Atrybuty mocarstwowości Stanów Zjednoczonych

Przedmiotem monografii jest mocarstwowość Stanów Zjednoczonych. Podjęte badania koncentrowały się na gospodarce i polityce Stanów Zjednoczonych jako światowego mocarstwa. Celem badań była identyfikacja i ocena geograficznych, politycznych, ekonomicznych oraz kulturowych uwarunkowań pozycji Stanów Zjednoczonych w gospodarce światowej oraz w zakresie stosunków międzynarodowych w celu identyfikacji atrybutów mocarstwowości USA. Celom pracy podporządkowano jej strukturę. Monografia składa się ze wstępu, sześciu rozdziałów i zakończenia. Rozdział pierwszy ma charakter teoretyczny. Omówiono w nim pojęcie i istotę mocarstwowości oraz jej atrybuty, które stanowią przedmiot rozważań w kolejnych częściach opracowania. W drugim rozdziale przedstawiono pozycję geopolityczną Stanów Zjednoczonych jako istotny wyznacznik mocarstwowości tego państwa. Kolejny, trzeci, rozdział monografii koncentruje się wokół potencjału gospodarczego Stanów Zjednoczonych. W czwartym rozdziale analizie poddano potencjał energetyczny Stanów Zjednoczonych. Uznając uwarunkowania kulturowe za element tzw. soft power i istotny czynnik mocarstwowości, w piątym rozdziale monografii zbadano wybrane elementy kultury amerykańskiej, a także podjęto próbę oceny ich wpływu na pozycję Stanów Zjednoczonych w światowej gospodarce w XXI w. W ostatnim, szóstym, rozdziale przedstawiono zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w działalność wybranych organizacji międzynarodowych.

Spis treści

Wstęp 7 1. Mocarstwowość – aspekty teoretyczne (Katarzyna Czech) 11 1.1. Wprowadzenie 11 1.2. Mocarstwo w stosunkach międzynarodowych 12 1.3. Atrybuty mocarstwowości 14 1.4. Podsumowanie 17 2. Pozycja geopolityczna Stanów Zjednoczonych (Tadeusz Sporek) 18 2.1. Wprowadzenie 18 2.2. Mocarstwowość jako polityczno-ekonomiczny aspekt międzynarodowych stosunków gospodarczych 18 2.3. Stany Zjednoczone jako supermocarstwo pełne paradoksów 21 2.4. Czynniki geopolityczne wpływające na rolę i pozycję międzynarodową Stanów Zjednoczonych 23 2.5. Znaczenie czynnika geograficznego dla pozycji państwa w świecie 28 2.6. Militarny wymiar mocarstwowości Stanów Zjednoczonych 32 2.7. Stany Zjednoczone dominującym mocarstwem we współczesnym świecie 39 2.8. Podsumowanie 40 3. Potencjał gospodarczy Stanów Zjednoczonych (Iwona Pawlas) 42 3.1. Wprowadzenie 42 3.2. Makroekonomiczny obraz gospodarki Stanów Zjednoczonych w latach 2005-2016 – wybrane elementy 43 3.3. Stany Zjednoczone jako światowy producent wybranych dóbr 52 3.4. Zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w handel międzynarodowy 55 3.5. Stany Zjednoczone jako uczestnik międzynarodowego transferu kapitału 60 3.6. Pozycja konkurencyjna Stanów Zjednoczonych 65 3.7. Podsumowanie 66 4. Strategiczny wymiar potencjału energetycznego Stanów Zjednoczonych (Anna Czech) 68 4.1. Wprowadzenie 68 4.2. Polityka energetyczna i strategia bezpieczeństwa energetycznego – podstawy teoretyczne 69 4.3. Zarys zewnętrznej polityki energetycznej Stanów Zjednoczonych 73 4.3.1. Ropa naftowa w bliskowschodniej polityce Stanów Zjednoczonych 73 4.3.2. Stanowisko Stanów Zjednoczonych wobec nowych azjatyckich potęg gospodarczych 76 4.3.3. Współpraca energetyczna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską 78 4.4. Nośniki energii a bezpieczeństwo energetyczne Stanów Zjednoczonych 79 4.4.1. Strategiczne znaczenie ropy naftowej w gospodarce Stanów Zjednoczonych 80 4.4.2. Kierunki dywersyfikacji dostaw ropy naftowej do Stanów Zjednoczonych 81 4.4.3. Gaz łupkowy jako alternatywa dla konwencjonalnych nośników energii Stanów Zjednoczonych 84 4.5. Podsumowanie 86 5. Uwarunkowania kulturowe i ich znaczenie dla potencjału Stanów Zjednoczonych (Katarzyna Czech) 88 5.1. Wprowadzenie 88 5.2. Pojęcie kultury narodowej i jej elementy 88 5.3. Grupy etniczne i religijne w Stanach Zjednoczonych 90 5.4. Znaczenie różnych wymiarów kultury narodowej dla działalności gospodarczej i współpracy międzynarodowej w amerykańskim modelu zarządzania 91 5.5. Amerykańska kultura elitarna i jej rola w mocarstwowości Stanów Zjednoczonych 93 5.6. Znaczenie amerykanizacji w budowaniu potęgi Stanów Zjednoczonych w warunkach globalizacji 94 5.7. Podsumowanie 97 6. Uczestnictwo Stanów Zjednoczonych w systemie ONZ (Małgorzata Fronczek) 99 6.1. Wprowadzenie 99 6.2. Organizacje międzynarodowe na świecie 99 6.3. Członkostwo Stanów Zjednoczonych w organizacjach międzynarodowych 100 6.4. Udział Stanów Zjednoczonych w systemie ONZ 106 6.4.1. Organizacja Narodów Zjednoczonych 106 6.4.2. Międzynarodowy Fundusz Walutowy 114 6.4.3. Grupa Banku Światowego 118 6.5. Podsumowanie 122 Zakończenie 125 Literatura 129 Spis rysunków 143 Spis tabel 145 Summary 147