Transfery danych osobowych na podstawie RODO

Pierwsza na rynku książka zawierająca kompleksowe omówienie problematyki przekazywania danych osobowych do państw trzecich i organizacji międzynarodowych. W publikacji szczegółowo przeanalizowano: • każdą z przesłanek legalizujących transfer, • decyzje Komisji Europejskiej, • wyroki dotyczące transferów i ich praktyczne konsekwencje, • wytyczne EROD, • praktykę organów nadzorczych, • zagadnienia przepływu danych w kontekście korporacyjnym i kadrowym oraz • działalność podmiotów publicznych. Opracowanie zawiera również interpretację kryteriów uznawania odpowiedniego stopnia ochrony danych osobowych w państwie trzecim, wytyczne jak przeprowadzić Transfer Impact Assessment oraz ustalenia dotyczące przekazywania danych osobowych do Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych z uwzględnieniem najnowszej decyzji Komisji Europejskiej dotyczącej zgodnego z prawem transfer danych osobowych do USA – na podstawie programu Data Privacy Framework. Książka adresowana jest do osób odpowiedzialnych za współpracę zagraniczną w biznesie i administracji publicznej, organizację systemu ochrony danych osobowych, inspektorów ochrony danych, specjalistów ds. ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji, jak również do sędziów, radców prawnych, adwokatów, naukowców i studentów zajmujących się zagadnieniami z zakresu prawa ochrony danych osobowych, nowych technologii, prawa europejskiego i prawa międzynarodowego. Współautorami publikacja są eksperci i praktycy z wieloletnim doświadczeniem w obsłudze operacji transferów danych zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 19 Wstęp | str. 27 Rozdział 1 Transfer danych osobowych – próba zdefiniowania pojęcia na gruncie przepisów RODO (Marlena Sakowska-Baryła) | str. 31 Wprowadzenie | str. 31 Uwarunkowania prawne transferów danych osobowych | str. 33 Państwo trzecie | str. 39 Organizacja międzynarodowa | str. 41 Pojęcie przekazywania danych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej | str. 42 Sposób przekazywania danych | str. 45 Dane z obszaru EOG – dostęp i umowy zawieranie z importerami z państw trzecich | str. 46 Wewnątrzorganizacyjne przekazywanie danych osobowych | str. 48 Umieszczanie danych osobowych na stronach internetowych | str. 48 Transfer zwrotny i dalszy | str. 50 Transfer jako przetwarzanie danych osobowych | str. 51 Rozdział 2 Eksporter i importer danych. Pojęcia oraz relacje pomiędzy podmiotami (Maciej Borkowski) | str. 55 Wprowadzenie | str. 55 Geneza i ewolucja pojęć | str. 55 Pojęcia eksportera i importera na gruncie najnowszych klauzul standardowych | str. 63 Jak język kształtuje rzeczywistość | str. 66 Ogólne obowiązki administratora | str. 68 Eksport danych na zlecenie administratora | str. 70 Warunki stosowania rozdziału V RODO | str. 71 Co na to SCC? | str. 72 Rozdział 3 Relacje pomiędzy administratorem, procesorem i subprocesorem – co zweryfikować w związku z transferem danych (Magdalena Czaplińska) | str. 75 Wprowadzenie | str. 75 Obowiązki weryfikacji przy transferach | str. 76 Weryfikacja podmiotu przetwarzającego na poziomie standardowych klauzul umownych | str. 81 Weryfikacja procesora na gruncie RODO | str. 83 Warunki formalne powierzenia przetwarzania danych osobowych przy transferach | str. 85 Zgoda na podpowierzenie | str. 88 Rozdział 4 Przesłanki legalnego transferu danych osobowych (Michał Czarnecki, Tomasz Osiej) | str. 89 Wstęp | str. 89 Ogólna zasada przekazywania | str. 90 Decyzja stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony | str. 92 Prawnie wiążący i egzekwowalny instrument między organami lub podmiotami publicznymi | str. 96 Wiążące reguły korporacyjne | str. 96 Standardowe klauzule umowne przyjęte przez Komisję Europejską | str. 100 Standardowe klauzule umowne przyjęte przez organ nadzorczy i zatwierdzone przez Komisję | str. 104 Zatwierdzony kodeks postępowania | str. 104 Zatwierdzony mechanizm certyfikacji | str. 107 Zabezpieczenia stosowane pod warunkiem uzyskania zezwolenia organu nadzoru | str. 108 Przekazywanie lub ujawnienie niedozwolone na mocy prawa Unii Europejskiej | str. 110 Wyjątki w szczególnych sytuacjach | str. 110 Podsumowanie | str. 112 Rozdział 5 Kryteria uznawania odpowiedniego stopnia ochrony danych osobowych w państwie trzecim (Arwid Mednis)   115 Zakres przedmiotowy i podmiotowy oceny stopnia ochrony danych osobowych | str. 115 Kryteria oceny poziomu ochrony | str. 118 Analiza odpowiedniego stopnia ochrony danych w państwie trzecim | str. 122 3.1. Uwagi wprowadzające | str. 122 3.2. Ocena praworządności | str. 122 3.3. Organ nadzorczy | str. 127 3.4. Zobowiązania międzynarodowe | str. 129 Dokumenty uzupełniające | str. 129 Przegląd okresowy | str. 130 Uwagi końcowe | str. 131 Rozdział 6 Zastosowanie decyzji Komisji Europejskiej jako podstawy transferu danych osobowych (Iga Małobęcka-Szwast) | str. 133 Wprowadzenie | str. 133 Zakres zastosowania i charakter prawny decyzji stwierdzających odpowiedni stopień ochrony | str. 135 Skutki prawne decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony | str. 141 Procedura przyjmowania i wymogi formalne decyzji | str. 143 4.1. Uwagi wprowadzające | str. 143 4.2. Wybór państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej | str. 144 4.3. Ocena odpowiedniego stopnia ochrony | str. 145 4.4. Procedura sprawdzająca (art. 93 ust. 2 RODO) | str. 149 4.5. Treść i wymogi formalne decyzji | str. 150 Dotychczasowe decyzje Komisji | str. 151 Monitorowanie, okresowy przegląd i rewizja decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony | str. 156 Rola krajowych organów nadzorczych i prawa jednostki związane ze stosowaniem decyzji Komisji | str. 159 Praktyczne aspekty dokonywania transferu danych na podstawie decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony | str. 163 Rozdział 7 Podstawy i istota Transfer Impact Assessment (Agnieszka Krzyżak, Paweł Litwiński) | str. 167 Pojęcie Transfer Impact Assessment– próba zdefiniowania | str. 167 Podmioty zobowiązane do wykonania TIA | str. 171 Struktura Transfer Impact Assessment | str. 172 Analiza prawodawstwa obcego | str. 175 4.1. Cel i istota badania prawodawstwa w ramach TIA | str. 175 4.2. Etap I: identyfikacja prawa państwa trzeciego | str. 176 4.3. Etap II: identyfikacja aktów prawnych i ich treści | str. 179 4.4. Etap III: praktyka stosowania prawa w państwie trzecim | str. 182 4.5. Przydatne źródła informacji | str. 183 4.6. Istotna przeszkoda – język | str. 184 Analiza sytuacji socjokulturowej i inne ważne kryteria niezbędne dla kompletności analizy | str. 186 5.1. Wpływy socjokulturowe w kontekście badania państwa trzeciego | str. 186 5.2. Uwarunkowania polityczne i sytuacja geopolityczna | str. 188 Podsumowanie | str. 190 Rozdział 8 Wpływ wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Schrems II na decyzje krajowych organów nadzorczych w sprawach transferowych (Damian Karwala) | str. 191 Uwagi wprowadzające – znaczenie sprawy Schrems II | str. 191 Sprawy „101 dalmatyńczyków” i pierwsze decyzje organu austriackiego | str. 193 Pozostałe decyzje i stanowiska organów w sprawach „101 dalmatyńczyków” | str. 196 Decyzje organów nadzorczych w innych sprawach transferowych | str. 204 Decyzja organu irlandzkiego w sprawie Meta (Facebook) Ireland i rekordowa kara finansowa | str. 207 Podstawowe wnioski wynikające z decyzji i stanowisk organów nadzorczych | str. 210 Rozdział 9 Zastosowanie standardowych klauzul umownych przy transferach danych (Piotr Drobek, Urszula Góral) | str. 215 Wstęp | str. 215 Standardowe klauzule ochrony danych jako odpowiednie zabezpieczenia przekazywania danych | str. 217 Projekt decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej | str. 219 Decyzja 2021/914 | str. 219 Zakres stosowania standardowych klauzul umownych i objęte nimi scenariusze przekazywania danych | str. 221 Możliwość modyfikacji standardowych klauzul umownych | str. 223 Interpretacja standardowych klauzul umownych | str. 223 Strony standardowych klauzul umownych (klauzula przystąpienia) | str. 224 Prawo właściwe i jurysdykcja | str. 224 Klauzula beneficjenta | str. 225 Obowiązki stron | str. 226 Zabezpieczenia służące ochronie danych | str. 227 Korzystanie z usług podwykonawców przetwarzania (podprzetwarzanie) | str. 230 Prawa osób, których dane dotyczą | str. 232 Dochodzenie roszczeń | str. 236 Odpowiedzialność | str. 237 Nadzór | str. 240 Lokalne prawa i obowiązki w przypadku dostępu przez organy publiczne | str. 240 Prawa i praktyki lokalne wpływające na przestrzeganie klauzul | str. 241 Obowiązki podmiotu odbierającego dane w przypadku dostępu przez organy publiczne | str. 243 Brak zgodności z klauzulami i rozwiązanie umowy | str. 245 Podsumowanie | str. 246 Rozdział 10 Zastosowanie wiążących reguł korporacyjnych jako podstawy transferów danych osobowych (Dominika Kuźnicka-Błaszkowska) | str. 248 Wprowadzenie | str. 248 Charakter wiążących reguł korporacyjnych | str. 249 Treść wiążących reguł korporacyjnych | str. 252 Postępowanie w sprawie przyjęcia wiążących reguł korporacyjnych przed organem nadzorczym | str. 256 Znaczenie wiążących reguł korporacyjnych | str. 260 Podsumowanie | str. 262 Rozdział 11 Właściwość organów nadzorczych w sprawach transgranicznych (Agnieszka Grzelak) | str. 264 Wprowadzenie | str. 264 Pojęcie organu wiodącego | str. 265 Przykład z praktyki francuskiej | str. 272 Pojęcie organu nadzorczego, którego sprawa dotyczy | str. 273 Podejmowanie decyzji w sprawach transgranicznych – mechanizm współpracy i mechanizm spójności | str. 274 Wyjątki od zasady właściwości organu wiodącego | str. 277 Znaczenie wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-645/19, Facebook Ireland Limited i inni | str. 281 Podsumowanie | str. 283 Rozdział 12 Transfer danych osobowych w praktyce Europejskiej Rady Ochrony Danych (Gabriela Bar, Wojciech Lamik, Rafał Skibicki) | str. 285 Wprowadzenie | str. 285 Transfer danych według RODO i Maxa Schremsa | str. 286 Wytyczne i zalecenia Europejskiej Rady Ochrony Danych | str. 288 3.1. Charakter prawny wytycznych i zaleceń wydawanych przez EROD | str. 288 3.2. Wytyczne EROD w sprawie zastosowania art. 3 RODO w międzynarodowych transferach | str. 290 3.3. Wiążące reguły korporacyjne w praktyce EROD | str. 292 3.4. Artykuł 49 RODO w wytycznych EROD | str. 294 Działania EROD po wyroku w sprawie Schrems II i zaleceniach 01/2020 | str. 295 4.1. Przed wyrokiem w sprawie Schrems II | str. 295 4.2. Pierwsze działania po ogłoszeniu wyroku w sprawie Schrems II | str. 296 4.2.1. Oświadczenie EROD | str. 296 4.2.2. Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania w sprawie Schrems II | str. 297 4.3. Zalecenia 01/2020 | str. 297 Nowe standardowe klauzule umowne w ocenie EROD | str. 303 Certyfikacja jako podstawa transferu w wytycznych EROD | str. 305 Zalecenia 01/2021 w sprawie odpowiedniego stopnia ochrony przekazywanych danych w „dyrektywie policyjnej” | str. 308 Podsumowanie | str. 312 Rozdział 13 Brak transferu – jak ustalić, że transfer danych nie zachodzi (Izabela Kowalczuk-Pakuła, Izabela Tarłowska) | str. 313 Wprowadzenie – cienka granica pomiędzy dwoma światami | str. 313 Brak transferu – brak jednego z trzech elementów | str. 315 2.1. Wprowadzenie | str. 315 2.2. Podmiot przekazujący dane podlega RODO w odniesieniu do danej operacji przetwarzania | str. 315 2.3. Podmiot przekazujący dane ujawnia poprzez przesłanie lub w inny sposób udostępnia dane osobowe podmiotowi odbierającemu dane | str. 316 2.4. Podmiot odbierający dane znajduje się w państwie trzecim, niezależnie od tego, czy podlega RODO na mocy art. 3 tego rozporządzenia | str. 321 Inne przykłady sytuacji niebędących transferem danych osobowych do państwa trzeciego | str. 322 3.1. Wprowadzenie | str. 322 3.2. Bodil Lindqvist, czyli kiedy nie ma transferu w ocenie TS | str. 322 3.3. Tranzyt danych osobowych przez państwo trzecie | str. 325 3.4. Spółka matka z siedzibą w państwie trzecim | str. 325 3.5. Kierunek transferu | str. 327 3.6. Relacje wielostopniowe | str. 328 Podsumowanie | str. 328 Rozdział 14 Transfer danych osobowych w organach i podmiotach publicznych (Marlena Sakowska-Baryła) | str. 330 Wprowadzenie | str. 330 Zakres podmiotowy – pojęcie podmiotu lub organu publicznego | str. 331 Transfer | str. 334 Podstawy transferu danych dokonywanego przez organy i podmioty publiczne | str. 335 Instrumenty transferowe, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. a oraz ust. 3 lit. b RODO | str. 339 Przekazanie niezbędne ze względu na ważne względy interesu publicznego | str. 343 Przekazanie danych z publicznego rejestru | str. 347 Rozdział 15 Punkty przyjmowania wniosków wizowych jako szczególne przypadki transferu danych osobowych w administracji publicznej (Beata Konieczna-Drzewiecka) | str. 351 Wprowadzenie | str. 351 Wspólnotowy Kodeks Wizowy | str. 356 Podsumowanie | str. 361 Rozdział 16 Transfer danych osobowych w przekształceniach korporacyjnych (Bartosz Marcinkowski) | str. 364 Wybrane zagadnienia prawne i praktyczne | str. 364 Ogólne pojęcie i istota fuzji i przejęć (M&A) | str. 366 Typowe etapy transakcji M&A | str. 367 Dane osobowe na etapie badania due diligence | str. 369 Dane osobowe na etapie potransakcyjnym | str. 376 Uwagi końcowe | str. 382 Rozdział 17 Transfery danych osobowych pracowników (Dominika Dörre-Kolasa) | str. 383 Uwagi ogólne | str. 383 Transfer danych osobowych pracowników | str. 387 Administrator, współadministrowanie, powierzenie przetwarzania – wybrane aspekty praktyczne | str. 390 Podsumowanie | str. 394 Rozdział 18 Transfery danych osobowych do USA (Piotr Kalina) | str. 396 Wprowadzenie | str. 396 Decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Safe Harbour | str. 397 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Schrems I | str. 398 Decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Privacy Shield | str. 403 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Schrems II | str. 405 Transfery po wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Schrems II | str. 415 Data Privacy Framework, Executive Order 14086 | str. 417 Decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Ram Ochrony Prywatności | str. 420 Data Privacy Framework | str. 423 Podsumowanie | str. 426 Rozdział 19 Transfer danych do Wielkiej Brytanii (Milena Wilkowska) | str. 427 Wstęp | str. 427 Przygotowanie do brexitu | str. 428 Wystąpienie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej | str. 429 Okres przejściowy | str. 431 Przygotowanie Wielkiej Brytanii na brexit w kontekście przepisów prawa ochrony danych osobowych | str. 433 Decyzja o adekwatności jako środek legalizujący transfer danych | str. 436 Opinia EROD w sprawie decyzji o adekwatności | str. 437 Decyzja EROD o adekwatności | str. 438 Nowe prawo ochrony danych osobowych w Wielkiej Brytanii | str. 440 Zasady transferu danych do Wielkiej Brytanii – podsumowanie | str. 442 Rozdział 20 Techniki zwiększające bezpieczeństwo i ochronę danych podczas transferu (Mariola Więckowska) | str. 443 Bezpieczeństwo i transmisja danych | str. 443 Techniczne i organizacyjne środki bezpieczeństwa transferu danych do państwa trzeciego | str. 447 2.1. Wprowadzenie | str. 447 2.2. Separacja danych | str. 447 2.3. Zarządzanie dostępem | str. 448 2.4. Zarządzanie środowiskami operacyjnymi zasobów IT | str. 449 2.5. Zdalny dostęp do zasobów | str. 449 2.6. Logowanie i monitorowanie zdarzeń | str. 453 2.7. Aktualizacja sprzętu, oprogramowania i systemów | str. 453 2.8. Bezpieczeństwo sieci | str. 455 2.9. Zarządzanie podatnościami | str. 455 2.10. Tworzenie i rozwój oprogramowania | str. 456 2.11. Licencje | str. 459 2.12. Zabezpieczenie urządzeń | str. 459 2.13. Kryptografia | str. 460 2.14. Bezpieczeństwo infrastruktury sieciowej | str. 461 2.15. Zapora ogniowa następnej generacji (NGFW – Next Generation Firewall) | str. 461 2.16. Unified Threat Management (UTM) – bezpieczeństwo infrastruktury | str. 464 2.17. Rozwiązania Network Access Control (NAC) | str. 467 2.18. Technologie zwiększające prywatność | str. 469 Podsumowanie | str. 470 Rozdział 21 Transfer danych poza Europejski Obszar Gospodarczy. Przykładowe stany faktyczne i związane z tym ryzyka (Mirosław Gumularz, Tomasz Izydorczyk) | str. 472 Prawne uwarunkowania transferu danych poza EOG | str. 472 1.1. Wstęp | str. 472 1.2. Co jest transferem danych poza EOG | str. 473 1.3. Co nie jest transferem poza EOG | str. 475 1.4. Lista kontrolna – kiedy dochodzi do transferu danych poza EOG | str. 477 Ryzyka | str. 478 2.1. Wstęp | str. 478 2.2. Szczególne ryzyka związane z transferem poza EOG | str. 479 2.2.1. Brak jasnego wskazania, kto jest eksporterem | str. 479 2.2.2. Brak jasnego wskazania, kto jest importerem | str. 482 2.2.3. Brak jasnego wskazania obszarów (regionów) data center | str. 482 2.2.4. Skupienie się na fizycznej lokalizacji danych (data center) z pominięciem problemu zdalnego dostępu do danych (jako okoliczność, która może prowadzić do transferu danych) | str. 483 2.2.5. Skupienie się na kwestii zdalnego dostępu do danych z pominięciem ryzyka samej „możliwości” dostępu | str. 484 2.2.6. Przyjęcie błędnej podstawy transferu danych | str. 486 2.2.7. Brak identyfikacji roli i zakresu dostępu po stronie tzw. resellera | str. 488 2.2.8. Brak przejrzystości stosowanych algorytmów anonimizacji danych i w związku z tym utrata kontroli nad wytransferowanymi danymi | str. 488 2.2.9. Brak uwzględnienia okoliczności, że transfer danych może dotyczyć samego backupu | str. 489 2.2.10. Brak jasnego wskazania warunków przeniesienia danych pomiędzy data center (pomiędzy regionami) | str. 490 2.2.11. Brak odpowiedniej szczegółowości klauzul standardowych (SCC) w zakresie transferu danych (np. w zakresie opisu środków technicznych) | str. 490 2.2.12. Wykorzystanie błędnego wariantu SCC w przypadku transferu danych | str. 491 2.2.13. Skupienie się na lokalizacji miejsc przetwarzania danych (data center) z pominięciem prawnych przesłanek transferu danych | str. 492 2.2.14. Brak możliwości weryfikacji faktycznego miejsca przetwarzania danych | str. 492 2.2.15. Brak możliwości przeprowadzenia audytu „na miejscu” podmiotu przetwarzającego | str. 492 2.2.16. Niejasne „rozbicie” kwestii transferu danych dla poszczególnych usług SaaS (np. kalendarz, narzędzie do spotkań online itd.) | str. 493 2.2.17. Brak prawidłowej konfiguracji urządzeń mobilnych (np. synchronizacja prywatnego konta pracownika) i przesyłanie danych poza EOG bez kontroli organizacji | str. 494 2.2.18. Brak prawidłowego uwzględnienia przy szacowaniu ryzyk związanych z transferem kontekstu np. w postaci przekazania informacji prawnie chronionych (np. objętych tajemnicą ubezpieczeniową) | str. 495 2.2.19. Ryzyka związane z możliwością „podsłuchania” ruchu w sieci publicznej (np. w państwie importera) | str. 495 2.2.20. Vendor lock-in w kontekście transferu danych (brak możliwości „wyjścia” z usługi w przypadku nagłej zmiany poziomu ryzyka np. w związku ze zmianą systemu prawnego państwa importera) | str. 496 2.2.21. Brak kontroli zmiany warunków umowy (np. poprzez opublikowanie na WWW); funkcjonalności usługi (np. związanych z wyborem regionów przetwarzania); zakresu importerów; deklaracji co do dodatkowych środków związanych z transferem danych | str. 497 2.2.22. Ryzyko nieświadomego transferu danych pracownika administratora lub nietransparentnych zapisów adhezyjnych umów określanych przez dostawcę | str. 497 Podsumowanie | str. 499 Bibliografia | str. 501 O Autorach | str. 509