozdział V Stosunki, zdarzenia i akty (czynności) prawnomiędzynarodowe | str. 181 Stosunki prawnomiędzynarodowe | str. 181 Zdarzenia prawnomiędzynarodowe | str. 182 Akty (czynności) prawnomiędzynarodowe | str. 183 Akty jednostronne państw | str. 190 Rozdział VI Odpowiedzialność międzynarodowa | str. 195 Uwagi ogólne | str. 195 Odpowiedzialność państwa | str. 197 Odpowiedzialność jednostek | str. 202 Rozdział VII Terytorium | str. 209 Uwagi ogólne | str. 209 Terytorium państwowe | str. 210 Zwierzchnictwo terytorialne | str. 212 Szczególne ograniczenia zwierzchnictwa terytorialnego | str. 214 Nabycie terytorium państwowego | str. 216 5.1. Nabycie pierwotne | str. 216 5.2. Nabycie pochodne | str. 218 5.3. Zmiany terytorialne a obywatelstwo ludności | str. 219 5.4. Zakaz użycia siły i prawo narodów do samostanowienia a zmiany terytorialne | str. 220 Granice | str. 222 6.1. Uwagi ogólne | str. 222 6.2. Granice Polski | str. 225 Rzeki | str. 228 Obszary podbiegunowe | str. 232 Rozdział VIII Międzynarodowe prawo morza | str. 235 Uwagi ogólne | str. 235 Obszary morskie – klasyfikacja | str. 237 Statki morskie | str. 239 Morskie wody wewnętrzne | str. 244 Wody archipelagowe | str. 247 Morze terytorialne | str. 248 Morska strefa przyległa | str. 252 Strefa wyłącznego rybołówstwa | str. 254 Szelf kontynentalny | str. 255 Strefa ekonomiczna | str. 257 Morze pełne | str. 259 Dno mórz i oceanów poza granicami jurysdykcji państwowej | str. 266 Cieśniny i kanały morskie | str. 267 13.1. Cieśniny | str. 267 13.2. Kanały morskie | str. 270 Współpraca międzynarodowa w dziedzinie korzystania z obszarów morskich i ochrony środowiska morskiego | str. 271 Rozdział IX Międzynarodowe prawo lotnicze i kosmiczne | str. 277 Uwagi ogólne | str. 277 Przestrzeń powietrzna | str. 279 Statki powietrzne | str. 281 Międzynarodowa żegluga powietrzna | str. 284 Prawo kosmiczne | str. 287 Rozdział X Ludność państwa | str. 293 Uwagi ogólne | str. 293 Obywatelstwo | str. 294 Traktowanie cudzoziemców | str. 300 Międzynarodowy ruch osobowy | str. 302 Ekstradycja i azyl | str. 305 Ochrona grup ludzkich i praw człowieka | str. 307 Uchodźcy | str. 311 Rozdział XI Prawo dyplomatyczne i konsularne | str. 313 Uwagi ogólne | str. 313 Stosunki i służba dyplomatyczna | str. 314 2.1. Źródła prawa dyplomatycznego | str. 314 2.2. Ustanowienie i utrzymywanie stosunków dyplomatycznych | str. 316 2.3. Funkcje misji dyplomatycznej | str. 316 2.4. Członkowie misji dyplomatycznej | str. 318 2.5. Przywileje i immunitety dyplomatyczne | str. 323 2.6. Treść (zakres przedmiotowy) przywilejów i immunitetów dyplomatycznych | str. 325 2.7. Osoby korzystające z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych (zakres podmiotowy) | str. 327 2.8. Zakres czasowy obowiązywania przywilejów i immunitetów | str. 328 2.9. Zakres terytorialny obowiązywania przywilejów i immunitetów | str. 328 2.10. Obowiązek członków misji wobec państwa przyjmującego | str. 329 2.11. Pomieszczenia misji dyplomatycznej | str. 330 2.12. Misje specjalne | str. 330 Stosunki i służba konsularna | str. 331 3.1. Źródła prawa konsularnego | str. 331 3.2. Ustanowienie i utrzymywanie stosunków konsularnych | str. 332 3.3. Funkcje konsularne | str. 333 3.4. Członkowie urzędu konsularnego | str. 335 3.5. Przywileje i immunitety konsularne | str. 337 3.6. Treść (zakres przedmiotowy) przywilejów i immunitetów konsularnych | str. 337 3.7. Osoby korzystające z przywilejów i immunitetów konsularnych | str. 338 3.8. Zakres czasowy obowiązywania przywilejów i immunitetów konsularnych | str. 339 3.9. Zakres terytorialny obowiązywania przywilejów i immunitetów konsularnych | str. 339 3.10. Pomieszczenia i archiwa konsularne | str. 339 Rozdział XII Organizacje międzynarodowe | str. 341 Uwagi ogólne | str. 341 Organizacja Narodów Zjednoczonych | str. 352 2.1. Podstawy prawne i istota ONZ | str. 352 2.2. Członkostwo w ONZ | str. 354 2.3. Cele i zasady ONZ | str. 357 2.4. Struktura organizacyjna ONZ | str. 359 2.5. Zgromadzenie Ogólne | str. 360 2.6. Rada Bezpieczeństwa | str. 363 2.7. Rada Gospodarcza i Społeczna | str. 366 2.8. Rada Powiernicza | str. 367 2.9. Sekretariat | str. 368 2.10. Misje pokojowe | str. 369 2.11. Działalność ONZ | str. 370 Organizacje wyspecjalizowane | str. 372 Organizacje regionalne | str. 373 4.1. Organizacja Państw Amerykańskich | str. 373 4.2. Liga Państw Arabskich | str. 374 4.3. Unia Afrykańska | str. 375 Organizacje wojskowe | str. 376 5.1. Karta Narodów Zjednoczonych a przymierza | str. 376 5.2. Traktat Północnoatlantycki | str. 377 Rada Europy | str. 377 Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) | str. 380 Rozdział XIII Załatwianie sporów międzynarodowych | str. 383 Uwagi ogólne | str. 383 Rokowania (negocjacje) | str. 387 Dobre usługi i pośrednictwo (mediacja) | str. 388 Komisje śledcze | str. 389 Koncyliacja | str. 390 Postępowanie przed organami Narodów Zjednoczonych | str. 391 Arbitraż (sądownictwo polubowne) | str. 393 Sądownictwo międzynarodowe | str. 396 8.1. Uwagi ogólne | str. 396 8.2. Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej | str. 397 8.3. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości | str. 397 8.4. Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza | str. 406 Środki odwetowe | str. 406 Rozdział XIV Prawo przeciwwojenne | str. 409 Uwagi ogólne | str. 409 Zakaz agresji | str. 409 Definicja agresji | str. 413 Bezpieczeństwo zbiorowe | str. 416 Rozdział XV Prawo konfliktów zbrojnych | str. 423 Uwagi ogólne | str. 423 1.1. Pojęcie wojny i konfliktu zbrojnego | str. 423 1.2. Pojęcie prawa konfliktów zbrojnych i jego obowiązywanie | str. 424 1.3. Stosowanie prawa konfliktów zbrojnych w konfliktach niemających charakteru międzynarodowego | str. 426 1.4. Źródła prawa konfliktów zbrojnych | str. 427 1.5. Obszar wojny i teatr wojny | str. 430 Początek wojny | str. 431 Wojna lądowa | str. 432 3.1. Siły zbrojne – skład | str. 432 3.2. Kroki nieprzyjacielskie | str. 435 3.3. Ochrona ofiar wojny | str. 438 3.4. Okupacja wojenna | str. 442 Wojna morska | str. 444 4.1. Uwagi ogólne | str. 444 4.2. Morskie siły zbrojne | str. 444 4.3. Akty walki | str. 445 4.4. Ochrona chorych, rannych i rozbitków | str. 446 4.5. Akty wrogie | str. 447 Wojna powietrzna | str. 448 5.1. Uwagi ogólne | str. 448 5.2. Siły zbrojne | str. 449 5.3. Akty walki | str. 449 Zakończenie wojny | str. 450 Neutralność w wojnie | str. 452 Materiały do poznania prawa międzynarodowego | str. 455 Skorowidz | str. 475