Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym

Opracowanie stanowi wyjątkowa w polskim piśmiennictwie analizę dwóch najczęściej wykorzystywanych w praktyce administracyjnej przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. W książce omówiono problematykę związaną ze wzruszaniem decyzji administracyjnych dotkniętych ciężkimi wadami o charakterze materialnoprawnym, w tym kwestie związane z trwałością decyzji administracyjnej oraz instytucja stwierdzenia nieważności decyzji. Analizę tytułowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji zamyka prezentacja koncepcji interpretacji pojęcia "decyzji administracyjnej wydanej bez podstawy prawnej" oraz "decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa". Prowadzone rozważania mogą być pomocne przy rozwiązywaniu problemów pojawiających się na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego. Adresaci: Opracowanie zainteresuje przedstawicieli nauki prawa administracyjnego i osoby mające do czynienia z praktyka administracyjna, a także studentów studiów prawniczych i administracyjnych.

Spis treści

Wykaz skrótów str. 11 Wstęp str. 15 Rozdział I Trwałość decyzji administracyjnej wydanej w ogólnym postępowaniu administracyjnym bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa str. 17 1. Uwagi wstępne str. 17 2. Trwałość decyzji administracyjnej wydanej w ogólnym postępowaniu administracyjnym str. 20 2.1. Pojęcie ostateczności i prawomocności decyzji administracyjnej str. 20 2.2. Zasada trwałości decyzji administracyjnej str. 27 2.3. Tryby nadzwyczajne dotyczące decyzji wadliwych str. 30 3. Uwagi podsumowujące str. 34 Rozdział II Nieważność decyzji administracyjnej str. 38 1. Uwagi wstępne str. 38 2. Instytucja nieważności decyzji administracyjnej str. 41 2.1. Zagadnienia ogólne str. 41 2.2. Rodzaje nieważności str. 42 2.3. Zagadnienie decyzji "nieistniejących" str. 44 2.4. Nieważność decyzji administracyjnej w świetle regulacji prawnych i poglądów doktryny str. 51 2.4.1. Nieważność decyzji administracyjnej na gruncie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym str. 51 2.4.2 Nieważność decyzji administracyjnej na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego przed 1 września 1980 r. str. 54 2.4.3. Nieważność decyzji administracyjnej na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po 1 września 1980 r. str. 55 2.5. Domniemanie ważności decyzji administracyjnej str. 58 3. Uwagi podsumowujące str. 60 Rozdział III Warunki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej str. 62 1. Zagadnienia ogólne str. 62 2. Decyzje objęte zakresem zastosowania instytucji stwierdzenia nieważności decyzji str. 63 3. Ograniczenia zakresu stosowania instytucji stwierdzenia nieważności decyzji str. 69 4. Uwagi podsumowujące str. 71 Rozdział IV Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej str. 72 1. Uwagi wstępne str. 72 2. Przesłanki pozytywne str. 73 2.1. Typologia i podział przesłanek pozytywnych str. 73 2.2. Charakterystyka przesłanek pozytywnych str. 75 2.2.1. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) str. 75 2.2.2. Decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) str. 77 2.2.3. Decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) str. 79 2.2.4. Decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.) str. 80 2.2.5. Decyzja w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.) str. 83 2.2.6. Decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.) str. 84 3. Przesłanki negatywne str. 85 3.1. Redakcja art. 156 § 2 k.p.a. str. 85 3.2. Charakterystyka przesłanek negatywnych str. 86 3.2.1. Upływ terminu str. 86 3.2.2. Nieodwracalne skutki prawne str. 89 3.2.2.1. Zagadnienia ogólne dotyczące skutków prawnych decyzji str. 90 3.2.2.2. Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych. Tezy ogólne i szczegółowe str. 95 3.2.2.3. Przykłady skutków prawnych uznanych za nieodwracalne i odwracalne str. 103 4. Uwagi podsumowujące str. 112 Rozdział V Wydanie decyzji administracyjnej bez jakiejkolwiek podstawy prawnej w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Analiza w aspekcie historycznym str. 115 1. Uwagi wstępne str. 115 2. Wykładnia przesłanki "wydanie decyzji bez jakiejkolwiek podstawy prawnej" str. 116 3. Uwagi podsumowujące str. 125 Rozdział VI Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej w ogólnym postępowaniu administracyjnym str. 128 1. Zagadnienia ogólne dotyczące podstawy prawnej decyzji administracyjnej str. 128 1.1. Wprowadzenie str. 128 1.2. Zasada praworządności str. 129 2. Podstawa prawna decyzji administracyjnej str. 131 2.1. Ranga przepisów zawierających podstawę prawną do wydania decyzji administracyjnej str. 132 2.2. Przepisy prawne stanowiące podstawę prawną decyzji wydawanych w ogólnym postępowaniu administracyjnym str. 143 2.2.1. Przepisy prawa administracyjnego str. 143 2.2.2. Podstawa prawna a rodzaj decyzji administracyjnej str. 145 2.3. Sposób ujęcia podstawy prawnej decyzji administracyjnej w przepisach prawa str. 147 2.4. Moment ustalania podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej str. 152 2.5. Skutki utraty mocy obowiązującej przez przepisy prawa stanowiące podstawę prawną do wydania decyzji administracyjnej po wydaniu decyzji str. 153 2.5.1. Utrata mocy obowiązującej aktu prawnego w drodze derogacji zwykłej str. 153 2.5.2. Utrata mocy obowiązującej aktu prawnego w drodze derogacji "trybunalskiej" str. 154 2.5.3. Utrata mocy obowiązującej aktu prawa miejscowego wskutek stwierdzenia nieważności str. 162 2.5.4. Zawężenie podstawy prawnej decyzji administracyjnej w aspekcie art. 153 p.p.s.a. str. 165 3. Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej str. 167 3.1. Problematyka niepowołania podstawy prawnej decyzji administracyjnej w treści decyzji str. 167 3.1.1 Obowiązek powołania podstawy prawnej decyzji. Uzasadnienie prawne decyzji administracyjnej str. 167 3.1.2. Skutki niepowołania podstawy prawnej decyzji str. 170 3.1.3. Sposób powołania podstawy prawnej decyzji str. 172 3.2. Przypadki kwalifikowane jako "wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej" str. 174 3.2.1 Kryterium przypadków kwalifikowanych jako "wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej" str. 174 3.2.2. Typologia przypadków kwalifikowanych jako "wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej" str. 176 3.2.3. Uwagi dodatkowe str. 184 4. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej w aspekcie procesu stosowania prawa i stosunku administracyjnoprawnego str. 186 Rozdział VII Wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym str. 190 1. Uwagi wstępne str. 190 2. Wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa w świetle doktryny i orzecznictwa str. 191 2.1. Zagadnienia ogólne str. 191 2.2. Koncepcje znaczenia pojęcia "wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa" str. 192 2.2.1. Rażące naruszenie prawa jako oczywiste naruszenie prawa str. 192 2.2.2. Rażące naruszenie prawa jako naruszenie, którego skutki społeczno-gospodarcze są nie do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności str. 194 2.2.3. Rażące naruszenie prawa jako naruszenie niestopniowalne str. 198 2.2.4. Inne koncepcje dotyczące wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa str. 199 2.3. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa a niewłaściwa wykładnia prawa str. 201 2.4. Wskazanie przepisów prawa administracyjnego, których naruszenie może być kwalifikowane jako "rażące" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. str. 205 3. Interpretacja pojęcia "decyzja administracyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa" str. 208 3.1. Zagadnienia ogólne str. 208 3.2. Wykładnia zwrotu "rażące naruszenie prawa" str. 209 3.2.1. Wykładnia językowa str. 209 3.2.1.1. Wykładnia językowa pojęcia "rażący" str. 209 3.2.1.2. "Rażące naruszenie prawa" jako przesłanka instytucji reformationis in peius str. 211 3.2.1.3. Pojęcie "rażące naruszenie prawa" jako pojęcie "niedookreślone" lub "nieokreślone" str. 213 3.2.1.4. Znaczenie spójnika "lub" w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. str. 216 3.2.2. Wykładnia systemowa str. 218 3.2.3 Wykładnia celowościowa. Ratio legis przepisu art. 156 § 1 k.p.a. str. 223 4. Proponowana koncepcja interpretacji zwrotu "wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa" str. 226 4.1. Uwagi wstępne str. 226 4.2. Kryterium wady str. 227 4.3. Przesłanki wstępne wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa str. 231 4.4. Przypadki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa str. 235 4.5. "Rażące naruszenie prawa" a uznanie administracyjne str. 240 Wnioski końcowe str. 245 Bibliografia str. 249