System Prawa Administracyjnego Procesowego. TOM I. Zagadnienia ogólne

W tomie I Sytemu Prawa Administracyjnego Procesowego przedstawiono fundamentalne dla prawa administracyjnego procesowego zagadnienia. W opracowaniu szczegółowo wyjaśniono pojęcie prawa administracyjnego procesowego oraz jego elementu jednostkowego, czyli normy prawa należącej do tego fragmentu porządku prawnego. Zawarto ponadto wnikliwą analizę zagadnienia systemu prawa administracyjnego procesowego, a następnie pojęcia postępowania administracyjnego. W tej części Systemu ukazano również ewolucję rozwiązań prawnych polskiego prawa administracyjnego procesowego oraz ukazano aktualne źródła tego prawa. Poddano analizie problemy obowiązywania prawa administracyjnego procesowego, jego funkcji, realizowanych wartości oraz stosowania. Dopełnieniem tomu jest prezentacja literatury procesowej. Autorami książki są pracownicy naukowi niemal wszystkich ośrodków uniwersyteckich w Polsce, a także sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Adresaci: Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla sędziów, adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych i pracowników administracji. Zainteresuje ponadto przedstawicieli nauki prawa administracyjnego.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 15 Wstęp | str. 21 Rozdział 1. Pojęcie prawa administracyjnego procesowego | str. 25 1.1. Uwagi terminologiczne | str. 30 1.2. Elementy pojęcia prawa administracyjnego procesowego | str. 36 1.2.1.Prawo | str. 36 1.2.2. Prawo administracyjne | str. 41 1.2.3. Prawo procesowe | str. 54 1.3. Próba definicji prawa administracyjnego procesowego. Pojęcie normy prawa administracyjnego procesowego | str. 73 1.4. Prawo administracyjne procesowe a regulacje konstrukcji podobnych | str. 75 1.4.1. Uwagi ogólne | str. 75 1.4.2. Jurysdykcja administracyjna | str. 75 1.4.3. Sprawiedliwość administracyjna | str. 79 1.4.4. Ochrona prawna w sprawach administracyjnych (administracyjny wymiar sprawiedliwości) | str. 82 1.4.5. Wykonywanie orzecznictwa administracyjnego | str. 82 1.5. Prawo administracyjne procesowe a prawo procesowe sądowe | str. 84 1.5.1. Uwagi ogólne | str. 84 1.5.2. Prawo administracyjne procesowe a prawo procesowe sądowoadministracyjne | str. 84 1.5.3. Prawo administracyjne procesowe a prawo procesowe cywilne i karne | str. 95 1.6. Modele regulacji prawa administracyjnego procesowego | str. 97 1.7. Koncepcje postrzegania prawa administracyjnego procesowego jako zbioru norm | str. 101 1.8. Zagadnienie autonomii wewnętrznej i zewnętrznej prawa administracyjnego procesowego | str. 104 1.9. Granice regulacji prawa administracyjnego procesowego | str. 107 Rozdział 2. Normy prawa administracyjnego procesowego | str. 109 2.1. Uwagi wstępne | str. 112 2.2. Rodzaje norm prawa administracyjnego | str. 114 2.3. Pojęcie normy prawa administracyjnego ustrojowego. Relacje norm prawa administracyjnego ustrojowego i norm prawa administracyjnego procesowego | str. 116 2.4. Pojęcie normy prawa administracyjnego materialnego. Relacje norm prawa administracyjnego materialnego i norm prawa administracyjnego procesowego. Problem proceduralizacji prawa | str. 124 2.5. Cechy norm prawa administracyjnego procesowego | str. 134 2.5.1. Uwagi ogólne | str. 134 2.5.2. Imperatywność norm prawa administracyjnego procesowego | str. 135 2.5.3. Elastyczność realizacyjna norm prawa administracyjnego procesowego | str. 136 2.5.4. Gwarancyjny wymiar norm prawa administracyjnego procesowego | str. 138 2.5.5. Równoważność i niekonkurencyjność norm prawa administracyjnego procesowego | str. 140 2.5.6. Współzależność norm prawa administracyjnego procesowego | str. 141 2.5.7. Trwałość norm prawa administracyjnego procesowego | str. 142 2.5.8. Określoność norm prawa administracyjnego procesowego | str. 144 2.5.9. Szczegółowość norm prawa administracyjnego procesowego w strukturze aktu normatywnego | str. 148 Rozdział 3. Zagadnienie systemu prawa administracyjnego procesowego | str. 150 3.1. Wprowadzenie | str. 152 3.2. Termin "system prawa" | str. 153 3.3. Właściwości systemu prawa | str. 155 3.4. Elementy systemu prawa | str. 157 3.5. System prawa a jego systematyzacja | str. 160 3.6. System prawa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego | str. 161 3.7. Kryzys tezy o systemowości prawa? | str. 164 3.8. System prawa w orzecznictwie sądów administracyjnych | str. 166 3.9. System prawa administracyjnego procesowego w literaturze przedmiotu | str. 169 3.10. System administracyjnego prawa procesowego | str. 172 Rozdział 4. Postępowanie administracyjne jako przedmiot regulacji prawa administracyjnego procesowego | str. 175 4.1. Pojęcie postępowania administracyjnego | str. 178 4.2. Postępowanie administracyjne w literaturze przedmiotu - ujęcia współczesne | str. 188 4.2.1. Ujęcie wąskie B. Adamiak | str. 188 4.2.2. Ujęcie szerokie Z. Niewiadomskiego | str. 190 4.2.3. Ujęcie szerokie T. Wosia | str. 195 4.3. Postępowanie administracyjne - wyznaczenie zakresu systematyki | str. 205 4.3.1. Uwagi ogólne | str. 205 4.3.2. "Zewnętrzny" charakter prawa administracyjnego procesowego | str. 205 4.3.3. Podmiotowy zakres prawa administracyjnego procesowego | str. 207 4.3.4. Zakres prawa administracyjnego procesowego wyznaczony prawnymi formami działania administracji publicznej | str. 212 4.3.5. Zakres prawa administracyjnego procesowego wyznaczony charakterem norm procesowych | str. 213 4.3.6. Normy formalne a procedura prawna | str. 214 4.4. Postępowania administracyjne - propozycja systematyki | str. 215 4.4.1. Uwagi ogólne | str. 215 4.4.2. Postępowanie administracyjne sensu stricto | str. 216 4.4.3. Postępowania administracyjne szczególne | str. 219 4.4.4. Problem dekodyfikacji postępowania administracyjnego | str. 228 4.4.5. Postępowanie administracyjne sensu stricto - postępowanie jurysdykcyjne | str. 228 4.4.6. Postępowania administracyjne sensu largo (niejurysdykcyjne) | str. 230 4.5. Prawo do procesu (postępowania) | str. 237 4.5.1. Źródła prawa do procesu - prawo europejskie | str. 237 4.5.2. Źródła prawa do procesu - europejskie soft law | str. 239 4.5.3. Źródła prawa do procesu - Konstytucja RP | str. 243 4.5.4. Domniemanie formy decyzji administracyjnej. Domniemanie sprawy indywidualnej | str. 244 4.5.5. Prawo do procesu a publiczne prawa podmiotowe | str. 246 4.6. Cel postępowania administracyjnego (cel główny, cele uzupełniające) | str. 249 4.6.1. Uwagi ogólne | str. 249 4.6.2. Cele postępowania administracyjnego w orzecznictwie sądowym | str. 250 4.6.3. Cele postępowania administracyjnego a aksjologia postępowania | str. 251 4.6.4. Materialny cel postępowania administracyjnego | str. 253 4.7. Struktura postępowania administracyjnego | str. 256 4.7.1. Postępowanie główne, postępowania incydentalne i postępowania uboczne | str. 256 4.7.2. T ryby postępowania. Postępowanie zwyczajne, postępowania nadzwyczajne | str. 257 4.7.3. Stadia postępowania | str. 260 4.8.P odstawowe pojęcia i konstrukcje teoretyczne postępowania administracyjnego | str. 261 4.8.1. Uwagi ogólne | str. 261 4.8.2. Stosunek administracyjnoprocesowy | str. 262 4.8.3. Sytuacja administracyjnoprocesowa | str. 267 4.8.4. Ciąg czynności proceduralnoprawnych | str. 268 4.8.5. Fakty procesowe | str. 269 4.8.6.Czynności proceduralnoprawne | str. 270 4.8.7. Instytucje procesowe | str. 272 Rozdział 5. Ewolucja polskiego prawa administracyjnego procesowego. Ujęcie regulacji podstawowych | str. 274 5.1. Uwaga ogólna | str. 278 5.2. Postępowanie administracyjne ogólne w Polsce w XX w. | str. 278 5.2.1. Geneza i kodyfikacja postępowania administracyjnego w II Rzeczypospolitej | str. 278 5.2.2. Geneza i obowiązywanie Kodeksu postępowania administracyjnego z 1960 r. | str. 295 5.3.Postępowanie podatkowe | str. 307 5.3.1. Postępowanie podatkowe w II Rzeczypospolitej | str. 307 5.3.2. Postępowanie podatkowe w Polsce Ludowej | str. 310 5.3.3. Ordynacja podatkowa z 1997 r. | str. 316 5.4. Administracyjne postępowanie egzekucyjne w Polsce w XX w. | str. 317 5.4.1. Postępowanie przymusowe w administracji w II Rzeczypospolitej | str. 317 5.4.2. Administracyjne postępowanie egzekucyjne po drugiej wojnie światowej | str. 321 5.5. Postępowanie w sprawie skarg i wniosków | str. 326 5.6. Postępowanie karno-administracyjne | str. 329 Rozdział 6. Źródła administracyjnego prawa procesowego | str. 333 6.1. Uwagi wstępne | str. 338 6.1.1. Pojęcie źródła administracyjnego prawa procesowego | str. 338 6.1.2. Problem różnorodności źródeł administracyjnego prawa procesowego | str. 340 6.1.3. Kodyfikacja postępowania administracyjnego | str. 344 6.1.4. Problem źródeł administracyjnego prawa procesowego z perspektywy konstytucyjnej | str. 351 6.1.4.1. Prawo powszechnie obowiązujące | str. 351 6.1.4.2. System źródeł prawa wewnętrznego | str. 354 6.2. Konstytucja jako źródło administracyjnego prawa procesowego | str. 360 6.2.1. Zasady naczelne jako źródło zasad postępowania administracyjnego | str. 360 6.2.2. Bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji | str. 366 6.2.3. Skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego | str. 368 6.3. Ratyfikowane umowy międzynarodowe | str. 371 6.3.1. Warunki uznania umowy międzynarodowej za źródło prawa | str. 371 6.3.2. Przepisy procesowe w umowach międzynarodowych | str. 372 6.4. Ustawy szczególne wobec Kodeksu postępowania administracyjnego | str. 375 6.4.1. Relacje przepisów szczególnych procesowych w ustawach materialnych do Kodeksu postępowania administracyjnego | str. 375 6.4.2. Przyczyny i zakres wprowadzania regulacji szczególnych w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego | str. 377 6.4.3. Wpływ ustawy szczególnej na standard ochrony procesowej jednostki przewidziany w Kodeksie postępowania administracyjnego | str. 379 6.5. Rozporządzenie jako źródło norm prawa procesowego | str. 381 6.5.1. Wzorzec konstytucyjny do wydania rozporządzenia | str. 381 6.5.2. Upoważnienie do uregulowania trybu postępowania | str. 382 6.6. Prawo miejscowe | str. 385 6.6.1. Konstytucyjne warunki stanowienia prawa miejscowego | str. 385 6.6.2. Prawo miejscowe jako źródło norm postępowania | str. 386 6.7. Znaczenie zwyczaju dla prawa procesowego | str. 387 6.7.1. Definicja zwyczaju | str. 387 6.7.2. Znaczenie zwyczaju dla źródeł administracyjnego prawa procesowego | str. 388 6.8. Rola orzecznictwa sądowego | str. 392 6.8.1. Aktywizm sędziowski | str. 392 6.8.2. Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego | str. 394 6.8.3. Prawotwórczy wpływ orzecznictwa sądów administracyjnych na prawo miejscowe | str. 395 6.9. Problem deficytu administracyjnego prawa procesowego | str. 396 6.10. Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich. Prawo Unii jako źródło norm administracyjnego prawa procesowego | str. 399 6.10.1. Zasada autonomii proceduralnej | str. 399 6.10.2. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej | str. 403 6.10.3. Prawo do dobrej administracji | str. 404 6.10.4. Postępowanie przed organami administracji unijnej | str. 406 6.11. Standardy postępowania administracyjnego formułowane w ramach Rady Europy | str. 406 Rozdział 7. Obowiązywanie prawa administracyjnego procesowego | str. 410 7.1. Obowiązywanie norm prawa administracyjnego: płaszczyzny i wymiary (zakresy) | str. 414 7.1.1. Pojęcie obowiązywania systemowego norm prawa administracyjnego | str. 414 7.1.2. Płaszczyzny i warunki obowiązywania systemowego norm prawa administracyjnego | str. 416 7.1.3. Normy procesowe prawa administracyjnego jako element podstawy normatywnej konkretyzacji administracyjnoprawnej | str. 419 7.1.4. Wymiary (zakresy) obowiązywania norm prawa administracyjnego | str. 421 7.2. Obowiązywanie podmiotowe i przedmiotowe norm prawa administracyjnego materialnego i procesowego | str. 423 7.2.1. Obowiązywanie podmiotowe i przedmiotowe norm prawa administracyjnego w perspektywie wewnętrznej | str. 423 7.2.2. Obowiązywanie podmiotowe i przedmiotowe norm prawa administracyjnego w perspektywie zewnętrznej. Zagadnienie krajowej jurysdykcji administracyjnoprawnej | str. 427 7.2.3. Zasady wyznaczania krajowej jurysdykcji administracyjnoprawnej | str. 431 7.2.4. Zakres podmiotowy obowiązywania krajowej regulacji administracyjnoprawnej | str. 433 7.2.5. Zakres przedmiotowy obowiązywania krajowej regulacji administracyjnoprawnej | str. 439 7.3. Obowiązywanie norm prawa administracyjnego materialnego i procesowego w przestrzeni | str. 443 7.3.1. Terytorialny zakres obowiązywania norm prawa administracyjnego w perspektywie zewnętrznej | str. 443 7.3.2. Modyfikacje terytorialnego zakresu obowiązywania i stosowania norm krajowego prawa administracyjnego materialnego i procesowego | str. 448 7.3.3. Terytorialny zakres obowiązywania norm prawa administracyjnego w perspektywie wewnętrznej | str. 455 7.4. Obowiązywanie norm prawa administracyjnego materialnego i procesowego w czasie | str. 456 7.4.1. Obowiązywanie formalne i materialne norm prawa administracyjnego w czasie | str. 456 7.4.2. Prawo administracyjne intertemporalne i jego podstawowe elementy składowe | str. 458 7.4.3. Fazowość procesu konkretyzacji norm administracyjnoprawnych a zmiana normatywna | str. 460 7.4.4. Specyfika metod regulacji intertemporalnej w zakresie norm administracyjnego prawa procesowego | str. 463 Rozdział 8. Funkcje prawa administracyjnego procesowego | str. 474 8.1. Rodzaje wyróżnianych w literaturze funkcji prawa | str. 476 8.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 476 8.1.2. Rekonstrukcja modeli | str. 477 8.1.3. Typologie funkcji ze względu na kryteria wyróżniania | str. 480 8.1.3.1. Antropologiczne funkcje prawa | str. 480 8.1.3.2. Funkcje normatywne (własne) prawa | str. 484 8.1.3.3. Funkcje społeczne prawa | str. 486 8.2. Rozumienia nadawane terminowi "funkcja" | str. 487 8.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 487 8.2.2. Funkcja jako rola w systemie | str. 488 8.2.3. Funkcja jako cel działania i jako określony skutek działania | str. 489 8.3. Modele postępowania administracyjnego a funkcje prawa postępowania administracyjnego | str. 493 8.3.1. Uwagi wprowadzające | str. 493 8.3.2. Multifunkcyjność przepisów postępowania | str. 496 8.3.3. Samoistne i instrumentalne znaczenie przepisów postępowania | str. 497 8.3.3.1. Uwagi wprowadzające | str. 497 8.3.3.2. Funkcje przepisów postępowania w ramach porządku prawnego | str. 499 8.3.3.3. Funkcje przepisów postępowania na płaszczyźnie skutków społecznych | str. 500 8.4. Znaczenie kategorii funkcji dla praktyki stosowania prawa procesowego | str. 502 Rozdział 9. Wartości prawa administracyjnego procesowego | str. 504 9.1. Wartości jako przedmiot badań | str. 507 9.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 507 9.1.2. Stanowiska metaetyczne | str. 509 9.1.3. Obiektywizm i subiektywizm | str. 509 9.1.4. Kognitywizm i nonkognitywizm | str. 512 9.1.5. Model dyskursywny | str. 513 9.2. Proceduralizacja prawa | str. 514 9.3. Argumentacyjny model stosowania prawa | str. 515 9.4. Wartości jako element porządku prawnego | str. 517 9.5. Rola wartości w porządku prawnym | str. 518 9.6. Sposób wprowadzania wartości do porządku prawnego | str. 520 9.7. Aksjologiczna podstawa prawa | str. 523 9.8. Prawo jako wartość i jako instrument realizacji wartości | str. 526 9.9. Autonomia aksjologiczna prawa pozytywnego | str. 527 9.10. Aksjologia prawa postępowania | str. 538 9.11. Aksjologia sprawiedliwości proceduralnej | str. 544 Rozdział 10. Problemy stosowania prawa administracyjnego procesowego | str. 552 10.1. Charakterystyka stosowania administracyjnego prawa procesowego | str. 559 10.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 559 10.1.2. Jurysdykcyjne postępowanie administracyjne | str. 560 10.1.3. Działanie norm administracyjnego prawa procesowego | str. 564 10.1.4. Problemy stosowania norm administracyjnego prawa procesowego | str. 566 10.2. Wykładnia prawa procesowego | str. 568 10.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 568 10.2.2. Wykładnia językowa | str. 569 10.2.3. Wykładnia celowościowa | str. 573 10.2.4. Wykładnia systemowa | str. 598 10.2.5. Postulat pełnej wykładni przepisów procesowych | str. 600 10.3. Analogia w prawie procesowym | str. 603 10.3.1. Uwagi wprowadzające | str. 603 10.3.2. Analogia legis | str. 605 10.3.3. Analogia iuris | str. 609 10.3.4. Analogia w przestrzeni prawa administracyjnego | str. 610 10.3.5. Analogia legis w przestrzeni prawa administracyjnego procesowego | str. 618 10.3.6. Analogia iuris w przestrzeni prawa administracyjnego procesowego | str. 622 10.3.7. Uwagi końcowe | str. 625 10.4. Dyskrecjonalność w stosowaniu norm procesowych | str. 628 10.4.1. Uwagi wprowadzające | str. 628 10.4.2. Uznanie administracyjne | str. 633 10.4.3. Fakultatywność działania | str. 635 Rozdział 11. Literatura prawa administracyjnego procesowego | str. 641 11.1. Uwagi ogólne | str. 641 11.2. Przedmiotowe i podmiotowe kryteria wyodrębnienia literatury | str. 643 11.3. Kryteria obiektywizujące i kryteria subiektywizujące wyodrębnienia podmiotowego i przedmiotowego pozycji bibliograficznych | str. 644 11.4. Wybrana bibliografia | str. 645 11.4.1. Bibliografia do 1918 r. | str. 645 11.4.2. Bibliografia okresu 1918-1939 | str. 645 11.4.3. Bibliografia okresu 1939-1945 | str. 650 11.4.4. Bibliografia okresu 1945-2016 | str. 650