Metody pomiaru realnej konwergencji gospodarczej w ujęciu regionalnym i lokalnym

Autor prezentuje nowatorską koncepcję równoległej konwergencji gospodarczej, proponując i omawiając alternatywne metody jej pomiaru. Konwergencję równoległą definiuje jako występowanie identycznej (nierozróżnialnej w sensie statystycznym) dynamiki procesów realnej konwergencji gospodarczej dla dwóch badanych zjawisk w analizowanym okresie. Wskazuje, że pojęcie zbieżności równoległej może być wykorzystane również w innych kontekstach, na przykład do analizy podobieństwa procesów konwergencji tego samego zjawiska w dwóch krajach, w dwóch różnych okresach lub w różnych grupach regionów. Szczegółowo omawia koncepcję i metody pomiaru konwergencji równoległej, przedstawia przykłady badań empirycznych wykorzystujących ją w zróżnicowanych kontekstach. The author presents an innovative understanding of parallel economic convergence and proposes alternative methods of its measurement. The authors discusses examples of empirical studies that make use of the concept of parallel convergence in different contexts.

Spis treści

Wprowadzenie 9 I. Metody pomiaru realnej konwergencji gospodarczej 17 Rozdział 1. Konwergencja gospodarcza – alternatywne koncepcje i metody pomiaru 19 1.1. Pojęcie realnej konwergencji w teorii ekonomii 19 1.2. Alternatywne rodzaje konwergencji i metody ich pomiaru 24 1.3. Region, ujęcie regionalne i lokalne, klasyfikacja NUTS 28 1.4. Podsumowanie 34 Rozdział 2. Konwergencja gospodarcza typu sigma, beta i rho 35 2.1. Pomiar konwergencji sigma 36 2.2. Pomiar konwergencji beta 43 2.3. Pomiar konwergencji rho 46 2.4. Identyfikacja czynników realnej konwergencji gospodarczej 46 2.5. Pomiar konwergencji beta z wykorzystaniem danych panelowych 51 2.6. Wady metod pomiaru konwergencji beta i sigma 53 2.7. Przykłady zastosowania metod pomiaru konwergencji sigma i beta 55 2.7.1. Wykorzystane dane 55 2.7.2. Analiza zbieżności sigma 59 2.7.3. Pomiar konwergencji sigma – scenariusz występowania konwergencji 64 2.7.4. Pomiar konwergencji sigma – scenariusz występowania dywergencji 69 2.7.5. Pomiar konwergencji sigma – scenariusz stabilności rozkładu dochodów 72 2.7.6. Pomiar konwergencji beta – wszystkie scenariusze 77 2.8. Podsumowanie 80 Rozdział 3. Metody analizy pełnego rozkładu zmiennej w badaniach realnej konwergencji gospodarczej 81 3.1. Wykorzystanie macierzy przejścia w analizie realnej konwergencji 82 3.2. Estymacja jądrowa warunkowej funkcji gęstości w badaniu zbieżności 88 3.2.1. Szacowanie warunkowej funkcji gęstości 88 3.2.2. Wykres obszarów ufności dla rozkładu warunkowego 95 3.2.3. Skorygowany warunkowy estymator jądrowy gęstości 97 3.2.4. Rozkład ergodyczny dla warunkowej funkcji gęstości 98 3.3. Przykład wykorzystania analizy pełnego rozkładu zmiennej w badaniach realnej konwergencji gospodarczej 101 3.4. Podsumowanie 114 Rozdział 4. Uwzględnienie efektów przestrzennych w analizie występowania realnej konwergencji gospodarczej 116 4.1. Macierze wag przestrzennych 117 4.2. Autokorelacja przestrzenna 119 4.3. Przestrzenne modele regresji 121 4.4. Podsumowanie 128 Rozdział 5. Inne rodzaje realnej konwergencji gospodarczej 130 5.1. Konwergencja stochastyczna 131 5.2. Konwergencja gamma 137 5.3. Podsumowanie 140 II. Konwergencja równoległa 141 Rozdział 6. Realna konwergencja równoległa i metody jej pomiaru 143 6.1. Pojęcie równoległej konwergencji gospodarczej 144 6.2. Pomiar równoległej konwergencji beta 147 6.3. Testowanie równoległej konwergencji sigma 149 6.4. Testowanie równoległej konwergencji gospodarczej z wykorzystaniem macierzy przejścia 160 6.5. Pomiar równoległej konwergencji gospodarczej za pomocą estymatora jądrowego funkcji gęstości 165 6.6. Przykłady wykorzystania metod pomiaru konwergencji równoległej na danych rzeczywistych i dla hipotetycznych scenariuszy 173 6.6.1. Dane empiryczne wykorzystane w przykładach 173 6.6.2. Analiza zbieżności równoległej sigma 173 6.6.3. Pomiar zbieżności równoległej typu beta 177 6.6.4. Weryfikacja zbieżności równoległej z wykorzystaniem macierzy przejścia 179 6.6.5. Analiza zbieżności równoległej z wykorzystaniem estymatorów jądrowych funkcji gęstości 182 6.7. Podsumowanie 186 Rozdział 7. Równoległa konwergencja dochodu na mieszkańca i osiągnięć edukacyjnych uczniów w gminach w okresie 2003–2015 189 7.1. Kapitał ludzki, edukacja, zamożności, konwergencja 190 7.2. Dane statystyczne wykorzystane w badaniu 194 7.2.1. Analiza rozkładu względnego dochodu w gminach 194 7.2.2. Analiza rozkładu względnych wyników egzaminów 199 7.3. Analiza równoległej konwergencji dochodu i wyników egzaminów 203 7.3.1. Analiza równoległej konwergencja beta 203 7.3.2. Badanie równoległej konwergencji sigma 206 7.3.3. Analiza równoległej konwergencji w macierzach przejścia 210 7.3.4. Równoległa konwergencja w warunkowej funkcji gęstości 219 7.4. Podsumowanie 223 Rozdział 8. Procesy konwergencji osiągnięć edukacyjnych w różnych ujęciach regionalnych i lokalnych w Polsce w latach 2003–2015 225 8.1. Decentralizacja polskiego systemu oświaty a spójność terytorialna poziomu edukacji 226 8.2. Standaryzowane egzaminy 229 8.3. Dane statystyczne i hipotezy badawcze 230 8.4. Analiza konwergencji osiągnięć edukacyjnych w różnych ujęciach regionalnych i lokalnych 234 8.5. Podsumowanie 257 Rozdział 9. Realna konwergencja dochodowa w Polsce i Hiszpanii w ujęciu regionalnym w pierwszej dekadzie po wstąpieniu do Unii Europejskiej 260 9.1. Podobieństwa Polski i Hiszpanii 260 9.2. Dane statystyczne i hipotezy badawcze 262 9.3. Weryfikacja równoległej konwergencji dochodowej w Polsce i Hiszpanii 265 9.3.1. Przegląd wcześniejszych badań 265 9.3.2. Analiza kartograficzna 266 9.3.3. Równoległa konwergencja typu sigma 272 9.3.4. Równoległa konwergencja beta 278 9.3.5. Równoległa konwergencja – macierze przejścia 281 9.3.6. Równoległa konwergencja – estymacja jądrowa 288 9.4. Podsumowanie 294 Rozdział 10. Dojazdy do pracy a regionalna konwergencja dochodowa w polskich podregionach 297 10.1. Niedoskonałości PKB na mieszkańca jako miary zamożności na poziomie krajów i regionów 297 10.2. Metoda korekty regionalnych PKB 299 10.3. Analiza równoległej konwergencji regionalnej dla PKB per capita przed i po korekcie 314 10.4. Podsumowanie 329 Podsumowanie i wnioski 331 Bibliografia 335 Spis rysunków 354 Spis tabel 361