VAT w transakcjach łańcuchowych. Praktyka przed i po quick fix

Publikacja zawiera analizę kryteriów decydujących o sposobie opodatkowania VAT transakcji realizowanych w łańcuchach dostaw. Pozwala ustalić, czy w danym przypadku mamy do czynienia z transakcją łańcuchową, a jeśli tak – na co zwrócić uwagę, aby dobrze rozliczyć VAT i nie narazić się na poważne ryzyko podatkowe i karnoskarbowe. Opracowanie zostało zilustrowane wieloma diagramami i przykładami z praktyki, a także interpretacjami indywidualnymi i orzeczeniami sądowymi. Celem autora było stworzenie praktycznego kompendium wiedzy na temat transakcji łańcuchowych, wsparcie świadomości podatkowej uczestników tych transakcji oraz zestawienie wskazówek, na co należy zwracać uwagę w przypadku międzynarodowego obrotu towarowego. Książka przeznaczona jest dla doradców podatkowych, radców prawnych, ekonomistów, księgowych, a także przedsiębiorców branż związanych z handlem międzynarodowym (producentów, dystrybutorów towarów, firm logistycznych i transportowych, grup międzynarodowych). Będzie cennym źródłem wiedzy dla pracowników działów sprzedaży, działów zakupów i logistyki.

Spis treści

Wykaz skrótów .................................................................................. 11 Przedmowa ......................................................................................... 15 Rozdział 1 Wstęp do rozliczeń VAT w towarowych transakcjach zagranicznych .............................. 19 1.1. Tymczasowość systemu rozliczeń VAT w transakcjach UE .................................. 19 1.2. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów ............................ 21 1.3. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów ............................. 25 1.4. Eksport towarów ....................................................................... 28 1.5. Import towarów ........................................................................ 30 1.6. Transakcje łańcuchowe, czyli jeden towar, dwie sprzedaże, trzy podmioty .......................... 33 1.7. Transakcje łańcuchowe a wyłudzenia podatkowe ............... 37 Rozdział 2 Transakcje łańcuchowe – zarys ogólny ........................................ 43 2.1. Kontekst unijny – przed 1.01.2020 r. ...................................... 43 2.1.1. Brak legislacji unijnej .................................................. 43 2.1.2. Praktyka TSUE ............................................................ 45 2.1.2.1. Sprawa C-245/04, EMAG Handel Eder OHG przeciwko Finanzlandesdirektion für Kärnten ......... 45 2.1.2.2. Sprawa C-430/09, Euro Tyre Holding BV przeciwko Staatssecretaris van Financiën .......... 47 2.1.2.3. Sprawa C-587/10, Vogtländische Straßen-, Tief- und Rohrleitungsbau GmbH Rodewisch (VSTR) przeciwko Finanzamt Plauen ........................................ 50 2.1.2.4. Sprawa C-33/13, Marcin Jagiełło przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi ................... 51 2.1.2.5. Sprawa C-386/16, „Toridas” UAB przeciwko Valstybine mokesčiu inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansu ministerijos ..................................... 53 2.1.2.6. Sprawa C-628/16, Kreuzmayr GmbH przeciwko Finanzamt Linz ......................... 54 2.1.2.7. Sprawa C-580/16, Firma Hans Bühler KG przeciwko Finanzamt de Graz-Stadt ......... 56 2.1.2.8. Sprawa C-414/17, AREX CZ a.s. przeciwko Odvolací finanční ředitelství ... 57 2.1.2.9. Sprawa C-273/18, SIA „Kuršu zeme” przeciwko Valsts ienemumu dienests........ 59 2.1.2.10. Sprawa C-401/18, Herst s.r.o. przeciwko Odvolací finanční ředitelství ...................... 60 2.1.2.11. Sprawa C-696/20, B. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. ............ 62 2.1.2.12. Sprawa C-512/21, Aquila Part Prod Com SA przeciwko Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebviteli Igazgatósága ... 63 2.2. Kontekst unijny – po 1.01.2020 r. ........................................... 65 2.2.1. Dyrektywa quick fix .................................................... 65 2.2.2. Rozporządzenie 2018/1912 ......................................... 68 2.2.3. Noty wyjaśniające Komisji Europejskiej .................. 72 2.3. Definicja transakcji łańcuchowej w ustawie o VAT ............ 73 2.3.1. Rdzeń definicji ............................................................. 73 2.3.1.1. Przepisy ustawy o VAT ................................ 73 2.3.1.2. Jeden towar .................................................... 80 2.3.1.3. Przynajmniej dwie dostawy ........................ 82 2.3.1.4. Przynajmniej trzy podmioty ...................... 85 2.3.1.5. Jeden transport ............................................. 88 2.3.2. Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne (WTT) ..................... 90 2.3.3. Transakcje łańcuchowe a dostawy z instalacją i montażem .................................... 92 2.4. Praktyczne ryzyko związane z udziałem w transakcji łańcuchowej ..................................... 94 Rozdział 3 Opodatkowanie VAT międzynarodowych transakcji łańcuchowych – ewolucja przepisów ............ 101 3.1. Kryteria klasyfikacji transakcji – ujęcie ogólne ................... 101 3.2. Organizacja transportu ........................................................... 107 3.3. Warunki dostawy ..................................................................... 109 Rozdział 4 Opodatkowanie VAT międzynarodowych transakcji łańcuchowych po 1.07.2020 r. – krajowe źródła prawa ............. 115 4.1. Komunikat Ministerstwa Finansów ...................................... 115 4.2. Najważniejsze definicje w ustawie o VAT ............................. 119 Rozdział 5 Nieprzerwany charakter transakcji .............................................. 123 5.1. Zmiana gestii transportowej i kontrowersje z nią związane ................................. 123 5.2. Przerwa w transporcie organizowanym przez jeden podmiot ...................................... 131 5.2.1. Brak zamiaru sprzedaży w trakcie transportu ........ 131 5.2.2. Zmiana środka transportu ......................................... 132 5.2.3. Przechowywanie towaru po drodze ......................... 135 5.2.4. Wykonanie usług na towarze (uszlachetnianie) ..... 138 5.2.5. Czasowe zatrzymanie towaru .................................... 143 Rozdział 6 Wysyłka i transport towaru, czyli o organizacji transportu ..... 145 6.1. Co to znaczy „organizować transport”? ................................ 145 6.1.1. Próba zdefiniowania pojęcia organizacji transportu ................................................. 145 6.1.2. Wysyłka transportem własnym................................. 153 6.1.3. Wysyłka przez przewoźnika ...................................... 157 6.1.4. Zapłata za transport .................................................... 161 6.1.5. Transport „za pośrednictwem” innego uczestnika łańcucha dostaw ................................... 162 6.2. Organizacja transportu a warunki Incoterms ..................... 166 6.3. Organizacja transportu a definicja podmiotu pośredniczącego .................................. 174 Rozdział 7 Klasyfikacja transakcji w łańcuchu dostaw ................................. 177 7.1. Transport organizuje pierwszy sprzdawca ........................... 177 7.2. Transport organizuje ostatni nabywca .................................. 186 7.3. Transport organizowany przez nabywcę dokonującego dostawy ........................................... 193 Rozdział 8 Podmiot pośredniczący ................................................................... 197 8.1. Definicja podmiotu pośredniczącego .................................... 197 8.2. Jeden pośrednik w łańcuchu lub kilku pośredników .......... 203 8.3. Domniemany pośrednik w łańcuchu .................................... 205 8.4. Dowody potwierdzające status podmiotu pośredniczącego ............................. 207 8.5. Numer VAT UE podmiotu pośredniczącego ....................... 212 8.5.1. Numer właściwy dla kraju przeznaczenia ............... 212 8.5.2. Numer właściwy dla kraju wysyłki – obalenie domniemania .................................... 214 8.5.3. Numer właściwy dla kraju innego niż kraj wysyłki i przeznaczenia ....................................... 216 8.5.4. Brak jakiegokolwiek numeru VAT UE ..................... 217 8.5.5. Przekazanie numeru dostawcy .................................. 220 8.6. Podatnik certyfikowany .......................................................... 225 Rozdział 9 Warunki dostawy .............................................................................. 231 9.1. Definicja warunków dostawy ................................................. 231 9.2. Reguły Incoterms w teorii ....................................................... 235 9.2.1. O regułach Incoterms w ogólności ........................... 235 9.2.2. Incoterms EXW ........................................................... 237 9.2.3. Incoterms „F” ............................................................... 238 9.2.4. Incoterms „C” .............................................................. 240 9.2.5. Incoterms „D” .............................................................. 242 9.3. Reguły Incoterms w praktyce ................................................. 244 9.3.1. Reguły Incoterms w transakcjach niełańcuchowych ................................... 244 9.3.2. Znaczenie Incoterms w łańcuchu dostaw ................ 247 9.3.3. Kombinacje warunków dostawy ............................... 250 9.3.3.1. EXW + EXW ................................................ 250 9.3.3.2. EXW + FCA/FOB ........................................ 251 9.3.3.3. EXW + CPT/CFR ......................................... 253 9.3.3.4. EXW + DAP/DDP ........................................ 254 9.3.3.5. FCA + CIP/CIF ............................................. 256 9.3.3.6. FCA + DAP/DDP ......................................... 257 9.3.3.7. DAP + DAP ................................................... 258 9.4. Czy istnieją warunki dostawy poza Incoterms? .................. 259 Rozdział 10 Korekty w ramach transakcji łańcuchowych .............................. 261 10.1. Korekta rozliczeń w przypadku nieprawidłowej klasyfikacji ......................................... 261 10.2. Korekta faktur ........................................................................... 272 10.3. Korekta dokumentacji transportowej .................................... 275 Rozdział 11 Szczególne rodzaje transakcji łańcuchowych ............................. 279 11.1. Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne ................... 279 11.2. Transakcje importowe ............................................................. 289 11.3. Procedura celna „42”................................................................ 296 11.4. Karty paliwowe ......................................................................... 301 11.5. Usługi elektromobilności ........................................................ 306 11.6. Dropshipping ............................................................................ 313 11.7. Transakcje z konsumentem ..................................................... 316 11.8. Towary opodatkowane stawką 0% VAT ................................ 323 11.9. Łańcuch rozpoczyna się i kończy w Polsce ........................... 326 11.10. Łańcuch nie rozpoczyna się i nie kończy w Polsce ........... 331 11.11. Sprzedaż na morzu otwartym .............................................. 336 11.12. Dostawa na statek ................................................................... 338 11.13. Kradzież i oszustwo ............................................................... 344 Literatura ............................................................................................ 351 Orzecznictwo ..................................................................................... 353 Pisma urzędowe ................................................................................ 357 Inne publikacje .................................................................................. 363